{"id":949,"date":"2021-11-21T11:52:45","date_gmt":"2021-11-21T09:52:45","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=949"},"modified":"2021-11-21T11:52:45","modified_gmt":"2021-11-21T09:52:45","slug":"kultur-etkilesimleri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=949","title":{"rendered":"K\u00dcLT\u00dcR ETK\u0130LE\u015e\u0130MLER\u0130"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"340\" src=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kultur.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-950\" srcset=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kultur.jpg 620w, http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kultur-500x274.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cK\u00fclt\u00fcr emperyalizmi\u201d kavram\u0131 eskiden \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Geli\u015fmi\u015f emperyalist kapitalist \u00fclkenin d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 az geli\u015fmi\u015f \u00fclke halk\u0131na kendi dilini, t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 ve estetik de\u011ferlerini a\u015f\u0131lamas\u0131, b\u00f6ylece onu daha kolay s\u00f6m\u00fcrebilmesi, y\u00f6nlendirebilmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra ABD, Holivut sinemas\u0131yla, m\u00fczi\u011fiyle, diliyle, k\u0131l\u0131k k\u0131yafetiyle (tren\u00e7kot, kot pantolon, naylon g\u00f6mlek), giderek yeme i\u00e7me al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla (sosyologlar\u0131n \u201cMcDonald\u2019s-la\u015fma\u201d diye inceledikleri fast-food al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 vs), hatta&nbsp; i\u00e7mimar\u00ee \u00f6zellikleriyle (bkz. ellilerin sonu altm\u0131\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131nda mutfaktan salona a\u00e7\u0131lan servis penceresi, i\u00e7ki b\u00fcfesi olan evler vs.) b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 fena h\u00e2lde etkiledi.<\/p>\n\n\n\n<p>O d\u00f6nemde (1950\u2019ler, k\u0131smen 60\u2019lar) \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Amerika\u201d olmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00fclkemizin kentli orta s\u0131n\u0131f\u0131 bu dalgaya kap\u0131l\u0131p gitti. Ankara\u2019da Amerikan Pazar\u0131 denilen ma\u011fazan\u0131n ya da Piknik ve Goral\u0131 gibi ilk fast-food restoranlar\u0131n \u00f6zellikle gen\u00e7ler i\u00e7in nas\u0131l bir cazibe merkezi oldu\u011funu gayet iyi hat\u0131rl\u0131yorum. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130lkokulda \u00f6\u011fretmenimiz pe\u015fine takt\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 Mill\u00ee K\u00fct\u00fcphane\u2019ye de\u011fil de Amerikan K\u00fct\u00fcphanesi\u2019ne g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc mesela.&nbsp; Bu olay bana h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok tuhaf gelir. &nbsp;Asl\u0131nda co\u015fkulu ve \u015fiddetli anti-Kom\u00fcnizm de o d\u00f6nemde dayat\u0131lan bir siyaset olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bir k\u00fclt\u00fcr emperyalizmi tasar\u0131m\u0131yd\u0131.&nbsp; Kurgusald\u0131. Zira \u00f6yle bir tehdit ve tehlike yoktu. &nbsp;Galiba hi\u00e7 olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse, uzatmayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130leti\u015fim devrimi ve internetin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte ABD\u2019nin k\u00fclt\u00fcrel hegemonyas\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131, b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrler ula\u015f\u0131labilir h\u00e2le geldi. Evinizdeki bilgisayar\u0131n ekran\u0131ndan bir \u0130ran filmi, Norve\u00e7 dizisi, elli y\u0131l \u00f6ncesinin Yeni Dalga \u0130talyan ve Frans\u0131z sinemas\u0131n\u0131 bile izleyebiliyor; plak, kaset, cd&nbsp; gibi&nbsp; ara\u00e7lara ihtiya\u00e7 duymadan her \u00fclkenin m\u00fczi\u011fini an\u0131nda dinleyebiliyorsunuz. Bizim \u201cMuhte\u015fem S\u00fcleyman\u201d gibi televizyon dizilerimiz Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkelerinde izleniyor.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda K\u00fclt\u00fcr Emperyalizmi diye feryat etmenin anlam\u0131 yok. Cin \u015fi\u015feden \u00e7\u0131kt\u0131 ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131. Rusya ve \u00c7in gibi internete k\u0131s\u0131tlama getirerek, Kuzey Kore gibi yasaklayarak o cini \u015fi\u015fenin i\u00e7inde uzun s\u00fcre tutamazs\u0131n\u0131z. Bu d\u00fcnyada kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fczle var olmak istiyorsan\u0131z, b\u00fct\u00fcn sanatsal ve k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlerin \u00f6n\u00fcndeki engelleri kald\u0131racaks\u0131n\u0131z, bu alana yat\u0131r\u0131m yapacaks\u0131n\u0131z, sanat\u00e7\u0131y\u0131 koruyacak ve y\u00fccelteceksiniz. \u00dcniversiteleriniz ve ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131n\u0131z \u00f6zerk, medyan\u0131z iktidardan ve b\u00fcy\u00fck sermayeden ba\u011f\u0131ms\u0131z olacak. &nbsp;Ve en \u00f6nemlisi kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcz\u00fcn evrensel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu bileceksiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eahsen ben Netflix dizilerinin Kurtlar Vadisi tarz\u0131ndaki diziler kadar k\u00fclt\u00fcrel tahrip potansiyeli ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Birincisinden hi\u00e7 olmazsa bir \u015fey \u00f6\u011freniyorsunuz. Kolombiya uyu\u015fturucu kartelini anlatan Narcos dizisi mesela, bu t\u00fcrden kartellerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu, uyu\u015fturucu trafi\u011finin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini anlamak bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6\u011freticidir. \u0130leride \u015fu i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemin siyas\u00ee iktidarla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f mill\u00ee ve yerli uyu\u015fturucu baronlar\u0131n\u0131 anlatan diziler de yap\u0131lacakt\u0131r mutlaka. Benim i\u00e7in mesela Narcos dizisi Latin Amerikan solcu gerillas\u0131n\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bo\u015flu\u011fu uyu\u015fturucu kartellerinin nas\u0131l doldurdu\u011funu, varo\u015f gen\u00e7li\u011fini efsaneler yaratarak ve para sa\u00e7arak nas\u0131l \u00f6rg\u00fctledi\u011fini, karizmatik mafya \u015fefinin garibanlara nas\u0131l rol modeli oldu\u011funu anlamak bak\u0131m\u0131ndan da \u00f6\u011freticiydi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00fcy\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fc koparan Kul\u00fcp dizisi bile Varl\u0131k Vergisi (1942) d\u00f6nemini hat\u0131rlatt\u0131. Mesela bu diziyi izlememi\u015f olsayd\u0131m, Tevfik \u00c7avdar\u2019\u0131n \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Demokrasi Tarihi\u201dnde (\u0130mge 2013)&nbsp; konuya ili\u015fkin anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015fmayacak, kitapl\u0131\u011f\u0131mda&nbsp; \u0130stanbul Defterdar\u0131 Faik \u00d6kte\u2019nin&nbsp; \u201cVarl\u0131k Vergisi Facias\u0131\u201d (Nebio\u011flu Yay\u0131nevi 1951) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 aramayacakt\u0131m. Ayr\u0131ca dizi sinematografik olarak m\u00fckemmeldi; oyunculuk, kurgu, d\u00f6nemin atmosferi, e\u011flence anlay\u0131\u015f\u0131, eski \u0130stiklal Caddesi, kost\u00fcm makyaj dekor\u2026 Tek kelimeyle muhte\u015femdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kurtlar Vadisi\u2019nden ne \u00f6\u011frendik? Hi\u00e7bir \u015fey!&nbsp; D\u00fcmbelek tempolu mistik na\u011fmeler e\u015fli\u011finde silah feti\u015fizmi, vatansever cinayet \u00f6rg\u00fct\u00fc, i\u00e7i bo\u015f ve kof bir delikanl\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fc, kanun tan\u0131maz zorbal\u0131k, kad\u0131n\u0131 bir tokatta yere seren ma\u00e7oluk\u2026 &nbsp;Polat Alemdar ve \u00e7evresindeki serseriler gen\u00e7lerin k\u0131l\u0131k k\u0131yafetini, konu\u015fma tarz\u0131n\u0131, sa\u00e7 t\u0131ra\u015f\u0131n\u0131 bile etkiledi.&nbsp; \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mahalleden, \u00fclkenin tamam\u0131na kadar etkili bir Kurtlar Vadisi tarz\u0131 olu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Elbette ele\u015ftirel olmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yani herhangi bir diziyi, af buyurun, \u201cmal\u201d gibi seyretmeyeceksiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesela Narcos dizisinde y\u00fcceltilen CIA\/DEA\u2019n\u0131n uyu\u015fturucuyla m\u00fccadelesinin bir palavra oldu\u011funu, bu kurulu\u015flar\u0131n uyu\u015fturucu trafi\u011fini bizzat y\u00f6netti\u011fini, sadece kendisine itaat etmeyen, s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fan baronlar\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bileceksiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Netflix\u2019in neredeyse her dizisinde yer alan mutlu e\u015fcinsel a\u015fk\u0131n\u0131n, emperyalizmin yurtta\u015f haklar\u0131 kavram\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelerek \u201cinsan haklar\u0131\u201d kavram\u0131n\u0131 etnik\/din\u00ee\/cinsel&nbsp; &nbsp;&nbsp;az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hakk\u0131 olarak yeniden tan\u0131mlamas\u0131yla ilgili oldu\u011funu bileceksiniz. 1789 Frans\u0131z Devrimi\u2019nden gelen \u201cyurtta\u015f\u201d kavram\u0131n\u0131 unutturarak, s\u0131n\u0131fsal ve ulusal m\u00fccadelelerin yerine 36 etnik grubun ya da e\u015fcinsellerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini ge\u00e7irmek, b\u00f6ylece az geli\u015fmi\u015f ulus-devletleri zay\u0131flatmak 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n en parlak emperyalist bulu\u015flar\u0131ndan biridir. Netflix\u2019te e\u015fcinsellerin mutlulu\u011funu ya da az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n ma\u011fduriyetini izlerken bu parlak fikrin yak\u0131n d\u00f6nem tarihini bileceksiniz. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kul\u00fcp dizisini izlerken elbette soracaks\u0131n\u0131z: 1950\u2019lerde \u0130stanbul\u2019da Musevi yurtta\u015flardan ba\u015fka ma\u011fdur kimse yok muydu?&nbsp; B\u0131\u00e7k\u0131n jigolo taksi \u015fof\u00f6r\u00fc F\u0131st\u0131k \u0130smet\u2019ten ba\u015fka olumluya yak\u0131n tek bir T\u00fcrk, sevimli bir bakkal amca, iyi kalpli bir polis memuru, Matilda gibi biriyle empati kurabilecek yard\u0131msever bir vatman bilet\u00e7isi\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>Netflix dizileri \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 e\u015fcinselli\u011fe te\u015fvik ediyor, Kul\u00fcp dizisi devletimize hakaret ediyor diye \u00e7emkirip tela\u015f yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fmak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda ve \u00fclkemizin i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullarda sahtek\u00e2rl\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siz \u00f6nce tarikat yurtlar\u0131nda kafas\u0131 hurafeyle doldurulup tecav\u00fcze u\u011frayan \u00e7ocuklar\u0131; tarikatlar\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131, hatta sar\u0131kl\u0131 c\u00fcppeli h\u00f6d\u00fcklerin televizyona \u00e7\u0131k\u0131p anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201cbademleme\u201d \u00e2detini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Kurucu temelleri bilin\u00e7li bir \u00e7abayla yirmi y\u0131ld\u0131r a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lan; kara para ve uyu\u015fturucu \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda gri listelere giren, halk\u0131 yoksulla\u015fm\u0131\u015f, en karanl\u0131k cehaletin pen\u00e7esine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f devletinizi kurtarmaya bak\u0131n. Ele\u015ftirel olun, kitap okuyun, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. &nbsp;Ki\u015filere de\u011fil ilkelere ba\u011flan\u0131n. Kimsenin bize bir \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131 yok. Ba\u015f\u0131m\u0131za gelen ve bundan sonra gelecek olan her \u015feyin esas sorumlusu biziz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sisli pazar g\u00fcn\u00fcnde herkese iyi seyirler, ele\u015ftirel ve ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnme g\u00fcc\u00fc diliyorum. \u00a0\u00a0Veryans\u0131n, 21. 11. 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yavuz Alogan &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cK\u00fclt\u00fcr emperyalizmi\u201d kavram\u0131 eskiden \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Geli\u015fmi\u015f emperyalist kapitalist \u00fclkenin d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 az geli\u015fmi\u015f \u00fclke halk\u0131na kendi dilini, t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 ve estetik de\u011ferlerini a\u015f\u0131lamas\u0131, b\u00f6ylece onu daha kolay s\u00f6m\u00fcrebilmesi, y\u00f6nlendirebilmesi anlam\u0131na gelir. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra ABD, Holivut sinemas\u0131yla, m\u00fczi\u011fiyle, diliyle, k\u0131l\u0131k k\u0131yafetiyle (tren\u00e7kot, kot pantolon, naylon g\u00f6mlek), giderek &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=949\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;K\u00dcLT\u00dcR ETK\u0130LE\u015e\u0130MLER\u0130&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-949","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=949"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":951,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/949\/revisions\/951"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}