Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7enlerde asker k\u00f6kenli bir arkada\u015f\u0131m \u015f\u00f6yle dedi: \u201cOrdu milletin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Biraz daha e\u011fitimli ve disiplinli kesimidir. Ancak i\u00e7inde her t\u00fcrden iyi-k\u00f6t\u00fc, do\u011fru-yanl\u0131\u015f, g\u00fczel-\u00e7irkin ne varsa bar\u0131nd\u0131r\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Emekli Albay Erkan Y\u0131lmaz B\u00fcy\u00fckk\u00f6pr\u00fc\u2019n\u00fcn B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7\u2019a suikast iddias\u0131yla ba\u015flayan ve Kozmik Oda\u2019n\u0131n FET\u00d6 taraf\u0131ndan bo\u015falt\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanan s\u00fcreci anlatt\u0131\u011f\u0131, sa\u011folsun bana da imzalay\u0131p g\u00f6nderdi\u011fi Kozmik Albay<\/em> (K\u0131rm\u0131z\u0131 Kedi Yay\u0131nevi, 2020) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 okurken, asker k\u00f6kenli arkada\u015f\u0131m\u0131n s\u00f6zleri kulaklar\u0131mda \u00e7\u0131nlay\u0131p durdu. \u201cYans\u0131mas\u0131d\u0131r\u2026 iyi-k\u00f6t\u00fc, do\u011fru-yanl\u0131\u015f, g\u00fczel-\u00e7irkin \u2026 ne varsa\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n Albay B\u00fcy\u00fckk\u00f6pr\u00fc, olay\u0131 ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131, soru\u015fturma ve yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7leriyle, belgelere yer vererek anlat\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015fe \u0131\u015f\u0131k tutan, gelece\u011fe yol g\u00f6steren, ibret al\u0131nmas\u0131, ders \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, mutlaka okunmas\u0131 gereken belgesel bir kitap.<\/p>\n\n\n\n Peki kitap bize ne s\u00f6yl\u00fcyor? Ne anl\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n En \u00f6nemlisi, ordunun kurumsal tav\u0131r ve kararlar\u0131nda s\u00fcreklilik ve tutarl\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Bir T\u00fcmgeneralin \u00e7abas\u0131 ve Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n (\u0130lker Ba\u015fbu\u011f) deste\u011fiyle Kozmik Oda\u2019daki \u201chi\u00e7bir belge ve dijital kay\u0131t FET\u00d6 mensubu h\u00e2kim ve savc\u0131lara teslim edilmedi\u201d (s. 244). Fakat Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 de\u011fi\u015fince, yeni ba\u015fkan\u0131n (Necdet \u00d6zel) \u201cm\u00fcsaade etmesiyle bu defa hain savc\u0131 Mustafa Bilgili istedi\u011fini elde ederek seferberlik planlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu hard diski ve kozmik odada bulunan belgeleri ele ge\u00e7irdi\u201d (agy). Yani birinin vermedi\u011fini \u00f6teki veriyor. Yeni Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 \u00f6yle bir korkuya kap\u0131l\u0131yor ki Kozmik Oda\u2019y\u0131 FET\u00d6\u2019ye teslim etmekle kalm\u0131yor, 1952\u2019de kurulan Seferberlik B\u00f6lge Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131\u2019n\u0131n kap\u0131s\u0131na kilit vuruyor.<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi, emir-komuta zincirinde karars\u0131zl\u0131k ve kopukluk olunca, askerlerin \u201cbirlik-beraberlik\u201d dedikleri dayan\u0131\u015fma duygusunun yok oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Mahkeme Albay\u2019\u0131 serbest b\u0131rak\u0131yor. Birli\u011fine giden Albay\u2019\u0131 nizamiyede (kap\u0131da) bir s\u00fcrpriz bekliyor: \u201c\u2026 bizi bir s\u00fcrpriz bekliyordu (\u2026) yan\u0131m\u0131zda olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz komutanlar\u0131m\u0131z yememi\u015f, i\u00e7memi\u015f ve bizi koruma tedbiri olarak, biz nezarethanedeyken g\u00f6rev yerimizi de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdi. \u015eimdi de \u015fahsi e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 bile almam\u0131za m\u00fcsaade etmedikleri i\u00e7in kap\u0131dan \u00e7evriliyorduk\u201d (s. 94-5). \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yere giremiyor, d\u0131\u015flanm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u00fcst kademeler alt kademelere ne olup bitti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a anlatamay\u0131nca herkes birbirinden ku\u015fkulan\u0131yor ve vefas\u0131zl\u0131k ba\u015fl\u0131yor: \u201c\u2026 etraf\u0131mdaki herkesi bu sayede daha iyi tan\u0131d\u0131m. \u00dcz\u00fclerek beyan etmeliyim ki sahte dost say\u0131s\u0131, ger\u00e7ek dost say\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha fazlaym\u0131\u015f\u201d (s. 239).<\/p>\n\n\n\n Burada, \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mla \u00e7al\u0131\u015fan zihnimiz bizi, 1894\u2019te ihanetle su\u00e7lan\u0131p mahk\u00fbm edilen Y\u00fczba\u015f\u0131 Alfred Dreyfus\u2019\u00fcn masumiyetine, \u00c9mile Zola\u2019n\u0131n laik e\u011fitimle din\u00ee e\u011fitimi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve Dreyfus Davas\u0131\u2019na g\u00f6ndermelerde bulundu\u011fu Hakikat<\/em> adl\u0131 kitab\u0131na; hatta Bernard Malamud\u2019un iftiraya u\u011frayan insan\u0131n yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dram\u0131n\u0131 anlatan Kiev\u2019deki Adam<\/em> (The Fixer<\/em>, 1966) adl\u0131 roman\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Ve daha \u00f6nemlisi, T\u00fcrk Ordusu\u2019nun FET\u00d6 facias\u0131ndan \u00f6nceki ve sonraki yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6neltiyor.<\/p>\n\n\n\n Feroz Ahmad, Modern T\u00fcrkiye\u2019nin Olu\u015fumu<\/em> (Sarmal 1995) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n bir yerinde, T\u00fcrk Ordusu\u2019nun 1960\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fimi anlat\u0131r. \u201cOrdu T\u00fcrkiye\u2019yi y\u00f6neten \u00e7evrelerce, kurulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu yeni d\u00fczenin bek\u00e7isi ve orta\u011f\u0131 olarak kabul edilen \u00f6zerk bir kurum h\u00e2line gelmi\u015fti\u201d (s. 184). Ard\u0131ndan subaylar\u0131n maa\u015flar\u0131n\u0131n, emeklilik ikramiyelerinin art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131; askerlerin lojman, ayr\u0131 al\u0131\u015fveri\u015f ma\u011fazalar\u0131 (Amerikan PX pazarlar\u0131 gibi, d\u00fc\u015f\u00fck fiyattan mal satan \u2018Ordu Pazarlar\u0131\u2019), tatil i\u00e7in ucuz konaklama yerleri edindiklerini; emekli generallerin devlet b\u00fcrokrasisi ve \u00f6zel sekt\u00f6rde \u00f6nemli konumlara geldiklerini, yurt d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fckel\u00e7i olarak g\u00f6revlendirildiklerini; 1961\u2019de OYAK\u2019\u0131n kurulmas\u0131yla birlikte askeriyenin i\u015f ve sanayi alan\u0131na girdi\u011fini anlat\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n \u201cGeneraller toplum i\u00e7inde ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir grup h\u00e2line gelmi\u015fler ve kendilerini stat\u00fckonun korunmas\u0131na adam\u0131\u015flard\u0131,\u201d diyor Feroz Ahmad. \u201cKendi felsefelerini payla\u015fan partilere sempati duyarlarken, art\u0131k kendi geleceklerini bir parti \u00f6nderine ba\u011flamak zorunda de\u011fildiler; bu kez parti \u00f6nderleri generallerin deste\u011fini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131\u201d (s. 186).<\/p>\n\n\n\n AKP 15 Temmuz darbe giri\u015fiminden hemen sonra bir dizi kararnameyle bu durumu tam tersine \u00e7evirdi. <\/p>\n\n\n\n Peki bu nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabildi?<\/p>\n\n\n\n \u00d6zerk bir kurum, silahl\u0131 bir kast olarak askeriyenin uzun y\u0131llar boyunca i\u00e7ine s\u0131zan bir ajan \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyetleriyle nas\u0131l tasfiye edilip iktidar partisinin g\u00fcvenlik g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak kolay de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Ajan \u00f6rg\u00fct\u00fcn operasyonu ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman halk\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karak ordunun \u201casimetrik bir psikolojik harek\u00e2t\u201da maruz oldu\u011funu s\u00f6yleyip, bu harek\u00e2t\u0131 kimin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 (FET\u00d6 eliyle ABD) s\u00f6yleyemeyen Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131, b\u00fct\u00fcn asker\u00ee birliklere \u201calarm\u201d verebilir, b\u00fct\u00fcn asker\u00ee birlikler \u201calarm tertiplenme m\u0131nt\u0131kalar\u0131\u201dnda topland\u0131\u011f\u0131nda Ba\u015fbakan\u2019a \u00e7\u0131k\u0131p soru\u015fturma ba\u015flatan savc\u0131lar\u0131n derhal g\u00f6revden al\u0131nmalar\u0131n\u0131 isteyebilirdi mesela. Yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fil tarafl\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Ordu kendi istihbarat ve yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irebilir, k\u0131\u015fla kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatarak kendi i\u00e7inde sorunu \u00e7\u00f6zebilirdi. Ya da durumu fark eden askerler \u00fcst kademelere \u015fik\u00e2yet ve ihbarda bulunacak yerde kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeye gidebilirlerdi. Yarg\u0131 ele ge\u00e7irildikten sonra \u201chukuka g\u00fcveniyoruz\u201d diyen, teslim olmu\u015f demektir.<\/p>\n\n\n\n Bunlar elbette hayal g\u00fcc\u00fc geli\u015fmi\u015f benim gibi bir sivilin fantezileri olabilir. Fakat olaylar\u0131n geli\u015fimine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, askerlerin asker gibi de\u011fil, s\u0131radan birer devlet memuru gibi ak\u0131l y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6remiyoruz.<\/p>\n\n\n\n Son tahlilde, sald\u0131r\u0131 do\u011frudan m\u00fcttefik ABD\u2019den ve NATO\u2019dan geldi\u011fi i\u00e7in ezberlerin bozuldu\u011funu, hatlar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u00e7eride bir bozgun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde emir-komuta zincirinin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Bu da\u011f\u0131lma, bocalama ve tepki gecikmesi nedeniyle 15 Temmuz hain darbe giri\u015fiminin m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fini; hemen ard\u0131ndan siyas\u00ee iktidar\u0131n nihai darbeyi indirerek, FET\u00d6\u2019yle birlikte kararla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hedefe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, MGK\u2019yi tamamen ele ge\u00e7irdi\u011fini, ordunun neredeyse b\u00fct\u00fcn istihbarat, e\u011fitim ve yarg\u0131 kurumlar\u0131n\u0131 yok etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Albay B\u00fcy\u00fckk\u00f6pr\u00fc, kitab\u0131nda bu s\u00fcrecin \u00f6nemli bir evresini, FET\u00d6\u2019n\u00fcn TSK\u2019nin kozmik s\u0131rlar\u0131na basit bir provokasyonla nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor; b\u00f6ylece, komuta sisteminin 15 Temmuz\u2019dan \u00e7ok \u00f6nce zaafa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermi\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n Elbette kitaba ele\u015ftirimiz de var. Kitap mutlu sonla bitiyor: \u201c\u0130yilerin, do\u011frular\u0131n, d\u00fcr\u00fcstlerin sonunda kazanaca\u011f\u0131na inan\u0131yorduk. Verdi\u011fimiz bu m\u00fccadelenin sonunda inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi iyiler sonunda kazand\u0131\u201d (s. 239).<\/p>\n\n\n\n Acaba \u00f6yle mi oldu? K\u00f6t\u00fcler birbirine d\u00fc\u015fmeseydi iyiler kazanabilir miydi? Siyas\u00ee iktidar ani bir kararla FET\u00d6\u2019n\u00fcn dershanelerini kapatmasayd\u0131, 17-25 Aral\u0131k olmasayd\u0131 (\u201cBabac\u0131\u011f\u0131m, paralar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kamyonete y\u00fckledik, geri kalan\u0131n\u0131 k\u00fcrekle topluyoruz\u201d gibi\u2026); siyas\u00ee iktidar TSK \u00fczerindeki operasyonu tek ba\u015f\u0131na de\u011fil de FET\u00d6\u2019yle birlikte s\u00fcrd\u00fcrebilseydi, iyiler kazanabilir miydi? Ki\u015fisel m\u00fccadele, b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar, \u00e7ekilen ac\u0131lar\u2026 Hepsine sayg\u0131 duyuyoruz. Fakat b\u00fct\u00fcn bunlar TSK\u2019de nas\u0131l bir yap\u0131sal de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7t\u0131, \u00fclkeye uzun vadeli bedeli ne oldu? Albay, kitab\u0131nda bunlardan s\u00f6z etmiyor.<\/p>\n\n\n\n Ordu elbette milletin yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Fakat b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya ordular\u0131n\u0131n kendi asker\u00ee gelenekleri vard\u0131r. Be\u011fenmedi\u011fimiz, i\u00e7 sava\u015f bekledi\u011fimiz ABD\u2019de bile Trump, \u0130ncil\u2019i eline al\u0131p \u00fclkeyi b\u00f6lmeye te\u015febb\u00fcs etti\u011fi zaman, Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p \u201cBiz ki\u015filere de\u011fil anayasaya ba\u011fl\u0131y\u0131z,\u201d dedi. Orada 1787\u2019de kabul edilen ve sadece 27 kez baz\u0131 maddeleri de\u011fi\u015ftirilen bir anayasa var. Kimse, hatta Trump bile orada kalk\u0131p Abraham Lincoln ve George Washington\u2019a \u201ciki ayya\u015f\u201d demez, diyemez.<\/p>\n\n\n\n Darbe yapmak, vesayet kurmak elbette gerekmez, her \u015feye kar\u0131\u015fmak da gerekmez fakat her anayasal sistemin bir muhaf\u0131za ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Ordu siyas\u00ee iktidar\u0131n de\u011fil milletin ordusudur; anayasal sistem i\u00e7inde ayr\u0131 bir yeri, kendi i\u00e7 hizmet kurallar\u0131, kendi kurumlar\u0131 vard\u0131r; \u015fah\u0131slara, parti siyasetlerine de\u011fil son tahlilde yasama organ\u0131na, milletin meclisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6yle olmas\u0131 gerekir. Meclis\u2019in de meclise benzemesi, mill\u00ee olmas\u0131, temsil kabiliyetinin olmas\u0131; Cumhuriyet Devrimleri\u2019nin antitezi, etnik ve din\u00ee yap\u0131lar\u0131n bulu\u015fma yeri de\u011fil, \u00f6zg\u00fcr yurtta\u015flar\u0131n meclisi olmas\u0131 gerekir. <\/p>\n\n\n\n Haz\u0131r askeriyeden laf a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, \u015fimdi akl\u0131ma geldi, uzun s\u00fcredir merak ediyorum, neden sokaklarda tek bir \u00fcniforma g\u00f6rm\u00fcyoruz? Sar\u0131k ve c\u00fcppeyle dola\u015fmak serbest de \u00fcniformayla dola\u015fmak yasak m\u0131? Eskiden toplu ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131nda, sokaklarda askerler \u00fcniformayla g\u00f6r\u00fcn\u00fcrlerdi, hafta sonlar\u0131 Harp Okulu \u00f6\u011frencileri Ankara\u2019da me\u00e7 (k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131l\u0131\u00e7) tak\u0131p \u00fcniformalar\u0131yla pastanelerde oturur, sinemaya giderlerdi. Gazete bayileri h\u0131zla azald\u0131 ve \u00fcniformalar ortadan kayboldu. Neden acaba? Arada bir ba\u011flant\u0131 olabilir mi? Veryans\u0131n<\/em>, 22. 11. 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Ge\u00e7enlerde asker k\u00f6kenli bir arkada\u015f\u0131m \u015f\u00f6yle dedi: \u201cOrdu milletin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Biraz daha e\u011fitimli ve disiplinli kesimidir. Ancak i\u00e7inde her t\u00fcrden iyi-k\u00f6t\u00fc, do\u011fru-yanl\u0131\u015f, g\u00fczel-\u00e7irkin ne varsa bar\u0131nd\u0131r\u0131r.\u201d Emekli Albay Erkan Y\u0131lmaz B\u00fcy\u00fckk\u00f6pr\u00fc\u2019n\u00fcn B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7\u2019a suikast iddias\u0131yla ba\u015flayan ve Kozmik Oda\u2019n\u0131n FET\u00d6 taraf\u0131ndan bo\u015falt\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanan s\u00fcreci anlatt\u0131\u011f\u0131, sa\u011folsun bana da imzalay\u0131p g\u00f6nderdi\u011fi … <\/p>\n