Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere sundu\u011fu ekonomik re\u00e7etelerin yan\u0131na 1980\u2019den itibaren Devlet\u2019in yap\u0131s\u0131yla ilgili yeni bir model ili\u015ftiriyor. Yani diyor ki Devlet\u2019in mevcut b\u00fcrokratik yap\u0131s\u0131yla neoliberal iktisat program\u0131n\u0131 uygulayamazs\u0131n\u0131z. Kalk\u0131nmac\u0131 hedeflere uygun b\u00fcrokrasiyi tasfiye edeceksiniz ve serbest piyasa ili\u015fkilerine uygun yeni bir b\u00fcrokratik yap\u0131 kuracaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00f6netmeyeceksiniz, y\u00f6neti\u015feceksiniz, b\u00f6ylece k\u00fcresel piyasalarla birle\u015feceksiniz. Sosyal devlet olmaktan \u00e7\u0131karak \u015firketle\u015feceksiniz, \u00fclkeyi bir i\u015fletmeci ya da anonim \u015firket mant\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6neteceksiniz.<\/p>\n\n\n\n
Bakanlar\u0131n yerini \u201cofis memurlar\u0131\u201d alacak. Bu memurlar se\u00e7ilmi\u015f de\u011fil atanm\u0131\u015f olacak. Y\u00fcksek b\u00fcrokrat denilen unsur mutlaka bat\u0131 tipi e\u011fitim alm\u0131\u015f, \u201ck\u00fcresel de\u011ferler\u201de sahip bir ki\u015fi olacak. Y\u00fcksek maa\u015f (hatta birka\u00e7 yerden ayr\u0131 maa\u015f) alacak, ABD\u2019de i\u015fletme mast\u0131r\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130ngilizce\u2019yi b\u00fclb\u00fcl gibi \u015fak\u0131yarak konu\u015facak ki k\u00fcresel merkezlerle de ileti\u015febilsin.<\/p>\n\n\n\n
Bakanl\u0131k koltu\u011funda oturan atanm\u0131\u015f ofis memuru, Margaret Thatcher\u2019\u0131n 1980\u2019lerde kendi \u00fclkesinde ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bir uygulamaya uygun olarak, \u201c\u00f6zel sekt\u00f6r k\u00f6kenli ki\u015filer\u201dden olu\u015facak; hatta bizim gibi tarihsel Devlet birikimini ink\u00e2r etmi\u015f ilkel yap\u0131larda bizzat \u015firket sahibi adamlar bakan koltu\u011funa oturacaklar.<\/p>\n\n\n\n
Maliye Bakan\u0131 l\u00fcks \u00fcr\u00fcnler satan ma\u011faza zincirinin sahibi, Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u0131 \u00f6zel okulun sahibi, Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 \u00f6zel hastanenin sahibi, Tar\u0131m Bakan\u0131 uluslararas\u0131 g\u0131da \u015firketlerinde y\u00f6neticilik yapm\u0131\u015f olacak.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6yle olacak ki \u015fah\u0131s y\u00f6neti\u015firken, Devlet denilen anonim \u015firketin menfaatlerini bir hissedar olarak kendi \u015firketinin menfaatleriyle, \u015fahsi menfaatlerini de m\u00fcstevlinin siyas\u00ee emelleriyle tevhit edebilsin; memleketin b\u00fct\u00fcn limanlar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn tersanelerini, varl\u0131klar\u0131n\u0131 satarken bir i\u015fletmeci gibi davranabilsin.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fcksek b\u00fcrokrat zengin olacak; alttaki memurlar esnek ve g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015facak, performans\u0131na g\u00f6re \u00fccretlendirilecek. Piramidin \u00fcst\u00fc ta\u015f gibi sa\u011flam, ortas\u0131 gev\u015fek, alt\u0131 oynak olacak.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti\u2019nin ve devlet b\u00fcrokrasinin 1980\u2019lerden itibaren nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\/d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, daha do\u011frusu k\u00fcresel yeniden yap\u0131lanman\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 Prof. Dr. Onur Ender Aslan\u2019\u0131n kitab\u0131ndan \u00f6\u011freniyoruz. Kitap potansiyel okuru y\u0131ld\u0131racak kadar a\u011f\u0131r bir ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131yor: \u201cSermaye Birikimi, Devlet, B\u00fcrokrasi ve Kamu Personel Rejimi\u201d (\u0130mge 2019, 3. bs). Kitab\u0131n edit\u00f6r\u00fc olsayd\u0131m, bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt ba\u015fl\u0131\u011fa \u00e7eker ve kitaba \u201cAnlat\u0131lan Senin Hik\u00e2yendir\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koyard\u0131m. Neyin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini tarihsel olarak ve somut verilerle a\u00e7\u0131klayan bir kitap.<\/p>\n\n\n\n
\u201cDevlet teorisi\u201dyle debelendi\u011fimi g\u00f6ren yazar kitab\u0131 bana g\u00f6nderme nezaketini g\u00f6stermeseydi, bu kadar ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 ve kapsaml\u0131 bir kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmeyecektim. Mutlaka okunmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Yazar bir yerde \u015f\u00f6yle diyor: \u201cMadd\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel olarak burjuva s\u0131n\u0131fsal de\u011ferlerine yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f olan, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva nitelikli bu memur k\u00fcmesi; b\u00fcrokrasinin burjuvaziye eklemlenmi\u015f b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. B\u00fcrokrasinin bu \u00e7ekirdek kesiminin burjuvaziyle eklemlenmesi, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde daha belirgin, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr iken, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde g\u00f6reli refah dolay\u0131s\u0131yla daha bulan\u0131kt\u0131r\u201d (s. 190).<\/p>\n\n\n\n
T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n neden rehavet i\u00e7inde ve apolitik, Devlet\u2019le b\u00fct\u00fcnle\u015fen yeni burjuvazinin neden bu kadar zengin ve \u00f6zg\u00fcvenli oldu\u011funu anl\u0131yoruz. \u0130smiyle m\u00fcsemma ve m\u00fcstesna Nebati Bey\u2019in \u201cSen maa\u015f al\u0131yorsun, en fazla neyini kaybedersin?\u201d s\u00f6zleriyle day\u0131lanmas\u0131; \u201cama ben bu i\u015f d\u00fczelmezse e\u011fer 1000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131mla beraber b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 kaybederim, bunu g\u00f6ze al\u0131r m\u0131y\u0131m?” diye efelenmesi bu ba\u011flamda anlam kazan\u0131yor. Kendisini kurtarmak i\u00e7in Devlet\u2019i kurtarmaya, bo\u011fulmamak i\u00e7in neoliberal sistemi suyun y\u00fczeyinde tutmaya mecbur!<\/p>\n\n\n\n
Yazar bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle diyor: \u201c\u2026 sivil toplum kavram\u0131n\u0131n i\u00e7erisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Fordist birikim rejiminde [kalk\u0131nmac\u0131 d\u00f6nemde-Y.A.] g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 g\u00f6rememekteyiz. Emek\u00e7i s\u0131n\u0131f yerine, form\u00fcl\u00fcn sivil toplum b\u00f6l\u00fcm\u00fc her t\u00fcrl\u00fc derne\u011fi, ki bunun i\u00e7inde i\u015fveren dernekleri de olabilir, almaktad\u0131r, emek b\u00f6ylece sivil toplum potas\u0131 i\u00e7inde eritilmi\u015ftir\u201d (s. 182).<\/p>\n\n\n\n
Toplumun, devlet b\u00fcrokrasisiyle eklemlenmi\u015f zenginler s\u0131n\u0131f\u0131 ile yoksul kitleler olarak b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anl\u0131yoruz. Her siyas\u00ee parti ba\u015fkan\u0131, Say\u0131n Reis\u2019in \u201cfakir fukara garip guraba\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc tekrarl\u0131yor. \u00d6rg\u00fctl\u00fc ve g\u00fc\u00e7l\u00fc sendikalar, kitlesel yurtta\u015f \u00f6rg\u00fctleri isteyen, \u201csosyal devlet\u201di programatik olarak kuvvetle savunan tek bir siyas\u00ee parti yok. Siyas\u00ee sistem iktidar\u0131 ve muhalefetiyle birlikte halktan kopmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc;<\/p>\n\n\n\n
\u201cY\u00f6neti\u015fimde eksik olan par\u00e7a geni\u015f toplum kesimleri ve emek\u00e7i kesim; yurtta\u015flard\u0131r. (\u2026) Sermaye, ekonomik alandaki g\u00fcc\u00fcn\u00fc siyasal alana do\u011frudan aktarmakta, devlet iktidar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmektedir. Form\u00fcl kat\u0131l\u0131mc\u0131d\u0131r, ancak yurtta\u015flar\u0131n de\u011fil, yaln\u0131zca sermayenin do\u011frudan devlet y\u00f6netimine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir\u201d (a.g.y.).<\/p>\n\n\n\n
1980\u2019de ba\u015flayan, 90\u2019lar\u0131n sonunda h\u0131zlanan bir s\u00fcre\u00e7 boyunca b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde Devlet\u2019in neoliberal serbest piyasa kapitalizmine uyum sa\u011flayarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u201csosyal\u201d olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, hukuku rafa kald\u0131rarak \u015firketle\u015fti\u011fini anl\u0131yoruz. Bizim gibi az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde bu t\u00fcrden \u015firketle\u015fmi\u015f Devlet halk\u0131 soyan bir ayg\u0131t olarak i\u015fliyor.<\/p>\n\n\n\n
Dolay\u0131s\u0131yla, sistem \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc krizlerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00e7at\u0131rdarken, bu nas\u0131l rejim, parlamento niye b\u00f6yle, bu adamdan bakan olur mu diye feryat etmenin anlam\u0131 yok. Krizler \u00f6\u011freticidir; s\u0131radan yurtta\u015f\u0131n HAK\u0130KAT\u2019i olanca \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6rmesini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
Kitab\u0131 bir yana b\u0131rakarak ve yazar\u0131 tenzih ederek \u015funu s\u00f6yleyebiliriz:<\/p>\n\n\n\n
Elbette kapitalizmin krizi s\u00fcrd\u00fck\u00e7e yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her yerinde bu yap\u0131ya y\u00f6nelik \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve kitlesel tepkiler olacak. Sosyal ve ahlaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini terk etmi\u015f bir devlete insanlar niye itaat etsinler? <\/p>\n\n\n\n
Guy Standing\u2019in \u201cprecarious\u201d (g\u00fcvencesiz\/tekinsiz) ve \u201cproletarya\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinden t\u00fcreterek sosyolojiye kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 terimle PREKARYA; Zygmund Bauman\u2019a g\u00f6re, i\u015f g\u00fcvencesizli\u011fi ve bor\u00e7lanma imk\u00e2n\u0131 nedeniyle \u201cevlerini kayan kum \u00fczerinde\u201d in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fan, siyas\u00ee davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen geni\u015f kitleler, d\u00fcnyan\u0131n her yerinde sosyal refah devleti aray\u0131\u015f\u0131yla ayaklanacak.<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer insanl\u0131k kendisini George Miller\u2019in 2015 yap\u0131m\u0131 Mad Max filmindeki gibi herkesin herkesle sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 distopik bir d\u00fcnyada bulmayacaksa, tekil \u00fclkelerde ayaklanan kitleler pek \u00e7ok evreden ge\u00e7erek, her evrede bilin\u00e7lenerek, kendi \u00fclkelerinin tarihsel birikimine sahip \u00e7\u0131karak ve tecr\u00fcbe kazanarak sonunda daha mant\u0131kl\u0131 ve e\u015fitlik\u00e7i bir d\u00fcnya d\u00fczeninin yolunu a\u00e7acaklar. Veryans\u0131n<\/em>, 17.12. 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere sundu\u011fu ekonomik re\u00e7etelerin yan\u0131na 1980\u2019den itibaren Devlet\u2019in yap\u0131s\u0131yla ilgili yeni bir model ili\u015ftiriyor. Yani diyor ki Devlet\u2019in mevcut b\u00fcrokratik yap\u0131s\u0131yla neoliberal iktisat program\u0131n\u0131 uygulayamazs\u0131n\u0131z. Kalk\u0131nmac\u0131 hedeflere uygun b\u00fcrokrasiyi tasfiye edeceksiniz ve serbest piyasa ili\u015fkilerine uygun yeni bir b\u00fcrokratik yap\u0131 kuracaks\u0131n\u0131z. Y\u00f6netmeyeceksiniz, y\u00f6neti\u015feceksiniz, b\u00f6ylece k\u00fcresel piyasalarla birle\u015feceksiniz. … <\/p>\n