{"id":773,"date":"2021-05-07T09:16:50","date_gmt":"2021-05-07T07:16:50","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=773"},"modified":"2021-05-07T09:16:50","modified_gmt":"2021-05-07T07:16:50","slug":"anayasa-arayisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=773","title":{"rendered":"ANAYASA ARAYI\u015eI"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131\u2019dan bu yana anayasalar siyas\u00ee iktidarlar taraf\u0131ndan daima k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bulundu. II. Abd\u00fclhamit\u2019in 93 Harbi\u2019ni bahane ederek kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Kanun-u Esasi\u2019yi 1908 Devrimi silah zoruyla tekrar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu. Anayasa\u2019da de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131, mutlak monar\u015fiden parlamenter monar\u015fiye ge\u00e7ildi.<\/p>\n\n\n\n

Anadolu \u0130htilali 1921 ve 1924 anayasalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131.  Silah zoruyla yeni bir Konvansiyon (S\u00f6zle\u015fme) olu\u015ftu; kuvvetler  (yasama, yarg\u0131, y\u00fcr\u00fctme) birle\u015ftirildi, g\u00f6revler ayr\u0131ld\u0131, meclis h\u00fck\u00fcmeti sistemi parlamenter sisteme do\u011fru a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Demokrat Parti 1924 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 buldu; daha serbest hareket etmek, parlamenter sistemi daraltmak ve bas\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na almak istedi; kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u00e7\u0131karmakla su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 ana muhalefet partisini ve onu destekleyen muhalif bas\u0131n\u0131 sorgulay\u0131p mahk\u00fbm etmek i\u00e7in Tahkikat Komisyonu kurdu.<\/p>\n\n\n\n

27 May\u0131s Anayasas\u0131 (1961) silah zoruyla getirildi. Kurucu \u0130rade (Mill\u00ee Birlik Komitesi) bir Kurucu Meclis toplayarak kuvvetleri ay\u0131rd\u0131, yarg\u0131ya tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verdi, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131 siyas\u00ee partilerin \u00fczerine yerle\u015ftirerek tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temin etti, kurumlara \u00f6zerklik getirdi, \u00e7ift meclisli yeni bir Konvansiyon olu\u015fturdu. \u0130fade ve \u00f6rg\u00fctlenme h\u00fcrriyetinde bir patlama ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu R\u00f6nesans d\u00f6nemi on y\u0131l s\u00fcrd\u00fc.  \u0130ktidardaki Adalet Partisi kendisini Anayasa\u2019yla k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f hissetti; yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla, \u00dcniversitelerin ve TRT gibi kurumlar\u0131n \u00f6zerkli\u011fiyle sorunlar ya\u015f\u0131yordu. Anayasa\u2019n\u0131n getirdi\u011fi \u201ck\u0131s\u0131tlamalar\u201d olmasa Demirel \u00fclkeyi \u201cnurlu ufuklara\u201d u\u00e7uracakt\u0131. Fakat u\u00e7uramad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1961 Anayasas\u0131 silah zoruyla de\u011fi\u015ftirildi, \u00fczerine \u015fal \u00f6rt\u00fcld\u00fc, ku\u015fa \u00e7evrildi: 12 Mart. Fakat bu yeterli olmad\u0131. Sendikalar g\u00fc\u00e7leniyordu, i\u015fverenler g\u00fclemiyorlard\u0131. Demirel-\u00d6zal ikilisi 24 Ocak kararlar\u0131n\u0131 getirdi; ithal ikameci iktisat politikalar\u0131 terk edilerek serbest piyasa ekonomisine ge\u00e7ilecek, d\u00fcnya piyasalar\u0131yla birle\u015filecek, kamusal olan her \u015fey \u00f6zelle\u015ftirilecekti. Fakat bu kolay de\u011fildi. Azman gibi sendikalar meydanlara y\u00fcz binleri topluyordu.<\/p>\n\n\n\n

1981 Anayasas\u0131 silah zoruyla getirildi.  \u0130\u015fveren sendikalar\u0131 ba\u015fkan\u0131, \u201cBug\u00fcne kadar i\u015f\u00e7i g\u00fcld\u00fc biz a\u011flad\u0131k, bundan sonra i\u015f\u00e7i a\u011flayacak biz g\u00fclece\u011fiz,\u201d dedi. Tam da \u00f6yle oldu. Ayd\u0131nlanmac\u0131 entelijansiya yerini tarikat ve cemaat erbab\u0131na (o zaman \u201ctakunyal\u0131lar\u201d deniyordu) b\u0131rakarak kamusal alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fcld\u00fc.  \u0130ktidar\u0131 ele ge\u00e7iren generaller kom\u00fcnizme ve anar\u015fiye kar\u015f\u0131 \u00e7areyi \u0130sl\u00e2m\u2019da bulmu\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130sl\u00e2m h\u0131zla siyasalla\u015farak iktidara geldi. \u00c7e\u015fitli k\u0131l\u0131klara b\u00fcr\u00fcnerek yirmi y\u0131l h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc. \u00d6nce liberal demokrat, sonra T\u00fcrk-\u0130slam sentezcisi renklerle kost\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u00fcsleyerek, mevcut anayasan\u0131n her bir maddesini ihlal ederek ya da de\u011fi\u015ftirerek nihai hedefine do\u011fru, bazen gerileyip bazen at\u0131l\u0131m yaparak ilerledi. 2023\u2019e \u015furada neredeyse aylar kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Saray, FET\u00d6\u2019yle birlikte Anayasa\u2019y\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Hocaefendi, \u201cimk\u00e2n olsa da mezardakiler kalk\u0131p \u2018evet\u2019 oyu verseler\u201d diyordu.  2007\u2019de Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesi kabul edildi. Fakat bu yeterli olmad\u0131. Saray, hareketlerini k\u0131s\u0131tlayan anayasay\u0131 bu kez 2017\u2019de daha derinden kaz\u0131yarak rejimi de\u011fi\u015ftirdi. Cumhurba\u015fkan\u0131 ve ona ba\u011fl\u0131 \u201cofisler\u201d \u00fclkeyi y\u00f6netmeye ba\u015flad\u0131. Asl\u0131nda parlamento feshedilmi\u015f, bakanlar Reis\u2019in sekreterleri olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131. Saraydaki dan\u0131\u015fmanlar bakanlar\u0131 her konuda y\u00f6nlendiriyorlard\u0131. Fakat bu tuhaf durum hemen fark edilmedi, zamanla anla\u015f\u0131lacakt\u0131. Devlet art\u0131k bildi\u011fimiz devlet olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, her t\u00fcrl\u00fc denetimden kurtulan tek bir ki\u015finin eline ge\u00e7mi\u015fti. Bundan b\u00f6yle Devlet tasfiye a\u015famas\u0131nda varl\u0131klar\u0131n\u0131 elden \u00e7\u0131karan bir anonim \u015firket gibi y\u00f6netilecekti.<\/p>\n\n\n\n

Tepkiler olmad\u0131 m\u0131? Elbette oldu. 2007 y\u0131l\u0131nda Cumhuriyet mitingleri yap\u0131ld\u0131, milyonlarca insan y\u00fcr\u00fcd\u00fc.  Fakat y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00f6nderlik edenler, t\u0131pk\u0131 bug\u00fcn\u00fcn CHP y\u00f6neticileri gibi, hem \u00e7aps\u0131z hem de korkakt\u0131lar. Bir t\u00fcr demokrasi budalal\u0131\u011f\u0131na kap\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00fclkenin diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe do\u011fru gitti\u011fini g\u00f6rmek istemediler.  \u00dcstelik kafalar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131. Ge\u00e7mi\u015fle hesapla\u015fma, \u201casker\u00ee vesayet,\u201d hatta laiklik kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetler gibi konularda zaman zaman AKP\u2019ye yana\u015f\u0131yorlard\u0131. Netice almalar\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. Kitleler, e\u011fer kendilerine bir hedef g\u00f6sterilerek \u00f6rg\u00fctlenmeye zorlanmazlarsa, topland\u0131klar\u0131 gibi da\u011f\u0131l\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n

23 Nisan 2013 g\u00fcn\u00fc Ankara\u2019da Mill\u00ee Merkez Kurultay\u0131 topland\u0131. Yenimahalle\u2019deki Naz\u0131m Hikmet K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019ne s\u0131\u011fmayan insanlar sokaklara ta\u015ft\u0131lar.  \u0130llerde \u015fubeler a\u00e7\u0131ld\u0131. Halk demokratik, laik ve mill\u00ee bir anayasa i\u00e7in m\u00fccadeleye haz\u0131rd\u0131. Panellerde co\u015fkulu nutuklar at\u0131ld\u0131, g\u00f6steriler, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Fakat tam o s\u0131rada hareket esrarengiz bi\u00e7imde b\u00f6l\u00fcnd\u00fc ve i\u00e7inden bir Mill\u00ee Anayasa Hareketi \u00e7\u0131kt\u0131.  \u00c7ok daha militan, \u00e7ok daha keskin g\u00f6r\u00fcnen bu hareket de 27 Mart 2016 g\u00fcn\u00fc Ankara\u2019da kendi kurultay\u0131n\u0131 toplad\u0131. Kurultay\u2019dan 11 Maddelik bir sonu\u00e7 bildirgesi \u00e7\u0131kt\u0131.  Bildirge\u2019nin 6. Maddesinde laiklik ilkesinin \u201cmill\u00ee devletin, bireysel ve sosyal \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin koruyucu z\u0131rh\u0131\u201d oldu\u011fu belirtiliyor, 11. Maddesinde halk \u201cgayr\u0131 mill\u00ee anayasac\u0131l\u0131k sald\u0131r\u0131s\u0131\u201dna kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeye ve m\u00fccadeleye davet ediliyor, \u201ciradeyi y\u00fckseltmeye\u201d \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yordu. Fakat irade y\u00fckselemedi.<\/p>\n\n\n\n

Bendeniz biraz saf, hatta -\u00fczerinize afiyet- sazan yarad\u0131l\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in y\u00f6netim kurulunda yer ald\u0131\u011f\u0131m bu Mill\u00ee Anayasa Hareketi\u2019nin i\u015flevini ve niyetlerini o s\u0131rada anlayamad\u0131m.  \u201cAlg\u0131 ve idrak gecikmesi\u201d siyas\u00ee toplumumuzda \u00e7ok yayg\u0131n bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Neyse uzatmayal\u0131m\u2026 Netice olarak Mill\u00ee Anayasa Hareketi, Mill\u00ee Merkez\u2019i b\u00f6ld\u00fc, da\u011f\u0131tt\u0131, ilk ve son kurultay\u0131n\u0131 yaparak tarihe kar\u0131\u015ft\u0131. Bir daha kimse b\u00f6yle \u015feylerden s\u00f6z etmedi.  Saray\u2019\u0131n anayasas\u0131 referandumdan ge\u00e7erek kabul edildi.  \u201cMill\u00ee anayasac\u0131lar\u201d bu olay\u0131n \u00fczerine bir bardak so\u011fuk su i\u00e7tiler, yar\u0131n g\u00fcne\u015f yeniden do\u011facak, d\u00fcnya d\u00f6nmeye devam edecek gibi s\u00f6zler s\u00f6yleyip devlet adam\u0131 pozunda s\u0131r\u0131tarak hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davrand\u0131lar. Bir s\u00fcre sonra Saray\u2019\u0131 antiemperyalist ve vatansever ilan ederek ziftlenmek \u00fczere geminin sintinesinde mevzileneceklerdi.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi geldik son perdenin son sahnesine\u2026<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda da belirtti\u011fim gibi, anayasalar siyas\u00ee iktidarlar taraf\u0131ndan daima k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bulunmu\u015ftur.  Cumhur ittifak\u0131 bu  kez \u201cs\u0131f\u0131rdan\u201d yeni bir anayasa yapmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti.  Modern fa\u015fizm teorileri bir yana, sevgili at\u0131 Incitatus\u2019u senat\u00f6r yapan ka\u00e7\u0131k Roma \u0130mparatoru Caligula (MS 37-41) bile olsan\u0131z, size verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkileri az bulur, daha \u00e7o\u011funu elde etmek i\u00e7in yasalarla oynars\u0131n\u0131z.  Mutlak iktidar tutkunlar\u0131n\u0131n tabiat\u0131 b\u00f6yledir.<\/p>\n\n\n\n

Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n yeni bir anayasa yap\u0131p halka kabul ettirmesi T\u00fcrkiye\u2019nin anayasal rejimden tamamen uzakla\u015fmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.  Bunu zor kullanarak deneyece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.  Ba\u015farabilecek mi? Sanm\u0131yorum (ger\u00e7i daha \u00f6nce de pek \u00e7ok kez  \u201csanm\u0131yor\u201ddum!).  Bu kez \u201cs\u0131f\u0131rdan\u201d yepyeni bir anayasa, yukar\u0131da tarihimizden verdi\u011fim \u00f6rneklerin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, ancak silah zoruyla yap\u0131labilir. Anayasas\u0131z bir T\u00fcrkiye tarikat ve cemaatlerin biriktirdikleri pompal\u0131 t\u00fcfeklerden daha etkin silahlar\u0131, devletin bask\u0131 ayg\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde daha b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc\/ideolojik bir h\u00e2kimiyeti gerektirecektir. \u0130yice yakla\u015ft\u0131k ama hen\u00fcz orada de\u011filiz.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi burada durup normal parlamentolar \u201cs\u0131f\u0131rdan\u201d anayasa yapamazlar, anayasalar\u0131 ancak Kurucu Meclis yapar gibi \u015feyler s\u00f6yleyecek de\u011filim. Bunlar\u0131 herkes biliyor. Ayr\u0131ca giderek mafyala\u015fan bir siyas\u00ee sistemde s\u00f6z\u00fcn ve yaz\u0131n\u0131n faydas\u0131 yoktur. Amerikal\u0131 filozof\/gangster Al Capone\u2019un (1920-1933) dedi\u011fi gibi, \u201cSadece g\u00fczel bir s\u00f6zle alabilece\u011finizden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131, g\u00fczel bir s\u00f6z ve bir tabancayla alabilirsiniz.\u201d Bence Saray hen\u00fcz bu a\u015famaya gelmedi.<\/p>\n\n\n\n

Bence herkes anayasa haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. MHP 100 maddelik anayasas\u0131yla bu konuda \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapt\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde b\u00fct\u00fcn siyas\u00ee partiler, meslek \u00f6rg\u00fctleri, sendikalar, esnaf dernekleri, \u00f6\u011frenci dernekleri, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, h\u00e2l\u00e2 kald\u0131ysa sahici anayasa profes\u00f6rleri, hukuk\u00e7ular ve barolar, devlet memurlar\u0131, emekli ve muvazzaf amiraller, generaller, astsubaylar, belediye meclisleri anayasa taslaklar\u0131 haz\u0131rlamal\u0131 ve bunlar\u0131 -elbette g\u00fcnd\u00fcz saatlerinde!- sosyal medyada payla\u015fmal\u0131, parklarda ve bah\u00e7elerde y\u00fcksek sesle okumal\u0131d\u0131r.  Ancak b\u00f6yle bir demokratik ortamdan bir Kurucu \u0130rade \u00e7\u0131kabilir.  Veryans\u0131n<\/em>,  07. 05. 2021 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yavuz Alogan Osmanl\u0131\u2019dan bu yana anayasalar siyas\u00ee iktidarlar taraf\u0131ndan daima k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bulundu. II. Abd\u00fclhamit\u2019in 93 Harbi\u2019ni bahane ederek kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Kanun-u Esasi\u2019yi 1908 Devrimi silah zoruyla tekrar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu. Anayasa\u2019da de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131, mutlak monar\u015fiden parlamenter monar\u015fiye ge\u00e7ildi. Anadolu \u0130htilali 1921 ve 1924 anayasalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131.  Silah zoruyla yeni bir Konvansiyon (S\u00f6zle\u015fme) olu\u015ftu; kuvvetler  (yasama, yarg\u0131, y\u00fcr\u00fctme) … <\/p>\n

Continue reading “ANAYASA ARAYI\u015eI”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-773","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/773","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=773"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":775,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/773\/revisions\/775"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}