{"id":843,"date":"2021-07-11T09:42:21","date_gmt":"2021-07-11T07:42:21","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=843"},"modified":"2021-07-11T09:42:21","modified_gmt":"2021-07-11T07:42:21","slug":"avara-kasnak-iradesi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=843","title":{"rendered":"AVARA KASNAK \u0130RADES\u0130"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"420\" src=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Picasso.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-844\" srcset=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Picasso.jpg 700w, http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Picasso-500x300.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ge\u00e7en g\u00fcn Say\u0131n Saray\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 dinlerken akl\u0131ma Procrustes geldi.&nbsp; Say\u0131n Reis, &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c2023 se\u00e7imleri \u00e7ok \u00f6nemli h\u00e2le gelmi\u015ftir,\u201d diye s\u00f6ze ba\u015flad\u0131. Bir an durdu. &nbsp;\u201cKar\u015f\u0131m\u0131zdakiler de bunun fark\u0131nda,\u201d diye ekledi. Ard\u0131ndan niyetini ilk kez a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyan \u015fu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledi: \u201cBiz istikametini kaybetmi\u015f, avara kasnak gibi dola\u015fanlara bu memleketi teslim edemeyiz.\u201d Buna benzer s\u00f6zleri daha \u00f6nce de s\u00f6ylemi\u015f, T\u00fcrkiye\u2019nin kaderinin AKP\u2019nin kaderiyle birle\u015fti\u011fini iddia etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130\u015fte Procrustes o anda akl\u0131ma geldi. Kendisi mitolojik bir fig\u00fcrd\u00fcr. Misafir a\u011f\u0131rlamaktan ho\u015flan\u0131r. Onlar\u0131 el \u00fcst\u00fcnde tutar, yedirir i\u00e7irir, \u015fark\u0131lar, e\u011flenceler, i\u00e7kiler g\u0131rla gider\u2026&nbsp; E\u011flence sona erip yatma vakti geldi\u011finde dev Procrustes misafirlerini teker teker kuca\u011f\u0131na alarak yataklar\u0131na ta\u015f\u0131r.&nbsp; Onun ger\u00e7ek ki\u015fili\u011fini ve niyetini i\u015fte o anda anlar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Misafirlerin yataca\u011f\u0131 demir yataklar \u00e7ok dar ve k\u0131sad\u0131r. Procrustes&nbsp; her bir misafirin kolunu baca\u011f\u0131n\u0131, omuzlar\u0131n\u0131 k\u0131rarak onlar\u0131&nbsp; fiziksel olarak yata\u011f\u0131n boyutlar\u0131na uydurur, k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nihayet bir g\u00fcn Procrustes\u2019ten daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olan Theseus \u00e7\u0131kagelir. E\u011flenceden sonra Procrustes ayn\u0131 numaray\u0131 ona da \u00e7ekmek i\u00e7in hamle yapar. Kap\u0131\u015f\u0131rlar. Theseus zalim hanc\u0131y\u0131 kapt\u0131\u011f\u0131 gibi demir yata\u011fa yat\u0131r\u0131r ve s\u0131\u011fd\u0131rmak i\u00e7in kolunu baca\u011f\u0131n\u0131 k\u0131rar. B\u00f6ylece adalet yerini bulmu\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00c7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m nereden geldi bilemiyorum. Herhalde AKP\u2019nin yirmi y\u0131ll\u0131k iktidar d\u00f6neminin giderek bir Procrustes yata\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, devlet kurumlar\u0131n\u0131n, \u00f6zelle\u015ftirilen kamu iktisadi te\u015fekk\u00fcllerinin, ba\u015fta \u00fcniversiteler olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn e\u011fitim sisteminin Siyas\u00ee \u0130slam yata\u011f\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 als\u0131n diye budan\u0131p ku\u015fa \u00e7evrildi\u011fini, kollar\u0131n\u0131n bacaklar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, tarihsel birikimin yok edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. \u0130rili ufakl\u0131 hi\u00e7bir kurum bu budama, k\u00f6t\u00fcr\u00fcm etme, yok etme i\u015fleminden kurtulamad\u0131.&nbsp; Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131, T\u00dc\u0130K,&nbsp; MKE, TODA\u0130E, hatta Mill\u00ee K\u00fct\u00fcphane \u015fu anda akl\u0131ma gelenler\u2026 Sonuncusu \u00f6zellikle ac\u0131kl\u0131d\u0131r. K\u00fct\u00fcphane\u2019nin stat\u00fcs\u00fc 2018 y\u0131l\u0131nda 1 no\u2019lu Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019yle la\u011fvedildi ve kitaplar Saray K\u00fclliyesi\u2019ne ta\u015f\u0131nd\u0131. Bir tane akademisyen, yazar, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p da \u201cOras\u0131 Cumhuriyet\u2019in mill\u00ee, ulusal k\u00fct\u00fcphanesidir, emperyal Saray k\u00fct\u00fcphanesi de\u011fildir, K\u00fclliye\u2019ye hapsedilemez,\u201d diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse, uzatmayal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Asl\u0131nda yeme i\u00e7me d\u00f6neminin, e\u011flencenin sona erdi\u011fini, AKP\u2019nin Procrustes yata\u011f\u0131na s\u0131\u011fd\u0131rmak i\u00e7in kendisine muhalif olan herkesi ve her \u015feyi nihai olarak budama vaktinin geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f de olabilirim. &nbsp;\u00c7a\u011fr\u0131\u015f\u0131msal zihin insan\u0131 bu t\u00fcrden tuhaf d\u00fc\u015f\u00fcncelere y\u00f6neltiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cProcrustes\u2019in Yata\u011f\u0131\u201d bir deyim olarak siyas\u00ee tarihe girmi\u015ftir.&nbsp; Geni\u015f ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi olan bir ortam\u0131 dar bir ideolojik ya da programatik \u00e7er\u00e7eveye s\u0131\u011fd\u0131rmak i\u00e7in eksiltme, budama, birikimini yok etme giri\u015fimini anlatmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Mesela Michael L\u00f6wy, <em>D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftirmek \u00dczerine<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda, Stalin\u2019in Marksist&nbsp; teoriye Lenin\u2019de asla bulunmayan dogmatik bir s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fini, kat\u0131 bir \u00f6zellik kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da \u201cger\u00e7ek bir ideolojik Procrustes yata\u011f\u0131\u201d oldu\u011funu belirtmi\u015ftir (Ayr\u0131nt\u0131 1999, s. 104).<\/p>\n\n\n\n<p>Bizi ilgilendiren soru \u015fudur: T\u00fcrkiye\u2019nin toplam birikimi \u0130hvan yata\u011f\u0131na s\u0131\u011fd\u0131r\u0131labilir mi \/ s\u0131\u011fd\u0131r\u0131ld\u0131 m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Say\u0131n Saray\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 izlerken akl\u0131ma ba\u015fka bir mitolojik karakter geldi: zengin Augeas.&nbsp;&nbsp; Adam a\u015f\u0131r\u0131 zengindir. Muazzam hayvan s\u00fcr\u00fclerini geni\u015f a\u011f\u0131llarda besler. Fakat tembeldir. \u00c7ok uzun y\u0131llar, diyelim yirmi y\u0131l kadar, a\u011f\u0131llar\u0131 temizlememi\u015f, her yan\u0131 muazzam g\u00fcbre y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131r. Sonunda \u00f6yle bir an gelir ki hayvanlar a\u011f\u0131llara giremez, i\u00e7eride kalanlar d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kamaz.&nbsp; Augeas k\u00fcre\u011fi kap\u0131p a\u011f\u0131llar\u0131 temizlemeye giri\u015fir fakat g\u00fcc\u00fc yetmez.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sonunda mitolojinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc kahraman\u0131 Herk\u00fcl\u2019e ba\u015fvurur. Pazarl\u0131k yaparlar. Herk\u00fcl ah\u0131rlar\u0131 bir g\u00fcnde temizleyece\u011fini, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcr\u00fcn\u00fcn onda birini alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Augeas kabul eder.&nbsp; Herk\u00fcl hemen i\u015fe koyulur. Ac\u0131 kuvvetini kullanarak Alpheios ve Peneios \u0131rmaklar\u0131n\u0131n yataklar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir. \u0130ki \u0131rma\u011f\u0131 birle\u015ftirerek a\u011f\u0131llar\u0131n i\u00e7ine ak\u0131t\u0131r.&nbsp; Temizlik bir g\u00fcnde biter. Muhtemelen s\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 suya kap\u0131l\u0131p telef olur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cAugeas Ah\u0131rlar\u0131\u201d da siyas\u00ee tarihte bir deyim olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp; Daha \u00e7ok devrimci literat\u00fcrde ge\u00e7er. Eski rejimin Augeas Ah\u0131rlar\u0131\u2019n\u0131&nbsp; Herk\u00fcl g\u00fcc\u00fcne sahip olan&nbsp;&nbsp; yeni rejim nehirlerin yata\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip da\u011flar\u0131 yerinden oynatarak temizleyecektir. Yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam Lenin, daha sonra kapitalizmle uzla\u015fan II. Enternasyonal\u2019in reformist teorilerini Augeas Ah\u0131rlar\u0131\u2019na benzetmi\u015f ve temizlik g\u00f6revini III. Enternasyonal\u2019e vermi\u015fti. &nbsp;Benzer bir temay\u0131 Mao Zedung\u2019un \u201cDa\u011flar\u0131 S\u0131rt\u0131nda Ta\u015f\u0131yan Budala \u0130htiyar\u201d (bkz. Se\u00e7me Eserler, c. III, s. 300, Ayd\u0131nl\u0131k Yay\u0131nlar\u0131 1976) ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde buluruz.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tarihte kimin neyi temizleyece\u011fi pek belli olmuyor. Seksen bir y\u0131l sonra Ortodoks \u00c7arl\u0131k ideolojisinin Rusya\u2019da sosyalizmi tarih sahnesinden silece\u011fini, Deng \u015eiaoping\u2019in \u201cD\u00f6rt Modernle\u015fme\u201d teorisiyle \u00c7in\u2019in yabanc\u0131 sermayeye a\u00e7\u0131larak Kom\u00fcnist Partisi y\u00f6netiminde kapitalizme ge\u00e7ece\u011fini, kurulu\u015fundan neredeyse bir as\u0131r sonra tarikatlar ve cemaatler koalisyonunun T\u00fcrkiye\u2019de Devrim Kanunlar\u0131\u2019n\u0131 fiilen ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, hatta \u00fcniter ulus-devlet\u2019i zorlayaca\u011f\u0131n\u0131 kim tahmin edebilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Her iki mitolojik hik\u00e2yede de son anda iki g\u00fc\u00e7l\u00fc kahraman ortaya \u00e7\u0131karak sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcyor.&nbsp; Bizdeki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in Theseus ya da&nbsp; Herk\u00fcl gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc&nbsp; kahramanlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemek yersizdir. B\u00f6yle \u015feyler ger\u00e7ek hayatta de\u011fil, mitolojide olur.&nbsp; Procrustes\u2019i kendi yata\u011f\u0131nda k\u0131saltmak ya da Augeas Ah\u0131rlar\u0131\u2019n\u0131 temizlemek ya da da\u011flar\u0131 s\u0131rtlan\u0131p ta\u015f\u0131mak ancak evreler ya da dalgalar h\u00e2linde gelecek at\u0131l\u0131mlarla, uzun s\u00fcre i\u00e7inde m\u00fcmk\u00fcn olabilir. &nbsp;B\u00fcy\u00fck giri\u015fimler ve temizlikler bir g\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fmez. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu g\u00fczel pazar g\u00fcn\u00fcnde herkese \u201cavara kasnak\u201d gibi dola\u015farak memleketi teslim alma iradesi diliyorum. <em>Veryans\u0131n<\/em>, 11. 07. 2021 &nbsp;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yavuz Alogan &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ge\u00e7en g\u00fcn Say\u0131n Saray\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 dinlerken akl\u0131ma Procrustes geldi.&nbsp; Say\u0131n Reis, &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c2023 se\u00e7imleri \u00e7ok \u00f6nemli h\u00e2le gelmi\u015ftir,\u201d diye s\u00f6ze ba\u015flad\u0131. Bir an durdu. &nbsp;\u201cKar\u015f\u0131m\u0131zdakiler de bunun fark\u0131nda,\u201d diye ekledi. Ard\u0131ndan niyetini ilk kez a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyan \u015fu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledi: \u201cBiz istikametini kaybetmi\u015f, avara kasnak gibi dola\u015fanlara bu memleketi teslim edemeyiz.\u201d Buna &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=843\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;AVARA KASNAK \u0130RADES\u0130&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-843","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":845,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843\/revisions\/845"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}