Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
\u201cSab\u0131k kom\u00fcnistin vicdan\u0131\u201d diye bir s\u00f6z vard\u0131r. Isaac Deutscher, Bitmemi\u015f Devrim <\/em>adl\u0131 kitab\u0131nda bu kavram\u0131 kullanarak b\u00fcy\u00fck devrimci dalgalar\u0131n yat\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra karaya oturan kom\u00fcnistleri anlat\u0131r. Onlar\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir askeri birli\u011fe benzetir. \u00dcyeleri birbirine \u00e7ok benzer, ama yine de farkl\u0131d\u0131r. Ortak \u00f6zellikleri ve ki\u015fisel yanlar\u0131 vard\u0131r. Baz\u0131s\u0131 vicdan sahibidir, itiraz eder; baz\u0131s\u0131 ka\u00e7akt\u0131r; baz\u0131s\u0131 da \u00e7apulcudur. \u201cPek az\u0131 ba\u015fkald\u0131ran vicdanlar\u0131na sessizce ba\u011fl\u0131 kal\u0131r.\u201d Baz\u0131lar\u0131 ise bir zamanlar sava\u015ft\u0131klar\u0131 orduda \u015fimdi g\u00f6revli olduklar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131ra il\u00e2n eder.<\/p>\n\n\n\n Biz de buna bir \u015fey ekleyelim: k\u00fc\u00e7\u00fcltmeye, su\u00e7lamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ge\u00e7mi\u015fleriyle gizliden gizliye \u00f6v\u00fcnerek inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n \u201cO hep uzaktayd\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mesela Taraf<\/em> gazetesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sayfas\u0131nda yazan \u201cb\u00fcy\u00fck entelekt\u00fcel\u201d, bir zamanlar THKPC\u2019nin m\u00fccadelesine yard\u0131m etti\u011fini, Denizler\u2019in as\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in imza kampanyas\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6v\u00fcnerek anlat\u0131r. O, i\u00e7erden biridir. Her \u015feyi bilmi\u015f ve g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Silaha sar\u0131lmak \u00e7ok yanl\u0131\u015f olmu\u015ftur. Sinan Cemgil\u2019le ayn\u0131 ya\u015ftad\u0131r. O zamanlar kendisi, T\u0130P\u2019in \u0130stanbul \u0130l \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn Bilim Kurulu\u2019nda Sinan Cemgil\u2019in anne ve babas\u0131yla \u201cbilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u201d yapmaktad\u0131r. Peki o s\u0131rada Sinan Cemgil nerededir? \u201cO hep uzaktayd\u0131,\u201d diyor yazar. Neden acaba? Neden siz onun yan\u0131nda ya da o sizin yan\u0131n\u0131zda de\u011fildi de siz onun ana ve babas\u0131n\u0131n yan\u0131ndayd\u0131n\u0131z? Siz \u00e7ok mu bilimsel ve ak\u0131ll\u0131yd\u0131n\u0131z; ya da \u00fc\u00e7 dil bilmesine ra\u011fmen \u201cBiz sadece \u00fc\u00e7 kelime \u0130ngilizce biliriz: Yankee Go Home!\u201d diyen Sinan Cemgil, bilim kurulunda yer alamayacak kadar geri miydi; yoksa \u00e7ok mu \u201cnihilist\u201d ve \u201cintihara e\u011filimli\u201d bir \u00e7ocuktu? O hep \u201ceylemci\u201d idi ve teoriden anlam\u0131yordu da siz \u201cteorisyen\u201d idiniz ve \u201ceylem\u201dden mi anlam\u0131yordunuz? Sizin \u201cteori\u201dniz onun \u201ceylemi\u201dyle ba\u011flant\u0131l\u0131 m\u0131yd\u0131; yoksa onun ayr\u0131 bir teorisi mi vard\u0131? Neydi?<\/p>\n\n\n\n \u00d6\u011fretmenim, can\u0131m benim<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130nsan psikolojisi tuhaft\u0131r. Benzetmelerle kendini ele verir. T\u00fcrkiye ise ger\u00e7ekten \u00e7ok tuhaf bir yerdir. \u0130nsanlara laf salatalar\u0131n\u0131 \u201canaliz\u201d diye, dolamba\u00e7l\u0131 ve a\u011fdal\u0131 bir s\u00f6ylemi \u201cteori\u201d diye yutturmak \u00e7ok kolayd\u0131r. S\u00f6z konusu etti\u011fimiz yazar, 1970\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131nda kan g\u00f6vdeyi g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken, \u015fimdilerde t\u00fcylenme gayreti i\u00e7indeki gen\u00e7 akademisyenlerin CV\u2019leri i\u00e7in yazd\u0131klar\u0131 denemelere yer veren, fakat o zamanlar solu beslemeyi ama\u00e7layan bir dergi \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. Ger\u00e7i \u201cAnam\u0131z amele s\u0131n\u0131f\u0131\u201d idi ama gene de hepimizin bu dergiden bir miktar beslendi\u011fimizi itiraf etmemiz gerekir. Dergi, ba\u015f yazar\u0131n\u0131n \u015fimdiki gibi orta \u00f6\u011fretim d\u00fczeyinde kompozisyon \u00f6devi gibi de\u011fil de, tam aksine, pek a\u011fdal\u0131 olan o zamanki \u00fcsl\u00fbbuyla, Althusser\u2019i, Polantzas\u2019\u0131, Gramsci\u2019yi anlat\u0131rd\u0131. 1980 darbesinden sonra Filistin\u2019deki bir kampta, \u015fimdilerde Ermeni davas\u0131n\u0131n ate\u015fli savunucusu olan bir Dev-Yol \u00f6nderinin, militanlar\u0131n teorik bilinci geli\u015fsin diye bu derginin ciltlerini okuttu\u011funa dair bir tan\u0131kl\u0131k roman\u0131 okuyup hayretler i\u00e7inde kalm\u0131\u015f; siyasetin d\u00fc\u015f\u00fcnsel bo\u015fluk kabul etmedi\u011fini, e\u011fer bo\u015fluk varsa olur olmaz her \u015feyle doldurulabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm.<\/p>\n\n\n\n Dergi, \u00e7ok sonralar\u0131, 12 Eyl\u00fcl darbesi ge\u00e7ip gittikten ve \u201cT\u00fcrk \u0130slam Sentezi\u201d ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan ve solcular\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u201cdemokrasi budalal\u0131\u011f\u0131\u201d sard\u0131ktan sonra, bu kez Ali Bula\u00e7\u2019\u0131 ke\u015ffetti. (Berlinguer ile H\u0131ristiyan Demokratlar aras\u0131ndaki \u201ctarihsel uzla\u015fma\u201dn\u0131n etkileri h\u00e2l\u00e2 s\u00fcrmekteydi!) Ali Bula\u00e7 da f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rmayarak, \u201cMedine Vesikas\u0131\u201d, yani \u00e7o\u011fulcu (demokratik) \u00fcmmet tasar\u0131m\u0131 \u00fczerine d\u00f6kt\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. Yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam, bu s\u00fcre\u00e7 Sivas\u2019taki otel yang\u0131n\u0131na kadar devam etti. Herhalde \u201cAy\u0131p oluyor art\u0131k,\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp bu \u00fcmmet-i demokratik Muhammed muhabbetini kestiler. Fakat birini bulup sola g\u00f6sterme e\u011filiminden vazge\u00e7mediler. Yazar\u2019\u0131n m\u00fcritlerinden biri, \u201cekoloji\u201d hen\u00fcz moda olmaya y\u00fcz tuttu\u011funda, bu kez Rudolf Bahro\u2019yu sola kakalamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ama olmad\u0131, kendisi de bir s\u00fcre sonra s\u0131k\u0131l\u0131p, esas olarak pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr ve futbol alemiyle ilgilenmeye ba\u015flad\u0131 zaten. \u015eimdilerde derginin yeni bir ba\u015fyazar\u0131 var. Can D\u00fcndar\u2019a bile tahamm\u00fcl edemeyen televizyon medyas\u0131, muhteremi m\u00fctemadiyen ekranlara \u00e7\u0131kar\u0131p \u201csosyalizm\u201d ad\u0131na konu\u015fturuyor. O da, menzil a\u00e7\u0131k at\u0131\u015f serbest diyerek, sosyalistlerin gelmi\u015fine ge\u00e7mi\u015fine veri\u015ftirip duruyor. \u201cBen onlara demi\u015ftim, ama beni dinlemediler,\u201d diyor mesela. \u201cBen silah i\u015flerinden \u00e7ok iyi anlar\u0131m, 1 May\u0131s 1977\u2019de Sular \u0130daresi\u2019nin \u00fcst\u00fcnden bunlara kendi aralar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fs\u0131nlar diye ate\u015f ettiler vs.\u201d gibi sa\u00e7malayarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sosyalistinin ne kadar h\u00f6d\u00fck oldu\u011funu kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hele bir de k\u00fclyutmaz kasabal\u0131 tarz\u0131 var ki seyretmesi ho\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n Bu ki\u015filerin en genelde kendilerini sosyalist solun \u00f6\u011fretmenli\u011fine atad\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Her daim bir \u015feyler \u00f6\u011fretmi\u015flerdir. \u201cSivil toplum\u201du anlatm\u0131\u015flar; saman alevi gibi parlay\u0131p s\u00f6nen muhtelif sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri, \u201cama bak\u0131n bir de \u015fu var,\u201d diye araya girerek tan\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u015eu \u201cAvrupa Kom\u00fcnizmi\u201d hadisesi biraz uzun s\u00fcrseydi, o dala b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leriyle as\u0131lacaklard\u0131 ama \u015fanslar\u0131 yaver gitmedi. Hatta bir ara Mehmet Ali Aybar\u2019a, kendisinin asl\u0131nda bir \u201c\u00d6rokom\u00fcnist\u201d oldu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar; ancak Aybar \u015fahsiyetli adamd\u0131 ve sahici \u015feylerle ilgileniyordu.<\/p>\n\n\n\n Bir parti kurulur, bakars\u0131n\u0131z, hemen \u201cdan\u0131\u015fman\u201d pozunda s\u00f6k\u00fcn etmi\u015fler. Bir dergi \u00e7\u0131kar, hemen yana\u015f\u0131rlar. \u00d6\u011fretecek bir \u015feyi mutlaka bulurlar. Buna kim itiraz edebilir? Bizim de bir \u015fey dedi\u011fimiz yok zaten. Sadece Sinan Cemgil\u2019in Kirilov\u2019a benzetilmesi biraz asap bozucu oldu da onu dile getirece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n \u201cVarolu\u015fsal sorun\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130nsan yazacak kelime bulam\u0131yor. Ben bu t\u00fcr mevzuata girdi\u011fimde hep birilerinin edep yerini seyrediyormu\u015f gibi bir hissiyata kap\u0131l\u0131r\u0131m. Bu y\u00fczden isim zikredemiyorum; bana \u00e7ok \u201cm\u00fcstehcen\u201d geliyor.<\/p>\n\n\n\n \u201cB\u00fcy\u00fck entelekt\u00fcel yazar\u201d \u015fu 1 May\u0131s 1977 tart\u0131\u015fmalar\u0131 m\u00fcnasebetiyle Taraf<\/em>\u2019taki k\u00f6\u015fesinde ger\u00e7eklerin ne oldu\u011funu anlatmaya ba\u015flad\u0131. Herkes en iyisini onun bildi\u011fine inan\u0131yor ya, o da anlat\u0131yor\u2026 Zat-\u0131 \u015f\u00e2h\u00e2ne\u2019nin yaz\u0131s\u0131ndan 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n silahl\u0131 direni\u015finin siyasal stratejiyle pek alakas\u0131 olmayan \u201cvarolu\u015fsal\u201d bir sorun oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Me\u011fer Sinan Cemgil\u2019in \u201cvarolu\u015fsal\u201d bir sorunu varm\u0131\u015f. Onu silahl\u0131 m\u00fccadelenin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na ikna etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filmi\u015f; kimse \u201cKirilov\u2019u yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne ikna edebilir\u201d miymi\u015f?<\/p>\n\n\n\n Sinan Cemgil\u2019i, Dostoyevski\u2019nin Ecinniler<\/em>\u2019indeki Kirilov\u2019a benzetmek, insan zihnini durgunlu\u011fa sevk eden bir entelekt\u00fcel derinli\u011fi ifade ediyor ku\u015fkusuz. Tanr\u0131 sorunsal\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ac\u0131 \u00e7eken bireyin varolu\u015fsal korkular\u0131ndan ar\u0131nma y\u00f6ntemi olarak kafas\u0131na kur\u015fun s\u0131kan Kirilov\u2019u da, emperyalizme kar\u015f\u0131 sava\u015fmak i\u00e7in gerilla sava\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan Sinan Cemgil\u2019i de ikna etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi elbette. Ancak ikisi aras\u0131ndaki benzerlik bu noktada (ikna edememe noktas\u0131nda!) sona eriyor ve fazlas\u0131 zorlama oluyor.<\/p>\n\n\n\n Ancak bu benzetmede bir \u201clapsus\u201dtan s\u00f6z etmek de m\u00fcmk\u00fcn. Kafam\u0131 me\u015fgul eden bir s\u00fcr\u00e7me var burada. 68\u2019in devrimcilerinden s\u00f6z ederken, neden Aleksey Kirilov? Mesela, neden Nikolay Stavrogin de\u011fil? Daha uygun olmaz m\u0131yd\u0131? Ba\u015f e\u011fmeyen bir karakter; komplolardan, silahlardan ho\u015flan\u0131yor, ailesine ba\u015f kald\u0131r\u0131yor. Ya da devrimci Piyotr Stepanovi\u00e7 Verhonenskiy\u2026 olamaz m\u0131yd\u0131? Hay\u0131r, ille de \u201cvarolu\u015fsal sorun\u201d ve Kirilov\u2026 B\u00f6yle dedi\u011finizde, olay\u0131 bir gen\u00e7lik bunal\u0131m\u0131n\u0131n tezah\u00fcr\u00fcne, siyasetten psikolojiye indirgemi\u015f ve kendi ruhunuzu kurtarm\u0131\u015f oluyorsunuz. Bu sizi d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131ndan, o g\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131ndan ve o d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde kendi yerinizden s\u00f6z etme k\u00fclfetinden de kurtar\u0131veriyor. \u00c7ocuk 20\u2019li ya\u015flar\u0131nda varolu\u015fsal bir bunal\u0131m ya\u015farak THKO\u2019nun be\u015f kurucusundan biri oluyor, Nurhak\u2019a g\u00f6nderilmek \u00fczere mercimek ve nohut stokluyor ve \u201cdevrim\u201d yapmak i\u00e7in de\u011fil de \u201c\u00f6rnek\u201d olmak i\u00e7in intihar ediyor. Burada akla \u201cnihilizm\u201dden ba\u015fka bir felsefenin gelmeyi\u015fi, b\u00fcy\u00fck yazar a\u00e7\u0131s\u0131ndan biraz psikopatolojik olmuyor mu? Yoksa bir nevi \u201camnesia sentimental\u201d m\u0131 s\u00f6z konusu? \u00dcstelik yazar, onu s\u0131rf bu y\u00fczden, yani intihar etti\u011fi i\u00e7in sevdi\u011fimizi de sat\u0131r aralar\u0131nda \u00e7akt\u0131rmadan ima ediveriyor. Ne de olsa \u201custa kalem!\u201d<\/p>\n\n\n\n Keyif\u00e7i Kirilov!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda Sinan Cemgil de\u011fil, \u201cb\u00fcy\u00fck entelekt\u00fcel yazar\u201d\u0131n kendisi Kirilov\u2019a benziyor. Kirilov\u2019un intihar etmeyen versiyonu, keyif\u00e7i Kirilov\u2026 Yetmi\u015fli y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda sosyalistlere \u00f6zenle tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 Althusser ve Poulantzas ise Kirilov\u2019a daha da \u00e7ok benziyorlar. Kirilov\u2019un Tanr\u0131\u2019yla, onlar\u0131n da Marksizm ve bireyle sorunlar\u0131 vard\u0131. Nitekim Althusser, \u201cdevletin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131\u201dyla u\u011fra\u015f\u0131rken kar\u0131s\u0131n\u0131 bo\u011farak \u00f6ld\u00fcrd\u00fc ve kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ak\u0131l hastanesinde yazd\u0131\u011f\u0131 Gelecek Uzun S\u00fcrer <\/em>adl\u0131 kitab\u0131nda Marx\u2019\u0131 do\u011fru d\u00fcr\u00fcst okumadan Marksizm \u00fczerine ahk\u00e2m kesti\u011fini itiraf etti. Yola Althusser\u2019le birlikte \u00e7\u0131kan talihsiz Poulantzas ise \u201cyap\u0131salc\u0131 marksizm\u201dden \u201cAvrupa kom\u00fcnizmi\u201dne do\u011fru kayarken, bir arkada\u015f\u0131n\u0131n Paris\u2019teki evinin penceresinden kitaplar\u0131 kuca\u011f\u0131nda atlayarak intihar etti. Bettelheim\u2019dan da s\u00f6z etmi\u015flerdir dergilerinde; o da maalesef SSCB\u2019de S\u0131n\u0131f M\u00fccadeleleri<\/em> adl\u0131 (T\u00fcrk\u00e7esi olmayan) kitab\u0131n\u0131 yazd\u0131ktan sonra \u201cEkim Devrimi bir yan\u0131lsamadan ibaret\u201d demi\u015f ve 94 ya\u015f\u0131nda \u00f6lene kadar fazla bir \u015fey s\u00f6ylememi\u015ftir. Bu insanlar\u0131n bir \u00e7a\u011f d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u201cvarolu\u015f\u201d sorunu, Tanr\u0131 felsefesine tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f Kirilov\u2019un bunal\u0131m\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok daha a\u011f\u0131r ve vahimdi. Dolay\u0131s\u0131yla \u201csahici teorisyen\u201d olmak kolay de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Daldan dala konan, her s\u00f6z\u00fcnden bir keramet istihsal edilece\u011finden kat\u2019i surette emin olarak rehavete g\u00f6m\u00fcl\u00fcp dili dalgaya vuran keyif\u00e7iler i\u00e7in bunlar elbette a\u011f\u0131r konular. Tela\u015fs\u0131zd\u0131rlar; ne ge\u00e7ip giden zamana yanarlar, ne gelece\u011fi dert ederler. Biraz \u00fcst\u00fcne gitsen, \u201cKapitalizmi ben mi icat ettim, karde\u015fim,\u201d diyeceklerdir. Biraz zorlansalar, Yunan adalar\u0131na ge\u00e7ip keyiflerine bamba\u015fka bir rayiha katabilirler. Yakalayamazs\u0131n\u0131z. Ama bir \u015fey de yapamazs\u0131n\u0131z. Yap\u0131lacak bir \u015fey de yoktur zaten. Zaman\u0131n i\u00e7inde onlar m\u00fctekallis Rasputin suratlar\u0131yla k\u00f6\u015felerinden tebess\u00fcm edecekler, Sinan Cemgiller de K\u00fcrecik istikametinde yollar\u0131na devam edeceklerdir.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Deutscher al\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n konuya biraz bol geldi\u011fini fark ettim \u015fimdi. Deutscher \u201cSab\u0131k kom\u00fcnist\u201d derken, elbette \u00e7ok farkl\u0131 bir ku\u015fa\u011f\u0131, arkas\u0131nda 1925-27 \u00c7in Devrimi\u2019ni, \u0130spanyol \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 b\u0131rakan, Komintern\u2019in Kominform\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015fmesine tan\u0131k olan, Stalinizm\u2019e alternatif geli\u015ftiremeyen bir ku\u015fa\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 kastediyordu. Oysa biz burada, entelekt\u00fcel ahl\u00e2kla ilgili \u00e7ok dar bir konuyu ele ald\u0131k. Herkesin varolu\u015fsal sorunlar\u0131 kendine. Kimse kendisini dikensiz g\u00fcl bah\u00e7esinde ya da her \u015feyi ku\u015fbak\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rebildi\u011fi eri\u015filmez bir platoda sanmas\u0131n. Daha \u00e7ok \u015feyler de\u011fi\u015fir. Tarih devam ediyor \u00e7\u00fcnk\u00fc ve a\u015fa\u011f\u0131dan on binlerce Sinan Cemgil sizin varolu\u015funuzu sorgulayarak geliyor. RED<\/em>, 27.05 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan \u201cSab\u0131k kom\u00fcnistin vicdan\u0131\u201d diye bir s\u00f6z vard\u0131r. Isaac Deutscher, Bitmemi\u015f Devrim adl\u0131 kitab\u0131nda bu kavram\u0131 kullanarak b\u00fcy\u00fck devrimci dalgalar\u0131n yat\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra karaya oturan kom\u00fcnistleri anlat\u0131r. Onlar\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir askeri birli\u011fe benzetir. \u00dcyeleri birbirine \u00e7ok benzer, ama yine de farkl\u0131d\u0131r. Ortak \u00f6zellikleri ve ki\u015fisel yanlar\u0131 vard\u0131r. Baz\u0131s\u0131 vicdan sahibidir, itiraz eder; baz\u0131s\u0131 ka\u00e7akt\u0131r; … <\/p>\n