Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Medya ve rekl\u00e2mc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc kullanarak orta s\u0131n\u0131f yurtta\u015flar\u0131 s\u00f6\u011f\u00fc\u015flemek serbest piyasa kapitalizminin en b\u00fcy\u00fck numaralar\u0131ndan biridir. Bunu insanlarda bir t\u00fcr \u201c\u015fahane hayat yan\u0131lsamas\u0131\u201d yaratarak yapar. En yoksul insan\u0131, s\u0131radan bir i\u015f\u00e7iyi bile etkileyen bu yan\u0131lsama, kriz d\u00f6nemlerinin \u00e7i\u011f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekli\u011fin trajik bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemez. <\/p>\n\n\n\n
Kapitalizm ilk do\u011fdu\u011funda yoksullar\u0131 ayr\u0131 mahallelerde toplar, onlar\u0131n kent merkezlerine girmelerine izin vermezdi. \u0130\u015f\u00e7iler b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131n \u00e7evresindeki barakalarda ya\u015farlard\u0131. Sanayi i\u015f\u00e7isinin, zenginlerin kendileri \u015f\u00f6yle dursun, t\u00fckettikleri mallar\u0131 bile g\u00f6rmeleri m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Onlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131 farkl\u0131yd\u0131. Burjuvaziyle ancak s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda bir kavga oldu\u011fu zaman, fabrika civar\u0131nda grev k\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 ya da barikatlarda devletin polisi, hatta k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmi\u015f s\u00fcvariler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla temas kurarlard\u0131. Neredeyse yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar hi\u00e7 kimse i\u015f\u00e7iye, \u00fcretimde verimlili\u011fi art\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fini, bu konuda patronla ayn\u0131 \u00e7\u0131karlara sahip oldu\u011funu, verimlilik art\u0131\u015f\u0131na katk\u0131da bulunduk\u00e7a kendi refah seviyesinin de y\u00fckselece\u011fini anlatamazd\u0131 mesela. Bunu, yemezlerdi! \u0130\u015f\u00e7inin kendi sendikas\u0131, partisi, gazetesi, kendi organik ayd\u0131n\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
1900\u2019lerin ba\u015f\u0131nda, Petersburg\u2019daki Putilov fabrikas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Oras\u0131 kalabal\u0131k n\u00fcfusuyla muazzam bir proletarya kararg\u00e2h\u0131 gibiydi. Devrimci bir ajitat\u00f6r, Iskra<\/em>\u2019n\u0131n yeni say\u0131s\u0131n\u0131 getirdi\u011finde okuma yazma bilmeyen i\u015f\u00e7iler bile Avrupa\u2019daki, Asya\u2019daki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden haberdar olurlard\u0131. Burjuvazinin t\u00fcketim nesneleri, s\u00f6ylemleri ve be\u011fenileri, magazin aleminin y\u0131ld\u0131zlar\u0131 falan onlardan \u00e7ok uzaktayd\u0131. Bu uzakl\u0131\u011f\u0131 yak\u0131nla\u015ft\u0131ran aletler, televizyon rekl\u00e2mlar\u0131, dizi filmler, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri falan daha bir y\u00fczy\u0131l \u00f6tedeydi.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca burjuvazi \u015fatafatl\u0131 hayat\u0131n\u0131 g\u00f6zlerden gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; kapitalist, zarars\u0131z bir insan gibi g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in, Kilise\u2019nin ya da \u00e7e\u015fitli hay\u0131r kurumlar\u0131n\u0131n arkas\u0131na saklan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Seyredilen ve Seyreden<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 sayesinde bu durum tamamen ortadan kalkt\u0131. Burjuva\u2019n\u0131n ad\u0131 \u201cba\u015far\u0131l\u0131 i\u015fadam\u0131\u201d ya da bilmem ne \u015firketinin \u201cba\u015far\u0131l\u0131 CEO\u201dsu oldu. Ana ak\u0131m medyas\u0131n\u0131n gazetelerine (Milliyet<\/em>, Radikal<\/em> vb.) bak\u0131n\u0131z mesela. Bu gazetelerin orta sayfalar\u0131 i\u015f \u00e2leminin ba\u015far\u0131lar\u0131na, yeniliklerine, i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n parlayan y\u0131ld\u0131zlar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sanki b\u00fct\u00fcn i\u015fleri bizzat kendileri yap\u0131yorlar. Bu haberlerde i\u015f\u00e7ilerden sadece \u201cistihdam\u201d ba\u011flam\u0131nda, \u201cpersonel\u201d, \u201c\u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131\u201d vb. olarak s\u00f6z edilir. Onlar\u0131n gittikleri \u201cmek\u00e2nlar\u201ddan, giysilerinden, ili\u015fki ve \u00e7eli\u015fkilerinden s\u00f6z eden olmaz. Onlar sadece cinnet, cinayet, i\u015f kazas\u0131yla \u00f6l\u00fcm gibi durumlarda an\u0131l\u0131rlar. Bir de d\u00f6n\u00fcp gazetelerin magazin eklerinde ve tv. magazininde burjuvazinin hayat tarz\u0131n\u0131n nas\u0131l anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bak\u0131n\u0131z. Bir s\u0131n\u0131f ya\u015famakta, \u00f6teki s\u0131n\u0131f da onu seyretmektedir. <\/p>\n\n\n\n Dar gelirli ya da d\u00fcped\u00fcz yoksul insanlar \u00fczerinde, ayn\u0131 hayat\u0131n i\u00e7indeymi\u015f gibi bir izlenim, bir t\u00fcr \u201c\u015fahane hayat\u201da ortak olma ya da bu hayat\u0131n i\u00e7inde var olma yan\u0131lsamas\u0131 yaratmadan, burjuvazinin kendi hayat\u0131n\u0131 ve varolu\u015f bi\u00e7imini b\u00f6ylesine \u201cspektak\u00fcler\u201d (seyirlik) bir pervas\u0131zl\u0131kla sergilemesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir miydi? Olamazd\u0131? Korkarlard\u0131 en az\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n Ama korkmuyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayatlar\u0131 vatanda\u015f\u0131n oturma odas\u0131na girmi\u015f. Dizi ve magazin manya\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015f orta ve alt s\u0131n\u0131flardan halk\u0131m\u0131z, kentin \u00fczerine ak\u015fam \u00e7\u00f6k\u00fcnce sokaklar\u0131 ba\u015f\u0131bo\u015f k\u00f6peklere b\u0131rak\u0131p \u0131\u015f\u0131kl\u0131 cama yap\u0131\u015f\u0131p kal\u0131yor. Dizilere, renkli maceralara, feodal a\u015fk hik\u00e2yelerine, futbol ma\u00e7lar\u0131na, burjuva hayat\u0131n\u0131n sorunlar\u0131na, her biri h\u00e2kim ideolojinin incelikleriyle bezenmi\u015f, anlat\u0131m g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek, reng\u00e2renk ak\u0131p giden resimlere kap\u0131l\u0131yor. Tek yanl\u0131, sim\u00fclatif bir etkile\u015fme s\u00f6z konusu.<\/p>\n\n\n\n Ekrandaki kahramanlarla \u00f6zde\u015fleniyorlar. Kimisi Polat Alemdar\u2019la birlikte hasm\u0131n\u0131n \u201ckafas\u0131na kafas\u0131na s\u0131k\u0131yor\u201d; kimisi benim gibi Elveda Rumeli<\/em> dizisinde kullan\u0131lan \u015fivede anneannesini buluyor; kimisi Desperate Housewife<\/em>\u2019\u0131n kad\u0131nlar\u0131yla mast\u00fcrbatif d\u00fc\u015flerine doyum sa\u011fl\u0131yor, kimisi magazin programlar\u0131na tak\u0131larak \u201cdikizcilik\u201d y\u00f6nsemelerini tatmin ediyor, H\u00fclya\u2019n\u0131n sorunuyla dertlenip, M\u00fclya\u2019n\u0131n mutlulu\u011fuyla mest oluyor. Toplumsal k\u00fclt\u00fcr b\u00f6ylece olu\u015fuyor. S\u0131radan\u0131 y\u00fccelten, ola\u011fan\u0131 abartan, yaz\u0131l\u0131 olmayan, tamamen g\u00f6rsel bir k\u00fclt\u00fcr insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 bo\u015faltmaya yar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Herkes her \u015feyi biliyor; g\u00f6rsel \u00e2lem ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n afyonu olmakla kalm\u0131yor, onunla kar\u0131\u015f\u0131yor, b\u00fct\u00fcnle\u015fiyor; ekrandaki hayali ki\u015filer ger\u00e7ek hayat\u0131, ger\u00e7ek hayattaki ki\u015filer ekrandaki sanal hayat\u0131 taklit ediyor. Bu curcunan\u0131n i\u00e7inde hangisinin ger\u00e7ek oldu\u011funu kim bilebilir? Art\u0131k medya neyi g\u00f6sterirse ger\u00e7ek odur.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6rg\u00fcs\u00fczl\u00fck<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zaman zaman \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fcyorum; s\u0131radan vatanda\u015f\u0131n kafas\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor mu, belle\u011fi var m\u0131? Akl\u0131na mukayyet mi? Bize ne yapt\u0131lar? \u015eu lanet kapitalizm, kredi kartlar\u0131, ihtiya\u00e7\/t\u00fcketim vb. kredileri, taksitli sat\u0131\u015flar, promosyonlar ve tv. rekl\u00e2mlar\u0131 sayesinde neredeyse herkese bir cep telefonu ve araba satt\u0131. Yabanc\u0131 otomotiv ve tekno firmalar\u0131na, \u00e7ok daha yararl\u0131 i\u015flerlerde kullan\u0131labilecek milyarlarca dolar para ak\u0131t\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Ama bu yetmedi. \u015eimdi de insanlar\u0131 mevcut cep telefonlar\u0131n\u0131 daha iyisiyle (size yolda y\u00fcr\u00fcrken \u015fark\u0131 s\u00f6yleyen, hatta masaj yapan yeni nesil telefonlar), mevcut arabalar\u0131n\u0131 da daha g\u00f6steri\u015fli olanlarla de\u011fi\u015ftirmeye zorluyorlar. Bir araba reklam\u0131nda \u015f\u00f6yle deniyor mesela: \u201ckente ve do\u011faya h\u00fckmedin!\u201d Sahiden mi?<\/p>\n\n\n\n Gariban vatanda\u015f, b\u00fct\u00fcn potansiyel servetini takside ba\u011flayarak o arabadan sat\u0131n alacak, trafik \u00e7ilesi ve park bulma bunal\u0131mlar\u0131 i\u00e7inde akaryak\u0131t t\u00fcketerek, kentin sadece otomobiller i\u00e7in dizayn edilmi\u015f ula\u015f\u0131m hatlar\u0131nda \u00e7evreyi kur\u015fun dioksitle zehirleyerek dola\u015f\u0131p duracak ya da \u015fehirler aras\u0131 yollarda hurda arabas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00fczerinde bir gazete k\u00e2\u011f\u0131d\u0131, trafik kurban\u0131 olarak objektiflere poz verecek. Do\u011faya ve kente h\u00fckmetmenin bedeli bu kadar a\u011f\u0131r olabilir mi? H\u00fckmetmeyiversek olmaz m\u0131 mesela? A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinden \u00f6l\u00fcr m\u00fcy\u00fcz? Ya da do\u011fan\u0131n ve kentin i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcyerek yol alsak ya da insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck icatlar\u0131ndan biri olan bisikleti denesek?<\/p>\n\n\n\n Hay\u0131r, ille h\u00fckmedecek! Kesintisiz ileti\u015fecek. Her dakika cep telefonuyla konu\u015facak. Bir saat konu\u015fana on kont\u00fcr bedava! Son model cep telefonunu bir silah gibi \u00e7ekerek, \u015f\u00f6yle konu\u015facak, \u201cN\u2019aber lan Ali R\u0131za?\u201d \u00d6teki cevap verecek: \u201c\u0130yilik valla! La nerdesin sen?\u201d Ya da yolda y\u00fcr\u00fcrken cep telefonundan ayetler dinleyecek. Telefonu ona namaz vakitlerini ve ma\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bildirecek ya da hemencecik internete girmesini sa\u011flayacak. \u0130nternete cep telefonuyla girip de ne yapacak acaba? Mail\u2019lerini mi \u201ckontrol\u201d edecek yoksa! <\/p>\n\n\n\n Sabah saatlerinde sokaklara bak\u0131n. Bizim g\u00f6z\u00fcm\u00fcz al\u0131\u015fm\u0131\u015f, fakat uzaydan gelen biri olup bitenleri g\u00f6rse ya\u015fanan mant\u0131ks\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda akl\u0131 \u015fa\u015far. Otob\u00fcs duraklar\u0131 ana baba g\u00fcn\u00fc; otob\u00fcsler, temerk\u00fcz kamplar\u0131na tutsak ta\u015f\u0131yan Nazi vagonlar\u0131 gibi t\u0131kl\u0131m t\u0131k\u0131\u015f. \u00d6te yanda, binlerce, on binlerce \u00f6zel otomobil, i\u00e7lerinde sadece tek bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011fu halde trafi\u011fi t\u0131k\u0131yor ve herkes cep telefonuyla konu\u015fuyor. Bu nas\u0131l bir israft\u0131r, ne feci ve l\u00fczumsuz bir harcamad\u0131r! \u00dcstelik bu, do\u011fru d\u00fcr\u00fcst hi\u00e7bir \u015feyin \u00fcretilmedi\u011fi, mali piyasalar\u0131n balonla\u015fmas\u0131ndan, sermayenin g\u00f6klerden ya\u011fmur gibi ya\u011fmas\u0131ndan, bor\u00e7la borcun kapat\u0131lma imk\u00e2n\u0131ndan yararlanan, uzun bir saadet zincirinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede oluyor.<\/p>\n\n\n\n Mao Zedung\u2019un K\u00fclt\u00fcr Devrimi uygulamalar\u0131 ve tarihin i\u00e7inde hayalet gibi dola\u015fan K\u0131z\u0131l Muhaf\u0131zlar\u2019\u0131n yapt\u0131klar\u0131 daha m\u0131 mant\u0131ks\u0131zd\u0131? G\u00fcndelik hayat\u0131n sorunlar\u0131 ve g\u00f6rg\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn fark edilmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tro\u00e7ki, Sosyalizmin G\u00fcncel Meseleleri<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda mealen \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: Yolda\u015flar, merdiven altlar\u0131na ve koridorlara t\u00fck\u00fcrmeyiniz!<\/p>\n\n\n\n Fantazmagori<\/strong><\/p>\n\n\n\n Careffour, Anka-Mall, Arkadium, Panora, Armada gibi isimleri olan bir al\u0131\u015fveri\u015f merkezine giren orta s\u0131n\u0131ftan bir aileyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Minik yavrular\u0131 \u00e7ocuklara ayr\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmde e\u011flenip mayonez ve ket\u00e7ap t\u00fcketirken, ebeveyn y\u00fcksek limitli bir kredi kart\u0131yla her \u015feyi sat\u0131n alabilir. Limitine kadar harcayarak her t\u00fcrl\u00fc \u0131v\u0131r z\u0131v\u0131r\u0131 tekerlekli arabas\u0131na doldurabilir, devasa yapay bitkilerle dolu alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f renklerin h\u00e2kim oldu\u011fu, g\u00fcvenli\u011fi \u00fcniformal\u0131 g\u00f6revlilerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0131k mek\u00e2nlarda dola\u015fabilir. Proletarya ve burjuvazi, bu mermer mek\u00e2nlarda yan yana dola\u015fabilmekte, piyasa tanr\u0131s\u0131n\u0131n kutsal mabedinde ayn\u0131 t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle kafay\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1897\u2019de Paris\u2019te a\u00e7\u0131lan bir al\u0131\u015fveri\u015f ma\u011fazas\u0131nda dola\u015fan Vietnaml\u0131 bir g\u00f6zlemcinin, Nguyen Trong Hiep\u2019in dedi\u011fi gibi: \u201cSular masmavi, bitkiler tozpembe\/ \u0130zlenmesi ho\u015f bir ak\u015fam vakti\/ Herkes gezinmekte.\u201d M\u00fc\u015fterinin limiti mi bitti; hemen \u00f6teki kart\u0131n\u0131 \u00e7ekip harcamaya devam edebilir. Gelecek ay maa\u015f\u0131yla borcunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6deyip harcamalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 yerde t\u00fcketici kredisi al\u0131p borcunu kapatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; kredi faizlerini \u00f6demek i\u00e7in bor\u00e7lan\u0131r, bor\u00e7land\u0131k\u00e7a bor\u00e7lan\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha fazla bor\u00e7lanmas\u0131 i\u00e7in herkes onu cep telefonundan ve tv. ekranlar\u0131ndan s\u00fcrekli k\u0131\u015fk\u0131rtmaktad\u0131r … bu b\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcp gider. Nereye kadar? Cehenneme kadar!<\/p>\n\n\n\n Bu noktada Walter Benjamin\u2019i sayg\u0131yla an\u0131yoruz. \u201cXIX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n Ba\u015fkenti Paris\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle der: \u201cD\u00fcnya fuarlar\u0131 [b\u00fcy\u00fck al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri diye okuyun.Y.A.] mal\u0131n de\u011fi\u015fim de\u011ferini \u00e7arp\u0131t\u0131r. Kullan\u0131m de\u011ferinin arka plana itildi\u011fi bir \u00e7er\u00e7eve yarat\u0131r. \u0130nsan\u0131n zaman ge\u00e7irmek i\u00e7in i\u00e7erisine dald\u0131\u011f\u0131 bir fantazmagori olu\u015fturur. E\u011flence end\u00fcstrisi de insan\u0131 mal\u0131n eri\u015fti\u011fi d\u00fczeye y\u00fckselterek, bu fantazmagoriye girmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u0130nsano\u011flu da kendine ve ba\u015fkalar\u0131na yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kararak, kendisini b\u00f6yle bir d\u00fcnyan\u0131n y\u00f6nlendirmesine b\u0131rakm\u0131\u015f olur.\u201d<\/p>\n\n\n\n Kendine ve ba\u015fkas\u0131na yabanc\u0131la\u015fman\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karan insan! \u0130\u015fte bu tad\u0131 sa\u011flayan \u201c\u015fahane hayat yan\u0131lsamas\u0131\u201dn\u0131n ta kendisidir! Kapitalizm bu yan\u0131lsamay\u0131 gayet bilin\u00e7li bi\u00e7imde, kasten yarat\u0131r ve her s\u0131n\u0131ftan t\u00fcketiciye ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 mallar\u0131n sahicisini ya da sahtesini ya da taklidini satmak i\u00e7in onu kullan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Gene bu ba\u011flamda, Thorstein Veblen\u2019i de anmal\u0131 ve mutlaka okumal\u0131y\u0131z (Ayl\u00e2k S\u0131n\u0131f\u0131n Teorisi<\/em>, Babil Yay\u0131nlar\u0131, 2005). Veblen\u2019e g\u00f6re, burjuvazinin g\u00f6steri\u015fli hayat\u0131 \u00f6teki s\u0131n\u0131flardan b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 etkiler ve yoksul kendi hayat\u0131nda zengini taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Panik ve Korku<\/strong><\/p>\n\n\n\n Fakat her maskeli balonun bir sonu vard\u0131r. Kriz d\u00f6nemlerinin \u00e7i\u011f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kapitalizmin ger\u00e7ekleri birer birer ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, yan\u0131lsama yerini panik ve korkuya b\u0131rak\u0131r. Piyasan\u0131n s\u00f6\u011f\u00fc\u015fledi\u011fi s\u0131radan yurtta\u015f\u0131n \u201c\u015fahane hayat\u201d\u0131 kafas\u0131nda par\u00e7alan\u0131r; kapitalizmin amans\u0131z pen\u00e7esi yakas\u0131na yap\u0131\u015f\u0131r ve ona su\u00e7lu ya da d\u00fcped\u00fcz \u201cenayi\u201d oldu\u011funu hayk\u0131r\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Y\u00fcz milyara yakla\u015fan a\u00e7\u0131k pozisyonun bir k\u00e2bus gibi \u00fczerine \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc burjuvazi h\u00fck\u00fcmete, cari a\u00e7\u0131k korkusunu gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fan h\u00fck\u00fcmet de IMF\u2019ye yalvarmaya ba\u015flar. Burjuvazi hafiften vatan\/millet edebiyat\u0131na giri\u015fir. H\u00fck\u00fcmet yard\u0131m etmezse \u015firketler yabanc\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7ecek, iflaslar karga\u015faya yol a\u00e7acakt\u0131r. H\u00fck\u00fcmetin ise yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey yoktur. \u00dclke ekonomisini k\u00fcresel kapitalist g\u00fc\u00e7lere teslim etmi\u015f, b\u00fct\u00fcn kilit sekt\u00f6rleri \u00f6zelle\u015ftirmi\u015ftir. Ulusal para birimini, merkez bankas\u0131n\u0131, ekonomi \u00fczerindeki yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetme tehlikesiyle y\u00fcz y\u00fczedir. IMF\u2019nin gereklili\u011fi uluslararas\u0131 finans \u00e7evreleri taraf\u0131ndan sorguland\u0131k\u00e7a, \u201cA\u011flar\u0131m m\u00fccrim gibi bakt\u0131k\u00e7a istikbalime\u201d \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye ba\u015flar. Yerli mal\u0131 nostaljisine ba\u015flayacakt\u0131r yak\u0131nda, ama memlekette yerli mal\u0131 bile kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Elmalar Arjantin\u2019den, badem Meksika\u2019dan, ay\u00e7ekirde\u011fi Dakota\u2019dan gelmektedir. Mandalina belki, bir de ye\u015fil fasulye ve karnabahar! \u0130thal ara mallar\u0131n\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 kesilirse, mal bile kalmayacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Bu seferki kriz sistemin tam g\u00f6be\u011finde patlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yalvarmalar bo\u015funad\u0131r. K\u00fcresel \u00e7apta parayla para kazananlar \u00e7arpt\u0131klar\u0131 servetle ortadan kaybolduklar\u0131nda, bor\u00e7la ya\u015fayan ekonomiler ve o ekonomilerin bor\u00e7la ya\u015fayan m\u00fc\u015fterileri susuz kalm\u0131\u015f bal\u0131klar gibi debelenmeye ba\u015flarlar. Ortal\u0131kta \u201c\u015fahane hayat\u201d\u0131n ne kendisi ne de yan\u0131lsamas\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u201cBats\u0131n Bu D\u00fcnya\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Seviniyor muyuz? Elbette! \u0130ktisadi kriz Marksist\u2019in zihnine k\u00fc\u015f\u00e2yi\u015f verir. Y\u0131k\u0131ma alk\u0131\u015f m\u0131 tutuyoruz, apokaliptik miyiz biz? \u00d6yleyiz, maalesef. Yeni r\u00fcyalar ve d\u00fcnyalar i\u00e7in, \u201cBats\u0131n Bu D\u00fcnya, Bitsin Bu R\u00fcya!\u201d diyoruz. Nitekim Do\u011fu Almanya\u2019da Das Kapital<\/em>\u2019in sat\u0131\u015f rakamlar\u0131 \u00f6nceki senenin \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Sab\u0131k yolda\u015flar belleklerini tazeliyorlar (Mandel\u2019in kulaklar\u0131 \u00e7\u0131nlas\u0131n, Duvar y\u0131k\u0131l\u0131rken Do\u011fu Almanya\u2019dan hep bir \u015feyler bekledi). Marx her zaman senin \u00f6yk\u00fcn\u00fc anlatt\u0131; sonsuza kadar da anlatmaya devam edecek.<\/p>\n\n\n\n Peki \u015fimdi devrim mi olacak? Neden olmas\u0131n? Her \u015fey krizin \u015fiddetine, s\u00fcresine, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn ezilenlerinin bilin\u00e7lenmesine, ezilenlerin \u00f6rg\u00fctlenmesine ba\u011fl\u0131. II. B\u00fcy\u00fck Buhran g\u0131da krizinin \u00fczerine geldi. A\u00e7lar, Amerikan tra\u015fl\u0131 ve lisansl\u0131 gen\u00e7 finans ahmaklar\u0131n\u0131n analizlerini dinlemezler. Borsa\u2019n\u0131n co\u015fmas\u0131 ya da mahzun bakmas\u0131, paran\u0131n z\u0131p z\u0131p z\u0131plamas\u0131, hedge fonlar\u0131n taklalar atarak ka\u00e7\u0131p ko\u015fmas\u0131 onlar\u0131 hi\u00e7 ilgilendirmez. Onlar ekmek isterler; sonra durumu anlarlar ve kendi bayraklar\u0131n\u0131 dikip \u00f6rg\u00fctlenirler.<\/p>\n\n\n\n Fakat kapitalizmin sinir merkezlerindeki burjuvazi, kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldaki gibi bir rakip olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015fimdilik gayet rahat g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Oturup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, deneyler yap\u0131yor, kapitalizmi kurtarmak i\u00e7in m\u00fczakerelerde bulunuyor; vakti bol, arkas\u0131ndan kovalayan, onu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran yok \u015fimdilik. Bu arada piyasalar co\u015fuyor, paralar ka\u00e7\u0131yor, mali piyasalar\u0131 talan eden canavar \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fcne (sahi buna neden \u0131srarla \u201creel sekt\u00f6r\u201d diyorlar?) sald\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n 1929 krizi fa\u015fizmi azd\u0131rm\u0131\u015f, Nazizm\u2019i yaratm\u0131\u015f ve b\u00fcy\u00fck bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131na neden olmu\u015ftu. Fakat o zaman d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131da biri K\u0131z\u0131l Bayra\u011f\u0131n alt\u0131nda ya\u015f\u0131yordu. \u015eimdi burjuvazinin b\u00f6yle bir korkusu yok. Rahat ve deneysel bir anlay\u0131\u015fla sistemi kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fabilir. Tabii o deneylerini yaparken, \u00e7evre \u00fclkelerde sava\u015flar, fa\u015fizm, yeni payla\u015f\u0131m m\u00fccadeleleri, muazzam iflaslar, \u015feriat, g\u0131da krizleri, a\u00e7l\u0131k, i\u015fsizlik, sefalet, her \u015fey olabilir. Devrim d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir felaket sistemi etkilemez. Onun felaketi devrimdir; Kom\u00fcnizm heyulas\u0131n\u0131n bir kez daha kendi g\u00f6k kubbesinde belirmesidir. O, bu kez de ortadan kald\u0131r\u0131lmazsa, \u00e7alkalana \u00e7alkalana durulacak, ancak b\u00fcy\u00fck felaketler yaratarak dengesini bulacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Her \u015fey bir yana, ya\u015fanmakta olan kriz, orta, alt orta ve alt s\u0131n\u0131flar\u0131n \u201c\u015fahane hayat yan\u0131lsamas\u0131\u201dna son verse; beyinlerinin serbest piyasa kapitalizmi taraf\u0131ndan nas\u0131l ele ge\u00e7irilip bi\u00e7imlendirildi\u011fini anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flasa; t\u00fcketmek i\u00e7in \u00fcretmek gerekti\u011fini bir kez daha kan\u0131tlasa; insanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fkalar\u0131na, do\u011faya ve kente h\u00e2kim olarak de\u011fil, yeni bir sosyalizmle kurtulabilece\u011fini g\u00f6sterse, sadece bunlar\u0131 yapabilse, ba\u015fka ne l\u00e2z\u0131m gelir? RED, 22. 10. 2008<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Medya ve rekl\u00e2mc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc kullanarak orta s\u0131n\u0131f yurtta\u015flar\u0131 s\u00f6\u011f\u00fc\u015flemek serbest piyasa kapitalizminin en b\u00fcy\u00fck numaralar\u0131ndan biridir. Bunu insanlarda bir t\u00fcr \u201c\u015fahane hayat yan\u0131lsamas\u0131\u201d yaratarak yapar. En yoksul insan\u0131, s\u0131radan bir i\u015f\u00e7iyi bile etkileyen bu yan\u0131lsama, kriz d\u00f6nemlerinin \u00e7i\u011f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekli\u011fin trajik bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemez. Kapitalizm ilk do\u011fdu\u011funda yoksullar\u0131 ayr\u0131 … <\/p>\n