AZİZ PEDER

Yavuz Alogan

         O sıralarda (1989-91) aşırı gerilimden midir nedir, insanlara isim takmak gibi tuhaf bir huy edinmiştim. Ona da “Aziz Peder” ismini yakıştırdım. Önce çok kızdı. “Ortaçağ papazına mı benzettin beni?” diye çıkıştı.  Başkan’a “Ak Tolgalı Beylerbeyi” gibi fiyakalı bir ismi layık görürken, kendisine “Aziz Peder” gibi kıytırık bir isim takmama da  bozulmuştu.  Ben de ona, uzun boylu olduğu için kukuletalı siyah bir papaz cüppesinin  kendisine çok yakışacağını, eline bir de tırpan alırsa parti içindeki muhalefeti daha kolay biçebileceğini; ayrıca, Dimitri Dimov’un Tütün adlı romanında, merkeple gezen siyah cüppeli devrimci Cizvit papazını da unutmaması gerektiğini söyledim.

         Sonraki günlerde,  bu kez o bana “Aziz Peder” demeye başladı. Aziz Peder aşağı, Aziz Peder yukarı…

         Çok sert toplantılar olurdu. Bu toplantıların birinde bize çok ağır yüklendi: ne Yelsinciliğimiz kaldı, ne Troçkist tasfiyeciliğimiz, ne de likidatörlüğümüz. Ben de gözümü karartarak aynı sertlikte bir çıkış yaptım:   Stalinist tasfiyecilik, sosyalist demokrasi, monolitik parti, sürekli devrim … daha bir sürü şey. Yerime oturduğumda, “Herhalde,” dedim kendi kendime, “bir daha benimle konuşmaz.” Tam o sırada önüme dörde katlanmış bir pusula geldi. Açtım. Şöyle yazıyordu: “Çok güzel konuştunuz Aziz Peder, ancak fermuarınız açık kalmış.”  Fena  bozuldum. Göz göze geldik. Gülüyordu.

         İnsanı şaşırtacak kadar açık konuşurdu: “Biz burada senin gibi çok adam gördük, Aziz Peder. Senin gibi çok adam geldi geçti buradan. Bizde yeri doldurulmayacak adam yoktur.”

Bir keresinde de bana, “Sen bu partinin sosyalizm müfettişi misin?” demişti.

         Biz partiden ayrıldıktan sonra da dostluğumuz sürdü.  Ankara’daki bazı arkadaşların da katılımıyla, Atatürk Orman  Çiftliği’ne (Beştepe’ye değil!) gider, şimdi yerinde yeller esen, neredeyse seksen yıllık hatıra yüküyle tarihe batıp yok olan Merkez Lokantası’nın yazlık bahçesinde rakı içerdik. Onunla sohbet etmek satranç oyununu andırır, karşılıklı ironik hamlelerle, zekâ oyunlarıyla sürerdi.

 Önemli bir olay olduğunda telefon eder, bol “Aziz Peder”li bir muhabbetle beni   “durum muhakemesi”  yapmaya zorlardı.

Bir keresinde,  Hadim’deki köyünde şimdi adını unuttuğum bir tepeye bahar aylarında çıktığında kendisini tanrıya çok yakın hissettiğini söylemişti. Cezaevi dönemlerinde geliştirdiği çok engin bir edebiyat kültürü vardı. Balzac, Gogol, Istrati, Kafka, Gorki, Dostoyevski gibi klasik yazarların kitaplarını ayrıntılarıyla hatırlardı.  Dostoyevski  karakterleriyle paylaştığımız ortak bir Raskolnikov yanımız da vardı galiba.

Çok iyi bir tartışmacıydı. 90’lı yıllarda televizyon ekranlarında onu izlemek başlı başına bir deneyim ve büyük bir keyifti. 68 devrimciliğinin  belki de en sadık, en gelişmiş örneğiydi. Yazılarında ve kitaplarında  ele aldığı her konuyu  edebi bir   ironiyle donatırdı. Yazdığı her  cümlenin sağlam bir alt yapısı, üzerinde dikkatle düşünülmüş bir çerçevesi vardır.  “Selim Uslu” adıyla yazdıkları Türk siyasi  mizahına büyük bir katkıdır.

         Hep şöyle derdi:  “Bize bir şey olmaz, Aziz Peder!”

Öldüğünde çok şaşırdım.

         Onu  29 Ağustos 2002’de “Ölümüne mücadele edeceğiz” diyerek başladığı bir seçim kampanyası için gittiği Uşak’ta kaybettik.

          Kocatepe Camii’ndeki cenaze töreni sırasında, dini tören istemeyen Turan Dursun’un vasiyetini yerine getirmek için Cebeci Asri Mezarlığı’nda polislerle nasıl itiştiğini,  1930 tarihli  Umumi Hıfzıssıha Kanunu’nun 224. Maddesi  uyarınca ölülerin vasiyet etmiş olmaları halinde  yakılabileceğine dair uzun sohbetimizi  hatırladım. Ne yazık ki her istediğimiz olmuyor.

         Bana siyasi nedenlerle kin tutmamayı, siyasi ikna çabasının saygı gösterilmesi gereken bir sınırı olduğunu, en gergin ortamlarda bile mizah duygusunu kaybetmemeyi, eleştiriye ve ideolojik saldırıya dayanıklı olmayı, vazgeçmemeyi, teorik birikimi günlük siyasetle birleştirmeyi  öğretmiştir.     

Ölümünün on üçüncü yılında Hasan Yalçın’ı saygıyla, sevgiyle anıyorum. Aydınlık, 28. 08. 2015

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *