Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Milenyum\u2019un ilk sonbahar\u0131nda bir Asyal\u0131 olarak Rotterdam sokaklar\u0131nda dola\u015f\u0131yordum. \u201cAsyal\u0131\u201d diyorum, zira u\u00e7akta yan yana oturdu\u011fum Hollandal\u0131 ailenin reisi \u00e7ekik g\u00f6zlerime kayg\u0131yla bakarak, \u201cSiz Asyal\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z?\u201d diye sormu\u015f, ben de \u201cEvet,\u201d demi\u015ftim, \u201cben bir Asyal\u0131y\u0131m.\u201d O anda kendimi Ho \u015ei-minh gibi hissetti\u011fimi ink\u00e2r edecek de\u011filim.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fczg\u00fcn, mesafeli, ferah ve g\u00fczel bir kentti Rotterdam. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131nda Naziler kent merkezini, sonunda ise M\u00fcttefikler kent \u00e7evresini a\u011f\u0131r hava bombard\u0131man\u0131yla yok etmi\u015flerdi. Sava\u015ftan sonra kent Avrupa\u2019n\u0131n en yetenekli mimarlar\u0131 taraf\u0131ndan yeniden tasarlanarak in\u015fa edilmi\u015fti. Onalt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda Hollanda s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131, d\u00fcnyan\u0131n en derin, en i\u015flek limanlar\u0131ndan biri.<\/p>\n\n\n\n
Amsterdam ise kanallar\u0131 ve k\u00f6pr\u00fcleriyle romantik, tarihsel, biraz kederli ve olduk\u00e7a rutubetliydi. Okyanus taraf\u0131ndan serin ve temiz bir r\u00fczg\u00e2r esiyordu. Kentin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc pedal basarak dola\u015ft\u0131m. Merkez\u00ee tren istasyonu (Amsterdam Centraal) bizim Haydarpa\u015fa Gar\u0131\u2019n\u0131 and\u0131r\u0131yordu. Biz bu Haydarpa\u015fa\u2019y\u0131 ne etsek, otel mi yapsak, y\u0131k\u0131p yerine AVM mi kursak, etinden y\u00fcn\u00fcnden nas\u0131l istifade edip de para kazansak diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, 1889\u2019da a\u00e7\u0131lan Amsterdam tren gar\u0131nda banliy\u00f6 hatlar\u0131, \u015fehirleraras\u0131 ve uluslararas\u0131 trenler v\u0131z\u0131r v\u0131z\u0131r i\u015fliyordu.<\/p>\n\n\n\n
Tarihi mek\u00e2nlarda biraz vakit ge\u00e7irince insan\u0131n kafas\u0131ndaki zaman makinesi \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. O istasyonda kimler trenden inmi\u015f, kimler trene binmi\u015f? May\u0131s 1940\u2019ta Alman B Grubu Ordu Komutan\u0131 Mare\u015fal von Bock trenden iniyor, her tarafta svastikal\u0131 Nazi bayraklar\u0131, gar\u0131n duvarlar\u0131nda \u00e7\u0131nlayan Horst Wessel Lead (Nazi y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f mar\u015f\u0131). Bir s\u00fcre sonra Nazilerin Amsterdam m\u00fczelerinden \u00e7ald\u0131klar\u0131 sanat eserleri bir trene y\u00fckleniyor, tutsak Yahudiler ba\u015fka bir trene bindiriliyor. Birinci tren Berlin\u2019e, ikincisi Polonya\u2019daki kamplara do\u011fru yola \u00e7\u0131k\u0131yor. Fakat bundan \u00e7ok \u00f6nce, \u015eubat 1920\u2019de, Komintern Ba\u015fkan\u0131 Grigoriy Zinovyev Amsterdam B\u00fcrosu\u2019nun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapmak \u00fczere ayn\u0131 yerde ba\u015f\u0131nda kalpa\u011f\u0131yla trenden iniyor, ilk konu\u015fmas\u0131n\u0131 orada toplanan i\u015f\u00e7ilere yap\u0131yor, her tarafta k\u0131z\u0131l bayraklar, gar\u0131n duvarlar\u0131nda \u00e7\u0131nlayan Enternasyonal mar\u015f\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Tarihi mek\u00e2nlar\u0131 oldu\u011fu gibi, i\u015flevleriyle birlikte muhafaza etmek bir k\u00fclt\u00fcr meselesidir. Tarihi g\u00fcncel politikaya alet ederek mek\u00e2nlar\u0131 parag\u00f6z zihniyetiyle tahrip ederseniz, kendi halk\u0131n\u0131z\u0131 soysuzla\u015ft\u0131r\u0131r, \u00fclkenizin tarih bilincini yok ederseniz. Zart zurt etmekle, tarih\u00ee mek\u00e2nlar\u0131 paraya tahvil etmekle vatansever olunmuyor!<\/p>\n\n\n\n
Neyse, \u00f6fkelenmeden ve konuyu da\u011f\u0131tmadan devam edelim\u2026<\/p>\n\n\n\n
Amsterdam\u2019\u0131n kent trafi\u011fiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fen, \u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 sistemi olan bisiklet yollar\u0131 beni b\u00fcy\u00fcledi. Orada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir kad\u0131n\u0131 asla unutamam. \u00c7ok ya\u015fl\u0131yd\u0131, doksan, belki y\u00fcz ya\u015f\u0131nda!.. Bisikletin selesine yanlamas\u0131na oturmu\u015f, sa\u011f aya\u011f\u0131n\u0131 sol pedala basm\u0131\u015f, sol aya\u011f\u0131n\u0131n ucuyla yerden h\u0131z alarak bisikleti yava\u015f s\u00fcr\u00fcyor, bu arada vitrinleri inceliyordu. Muhtemelen \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f, Yahudilerin evlerinden zorla \u00e7\u0131kar\u0131larak y\u00fck vagonlar\u0131na bindirili\u015fini seyretmi\u015fti. Belki de Provo Direni\u015fi\u2019nin 1960\u2019larda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u201cBeyaz Bisiklet Kampanyas\u0131\u201dn\u0131n, 1968 \u00f6\u011frenci hareketleri s\u0131ras\u0131nda \u201cyeni toplumu eskisinin kabu\u011funda yaratmak\u201d isteyen Kabouter (Cin) Hareketi\u2019nin militanlar\u0131ndand\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Hollanda\u2019da bisiklet spor ya da e\u011flence arac\u0131 de\u011fil, hayat tarz\u0131d\u0131r. N\u00fcfusun y\u00fczde 20\u2019den fazlas\u0131 i\u015fe bisikletle gidiyor, aile ba\u015f\u0131na 3 bisiklet d\u00fc\u015f\u00fcyor, y\u0131lda bir milyondan fazla bisiklet sat\u0131l\u0131yor. Bisiklet yollar\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu 35 bin km., bisikletle ki\u015fi ba\u015f\u0131na katedilen mesafe y\u0131lda 888 km., \u00fclke genelinde 15 milyar km. (akt., Abdullah A\u015f\u0131ran, Anadolu Ajans\u0131<\/em>, 28. 11. 2018).<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi b\u00f6yle bir \u00fclkede neoliberal k\u00fcresel sisteme isyan eden g\u00f6stericilerin bisikletleri ate\u015fe vermeleri \u00e7ok tuhaf. Arabalarla yola barikat kurmak, polis sald\u0131r\u0131nca arabay\u0131 yan yat\u0131r\u0131p benzin deposunu k\u0131rarak ate\u015fe vermek asl\u0131nda gayet normaldir; hep g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz manzara. Fakat ayn\u0131 \u015feyin bisikletlerle yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok tuhaf ve tarihte bir ilk.<\/p>\n\n\n\n Rotterdam ve Amsterdam g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine bak\u0131yorum. Arabalar\u0131 yak\u0131yorlar, \u015f\u0131k vitrinleri k\u0131r\u0131p l\u00fcks ma\u011fazalar\u0131 ya\u011fmal\u0131yorlar. Fakat sonra bisikletleri yola dizerek trafi\u011fi durduruyorlar ya da bisikletleri \u00fcst \u00fcste y\u0131\u011farak ate\u015fe veriyorlar.<\/p>\n\n\n\n Bu olay neyin simgesi? Mevcut hayat tarz\u0131na b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kar\u015f\u0131 olduklar\u0131n\u0131, art\u0131k e\u015fitlik bile istemediklerini (bisiklet e\u015fitlik\u00e7i bir ula\u015f\u0131m arac\u0131d\u0131r), kendilerini g\u00f6rmezden gelen sistemi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yok etme arzusu ve \u00f6fkesiyle yan\u0131p tutu\u015ftuklar\u0131n\u0131 m\u0131 g\u00f6stermi\u015f oluyorlar?<\/p>\n\n\n\n Bunu bilmiyoruz. Bu insanlarla r\u00f6portaj yapan gazeteciler, bunlar\u0131n derdini inceleyen sosyologlar, bulunduklar\u0131 mek\u00e2na gidip oralarda ya\u015famay\u0131 g\u00f6ze alan merakl\u0131lar hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. Fakat mutlaka \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u015eimdilik isimleri sadece \u201cg\u00f6sterici\u201d ya da \u201cter\u00f6rist.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bu insanlar\u0131n, d\u00fcnyan\u0131n her yerinde hareketlenen prekarya\u2019n\u0131n (gelecekten umudu kesmi\u015f g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fanlar) en alt, i\u015fsiz, k\u0131smen g\u00f6\u00e7men kesimine mensup olduklar\u0131n\u0131 elbette anl\u0131yoruz. \u00dcstelik korona y\u00fcz\u00fcnden hareketleri k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f; zenginler Uluda\u011f\u2019da vur patlas\u0131n e\u011flenirken evlerine t\u0131k\u0131lm\u0131\u015flar, i\u015fsiz kalm\u0131\u015flar, \u00e7ocu\u011fun dersleri takip etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilgisayar yetersiz, internet hatt\u0131 ikide bir kopuyor, bo\u015fanmalar, ev i\u00e7i \u015fiddet artm\u0131\u015f\u2026. \u201cJandarma\u201d t\u00fcrk\u00fcs\u00fcnde denildi\u011fi gibi, \u201cNe Allah\u2019tan bir umut var, ne h\u00fck\u00fcmetten yard\u0131m\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n Bat\u0131da g\u00f6steri yapanlar fark\u0131nda olmasalar da \u00f6fkelerinin yak\u0131t\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin isyan gelene\u011finden al\u0131yorlar. Fakat benzer kitleler L\u00fcbnan\u2019da, Tunus\u2019ta, M\u0131s\u0131r\u2019da da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6nderlikleri, programlar\u0131, hatta baz\u0131 durumlarda talepleri bile yok. Cesaret g\u00f6steren, meydan okuyan herhangi birilerinin (mesela Rusya\u2019daki Navalniy) i\u015faretiyle harekete ge\u00e7iyorlar. Kul\u00fcbeler huzursuz, saraylar tehdit alt\u0131nda. Siyas\u00ee sistem halktan kopmu\u015f, sermayeyle b\u00fct\u00fcnle\u015fen merkez medya a\u015fa\u011f\u0131dan gelen seslere kapal\u0131, halk Devlet\u2019e yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn kaynaklar h\u0131zla t\u00fckenirken servetler birikmeye devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya neoliberalizm ve pandemi ate\u015finin \u00fczerinde fokur fokur kayn\u0131yor. Muhtemelen bir pop\u00fclist liderler d\u00f6nemi gelecek. Elbette \u0131rk\u00e7\u0131, katliamc\u0131 hareketler de olacak. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi bu hareketlerin klasik fa\u015fizme evrilece\u011fini sanm\u0131yorum. B\u00fcy\u00fck sermayenin, yeni d\u00fcnya burjuvazisinin ideolojik fa\u015fizme, hatta giderek i\u015fg\u00fcc\u00fcne bile ihtiyac\u0131 yok. Ayr\u0131ca halk\u0131n \u00f6fkesini y\u00f6nlendiren pop\u00fclist liderlerin yeni bir d\u00fcnya tasavvuru, yeni bir \u00fcretim ili\u015fkileri modeliyle iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri de pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u0130syan eden kitlelerin zamanla kendi \u00f6nderliklerini, programlar\u0131n\u0131 olu\u015fturabileceklerini, hatta kendi \u00fcretim\/da\u011f\u0131t\u0131m\/t\u00fcketim sistemlerini kurabileceklerini ancak umut edebiliriz. Yeni devrimler, tarihte hep g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yine ulusal arenada ba\u015flayacak, uluslararas\u0131 alana yay\u0131lacak ve k\u00fcresel d\u00fczeyde tamamlanacakt\u0131r. Ya devrim sava\u015f\u0131 \u00f6nleyecek ya da sava\u015f devrime yol a\u00e7acakt\u0131r. Ancak insanl\u0131\u011f\u0131n e\u015fitlik ve adalet aray\u0131\u015f\u0131 asla t\u00fckenmeyecektir\u2026 Fakat \u015fimdilik, l\u00fctfen bisikletlere k\u0131ymay\u0131n\u0131z, efendiler! Veryans\u0131n<\/em>, 31. 01.2021 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Milenyum\u2019un ilk sonbahar\u0131nda bir Asyal\u0131 olarak Rotterdam sokaklar\u0131nda dola\u015f\u0131yordum. \u201cAsyal\u0131\u201d diyorum, zira u\u00e7akta yan yana oturdu\u011fum Hollandal\u0131 ailenin reisi \u00e7ekik g\u00f6zlerime kayg\u0131yla bakarak, \u201cSiz Asyal\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z?\u201d diye sormu\u015f, ben de \u201cEvet,\u201d demi\u015ftim, \u201cben bir Asyal\u0131y\u0131m.\u201d O anda kendimi Ho \u015ei-minh gibi hissetti\u011fimi ink\u00e2r edecek de\u011filim. D\u00fczg\u00fcn, mesafeli, ferah ve g\u00fczel bir kentti Rotterdam. … <\/p>\n