Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Serbest piyasan\u0131n k\u00fcreselle\u015fmesiyle birlikte Devlet ekonomi \u00fczerindeki denetimini kaybetti. Gerekti\u011finde piyasaya m\u00fcdahale eden, \u00fcretim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen Devlet\u2019in yerini, muazzam bir k\u00fcresel \u015firketin yerel \u015fubesi gibi davranan, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131n\u0131 tek bir elde toplayarak k\u00fcresel piyasada de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan (Reis: \u201cVarl\u0131k Fonu\u2019nu k\u00fcresel anlamda \u00e7ok daha farkl\u0131 bir yere oturtmak istiyoruz\u201d) bir t\u00fcr anonim \u015firket ald\u0131. Art\u0131k Devlet kendi yurtta\u015f\u0131na insan onuruna yara\u015f\u0131r bir refah d\u00fczeyi sa\u011flamakla g\u00f6revli de\u011fildi. Yurtta\u015f bor\u00e7lanarak, piyasada yaln\u0131z bir kurt gibi debelenerek kendi onurunu kurtaracakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
2008\u2019de ba\u015flayan B\u00fcy\u00fck Resesyon\u2019a kadar i\u015fler yolunda gitti. Devletler, yerel y\u00f6netimler ve yurtta\u015flar neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fclerde bor\u00e7lanarak toplam hayat standard\u0131n\u0131 y\u00fckselttiler. Bir d\u00f6nem i\u00e7in Devlet\u2019in paras\u0131z sa\u011fl\u0131k-e\u011fitim-g\u00fcvenlik sa\u011flama, piyasay\u0131 denetleme ve d\u00fczenleme i\u015flevine art\u0131k gerek kalmam\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Piyasan\u0131n \u201cg\u00f6r\u00fcnmez eli\u201d b\u00fct\u00fcn ekonomileri harmanlayarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc, zengini anormal bi\u00e7imde zenginle\u015ftirirken, yoksulu belirli bir hayat standard\u0131 seviyesinde tutabildi. Bu arada Devlet\u2019e h\u00e2kim olan iktidar partisi, istihdam sa\u011flayacak yerde, \u00fcretimden kopard\u0131\u011f\u0131 20-30 milyon ki\u015fiye ayl\u0131k \u00f6deme yaparak oy oran\u0131n\u0131 sabitlemek gibi tuhaf imk\u00e2nlara kavu\u015ftu. (Baz\u0131 siyas\u00ee h\u00f6d\u00fckler bunu h\u00e2l\u00e2 \u201csosyal devlet uygulamas\u0131\u201d diye savunuyorlar.) <\/p>\n\n\n\n
Derinle\u015fen Resesyon Pandemi\u2019yle birle\u015fince, sistem kendisini yeniden \u00fcretemeyecek, se\u00e7enek olu\u015fturamayacak, yoksulu asgari hayat standard\u0131 seviyesinde tutamayacak \u015fekilde iflas etti. <\/p>\n\n\n\n
Ancak bundan \u00e7ok \u00f6nce, sanalla\u015fan mali sermaye yeni bir k\u00fcresel burjuvazi yaratarak kamusal olan her \u015feyi yutmadan \u00f6nce, sosyal refah devletini korumak, k\u00fcresel e\u015fitsizli\u011fe \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak i\u00e7in baz\u0131 giri\u015fimler oldu. Gelece\u011fi g\u00f6renler \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Mesela Alman \u015eans\u00f6lyesi Willy Brandt (d.1969-1974), 1980\u2019de Sosyalist Enternasyonal Ba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131yla \u201cKuzey-G\u00fcney: Hayatta Kalma M\u00fccadelesi \u0130\u00e7in Bir Program\u201d yazd\u0131. Brandt Raporu diye an\u0131lan bu program, kuzey ve g\u00fcney \u00fclkeleri aras\u0131ndaki servet e\u015fitsizli\u011finin d\u00fcnyay\u0131 felakete s\u00fcr\u00fckledi\u011fini anlat\u0131yor; a\u00e7l\u0131k, e\u011fitimsizlik ve sefaletin giderilmesi i\u00e7in kuzey \u00fclkelerinin g\u00fcney \u00fclkeleriyle i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyordu.<\/p>\n\n\n\n
Mesela Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Fran\u00e7ois Mitterand (d.1981-1995) ba\u015fl\u0131ca sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131 kamula\u015ft\u0131rmay\u0131, i\u015f\u00e7i \u00fccretlerini ve sosyal yard\u0131mlar\u0131 art\u0131rmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir programla iktidara geldi. \u0130sve\u00e7 Ba\u015fbakan\u0131 (d.1982-1986) Olof Palme adil bir k\u00fcresel iktisad\u00ee sistemi savunuyor, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00fclkelerinin kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in programlar haz\u0131rl\u0131yordu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler bize de yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Rahmetli B\u00fclent Ecevit\u2019in halk\u00e7\u0131 sloganlar\u0131n\u0131, \u201ck\u00f6y-kent projesi\u201d gibi toplumsal kalk\u0131nma programlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bunlar refah devleti anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, sosyal devlet tasar\u0131m\u0131n\u0131n son \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131yd\u0131. Hi\u00e7 biri ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131, hatta tutunamad\u0131. Doksanl\u0131 y\u0131llarda vah\u015fi kapitalizmin \u00f6n\u00fcnde engel kalmam\u0131\u015ft\u0131. Kapitalizm, kar\u015f\u0131t\u0131na bakarak kendisine \u00e7ekid\u00fczen verme imk\u00e2n\u0131n\u0131, fren mekanizmalar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti. Sovyet sisteminin \u00e7\u00f6kmesi ve \u00c7in\u2019in \u201cd\u00f6rt modernle\u015fme\u201d program\u0131yla kapitalist d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmas\u0131, sendikalar\u0131n neoliberalizmle b\u00fct\u00fcnle\u015ferek mafyala\u015fmas\u0131, ge\u00e7mi\u015fin her t\u00fcrl\u00fc sosyal demokrat, sosyalist, e\u015fitlik\u00e7i \u00f6\u011fretisini bir an i\u00e7in insanl\u0131\u011fa, ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir \u00fctopya, bir t\u00fcr \u015fehir efsanesi gibi g\u00f6sterdi. <\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn\u00fcn tarih kitaplar\u0131na isimleri \u201cdiktat\u00f6r\u201d olarak yaz\u0131lan Josip Broz Tito, Cemal Abd\u00fclnas\u0131r, Fidel Castro gibi adamlar\u0131n \u00f6nderli\u011finde kurulan \u201cBa\u011flant\u0131s\u0131zlar Hareketi\u201dnin izi bile kalmad\u0131. Ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n ve mazlum milletlerin \u00f6rg\u00fctlenme giri\u015fimleri ezildi. Ulus-devleti, yurtta\u015fl\u0131k bilincini savunmak fa\u015fizm; etnik ve dinsel \u201cdemokratik-tik!\u201d b\u00f6l\u00fcnmelerle serbest piyasaya teslim olmak ilericilik gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131\u2019dan gelen her fikri bir s\u00fcre geveleyip sonra unutan aptal solcular, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde esamesi okunmayan Negri ve Hardt\u2019\u0131n \u201c\u0130mparatorluk\u201d kitab\u0131na hayran oldular. Kitap onlara \u00f6zetle \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cHap\u0131 yuttunuz karde\u015fler, emperyalizm art\u0131k \u0130mparatorluk h\u00e2line geldi. Bu yenilmez armadayla ba\u015fa \u00e7\u0131kamazs\u0131n\u0131z, bari k\u00fc\u00e7\u00fck ceplere (enclave: s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f b\u00f6lge) b\u00f6l\u00fcnerek direnin!\u201d <\/p>\n\n\n\n
Reagan-Thatcher-Tony Blair \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn kas\u0131p kavurdu\u011fu d\u00fcnya II. Enternasyonal\u2019in uzant\u0131s\u0131 olan Sosyal Demokrasi\u2019yi tarihsel k\u00f6klerinden s\u00f6kerek yok etti.<\/p>\n\n\n\n
Willy Brandt, sekreteri Sovyet casusu \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in siyaset alan\u0131n\u0131 terk etti; Mitterand hi\u00e7bir \u015feyi kamula\u015ft\u0131ramad\u0131, Sosyalist Parti 1993 se\u00e7imlerinde k\u00fcreselle\u015fmeci sa\u011f ittifak kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011f\u0131r bir yenilgiye u\u011fray\u0131nca etkisiz kalan cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 1995\u2019e kadar kanserle bo\u011fu\u015farak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc; Olof Palme\u2019yi sokak ortas\u0131nda vurdular. Yakt\u0131\u011f\u0131 ate\u015fle hi\u00e7bir \u015feyi tutu\u015fturamayan, kendi solundan \u00f6d\u00fc kopan, en kritik d\u00f6nemde partisini terk eden Ecevit, siyas\u00ee kariyerini maalesef itilip kak\u0131lan bir canl\u0131 cenaze olarak tamamlad\u0131. Bu adamlardan geriye basit bir fikri takip \u00e7abas\u0131n\u0131n bile kalmad\u0131\u011f\u0131na, tasar\u0131lar\u0131n\u0131n\/\u00f6nerilerinin tamamen unutturuldu\u011funa dikkat edelim!<\/p>\n\n\n\n
Sosyal demokrasi tarih sahnesini terk edeli \u00e7ok oldu. Komplo teorisyenleri Bill Gates\u2019in k\u0131\u00e7\u0131m\u0131za \u00e7ip takma te\u015febb\u00fcs\u00fc yerine d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn itibarl\u0131, halk\u00e7\u0131 adamlar\u0131n\u0131n nas\u0131l yok edildiklerini, hat\u0131ralar\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n belle\u011finden nas\u0131l silindi\u011fini yazmal\u0131. Esas komplo oralarda var.<\/p>\n\n\n\n
CHP iktidara gelse ne olacak? \u0130halesizlikten g\u00f6z\u00fc patlam\u0131\u015f CHP\u2019li m\u00fcteahhitlerin AKP\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 yeni burjuvazinin yerini al\u0131p ayn\u0131 ya\u011fma ekonomisini s\u00fcrd\u00fcrmelerini \u00f6nleyecek bir mekanizma var m\u0131? Yok! Tarikatlar\u0131n, cemaatlerin etkisi k\u0131r\u0131l\u0131r m\u0131, orta\u00e7a\u011f karanl\u0131\u011f\u0131na biraz \u0131\u015f\u0131k s\u0131zar m\u0131, bilimsel laik e\u011fitim imk\u00e2nlar\u0131 do\u011far m\u0131? O bile \u015f\u00fcpheli. Bu saatten sonra b\u00f6yle \u015feyler farkl\u0131 bir bask\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc gerektirir. K\u00f6t\u00fcn\u00fcn iyisidir diyerek Millet \u0130ttifak\u0131 denilen \u00e7orban\u0131n i\u00e7ine atlayanlar\u0131n, programlar\u0131n\u0131 Va\u015fington, Br\u00fcksel, Moskova ve Pekin\u2019e uyarlamak i\u00e7in debelenen lider bozuntular\u0131na bel ba\u011flayanlar\u0131n \u00f6nce ge\u00e7mi\u015fe, sonra bug\u00fcn\u00fcn \u00f6tesine, ileriye bakmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
2008\u2019de ba\u015flayan, Pandemi\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7arpan etkisiyle b\u00fcy\u00fcyen Resesyon d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda muazzam bir kutupla\u015fmaya, en alttaki kitlelerin radikalle\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131. Bu kutupla\u015fmay\u0131, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na giden y\u0131llarda 1929 B\u00fcy\u00fck Depresyonu\u2019nun yaratt\u0131\u011f\u0131 kutupla\u015fma ve \u00e7at\u0131\u015fmalara benzetenler var. K\u00fcreselle\u015fme, kendisine alternatif yaratabilecek b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131 yok ederek iflas etti.<\/p>\n\n\n\n
Eskiden zenginler kom\u00fcnistler gelip mal\u0131m\u0131z\u0131 m\u00fclk\u00fcm\u00fcz\u00fc alacaklar diye korkarlard\u0131. Bug\u00fcn\u00fcn yeni zenginleri bir s\u00fcre sonra ge\u00e7mi\u015fin kom\u00fcnistlerini mumla arayacaklar! Zira \u00f6yle bir k\u00fcresel umutsuzluk yaratt\u0131lar ki \u00f6fkeli kitleler Tunus\u2019tan Amsterdam\u2019a, Hindistan\u2019dan Paris ve Moskova\u2019ya kadar onlar\u0131n mal\u0131n\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fc almaya de\u011fil, bu kez yakmaya geliyorlar. Veryans\u0131ntv<\/em>, 20. 01. 2021 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Serbest piyasan\u0131n k\u00fcreselle\u015fmesiyle birlikte Devlet ekonomi \u00fczerindeki denetimini kaybetti. Gerekti\u011finde piyasaya m\u00fcdahale eden, \u00fcretim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen Devlet\u2019in yerini, muazzam bir k\u00fcresel \u015firketin yerel \u015fubesi gibi davranan, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131n\u0131 tek bir elde toplayarak k\u00fcresel piyasada de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan (Reis: \u201cVarl\u0131k Fonu\u2019nu k\u00fcresel anlamda \u00e7ok daha farkl\u0131 bir yere oturtmak istiyoruz\u201d) bir t\u00fcr … <\/p>\n