Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
F\u0131rt\u0131na, bilindi\u011fi gibi, bir tabiat olay\u0131d\u0131r. Havan\u0131n y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 alan\u0131ndan al\u00e7ak bas\u0131n\u00e7 alan\u0131na do\u011fru h\u0131zla hareket ederken bulutlar\u0131 da beraberinde s\u00fcr\u00fcklemesiyle meydana gelir. F\u0131rt\u0131na durdurulamaz ve kontrol edilemez. \u0130nsanlar f\u0131rt\u0131nan\u0131n geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcrler, \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler alarak onun y\u0131k\u0131c\u0131 etkisini azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Toplumlar\u0131n hayat\u0131nda da f\u0131rt\u0131nalar olur. Toplumsal f\u0131rt\u0131na, gelece\u011fin bug\u00fcnden daha zor olaca\u011f\u0131n\u0131 fark eden, aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan insanlar\u0131n toplumdaki muazzam gelir e\u015fitsizli\u011fine uyanmalar\u0131yla ba\u015flar. Halk\u0131n \u00f6nemli bir kesimi Devlet\u2019e yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015fsa, y\u00f6neticilerin s\u00f6zlerine art\u0131k inanm\u0131yorsa, f\u0131rt\u0131na vaktidir. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6rg\u00fctl\u00fc toplumlarda bask\u0131 gruplar\u0131 yakla\u015fan f\u0131rt\u0131nay\u0131 haber verir. Devlet, sahici sendikalar\u0131n, meslek gruplar\u0131n\u0131n, muhalif siyas\u00ee partilerin ve para ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olmayan ba\u011f\u0131ms\u0131z medyan\u0131n verdi\u011fi f\u0131rt\u0131na sinyallerini de\u011ferlendirerek \u00f6nlem al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir de \u201ckusursuz f\u0131rt\u0131na\u201d vard\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n birbirine d\u00fc\u015fman devlet-alt\u0131 gruplarda topland\u0131klar\u0131, cehaletin yayg\u0131 oldu\u011fu, \u00f6rg\u00fcts\u00fcz, s\u00fcr\u00fcle\u015ftirilmi\u015f, kimliklere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f toplumlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kriz a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131k\u00e7a insanlar giderek zay\u0131flayan siyas\u00ee iktidar\u0131n ideolojik hegemonyas\u0131na itaate zorlan\u0131rlar ve kusursuz f\u0131rt\u0131na bulutlar\u0131 ufukta toplanmaya ba\u015flar. Devlet\u2019in artan bask\u0131s\u0131 kitlelerin \u00f6fkesiyle bulu\u015ftu\u011funda f\u0131rt\u0131na kusursuz olur.<\/p>\n\n\n\n
Siyas\u00ee toplumu \u015fekillendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan akt\u00f6rlerin incir \u00e7ekirde\u011fini doldurmayan meselelerde iti\u015fip kak\u0131\u015farak halk kitlelerinden kopmas\u0131, ikincil konumdaki b\u00fct\u00fcn siyas\u00ee akt\u00f6rlerin bir t\u00fcr sansasyon (heyecan) aray\u0131\u015f\u0131na girmesi, temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybeden parlamentonun yasama yetkilerini kullanmakta zorlanmas\u0131, yarg\u0131y\u0131 ele ge\u00e7iren y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hukuk sistemini bozmas\u0131, eski rejimin y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f fakat yenisinin kurulamam\u0131\u015f olmas\u0131, \u201ckusursuz f\u0131rt\u0131na\u201dn\u0131n habercileridir.<\/p>\n\n\n\n
Kusursuz f\u0131rt\u0131na kaotiktir. Kimse \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6remez ve istedi\u011fi neticeyi alamaz. Bir bak\u0131ma bu, Devlet\u2019in olmad\u0131\u011f\u0131, Thomas Hobbes\u2019un \u201cbellum omnium contra omnes<\/em>\u201d (herkesin herkesle sava\u015f\u0131) dedi\u011fi durumdur. K\u0131l\u0131c\u0131n hakk\u0131n\u0131 veren sonunda duruma h\u00e2kim olur, eskisinden \u00e7ok daha bask\u0131c\u0131 yeni bir rejim kurulur.<\/p>\n\n\n\n Say\u0131n Reis\u2019in \u0130bn Haldun \u00dcniversitesi K\u00fclliyesi\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f t\u00f6reninde \u201c\u00dclke ve millet olarak kendimizi kontrols\u00fcz bir Bat\u0131l\u0131la\u015fma f\u0131rt\u0131nas\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulduk\u201d s\u00f6zleri, Saray\u2019\u0131n arzulad\u0131\u011f\u0131 rejimi kurmak i\u00e7in kusursuz bir f\u0131rt\u0131nay\u0131 g\u00f6ze ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u201cFikr\u00ee bir buhran\u0131n i\u00e7inde bulunuyoruz,\u201d diyor. Tragedyan\u0131n son perdesinde halk\u0131yla dertle\u015fen filozof-kral rol\u00fc biraz komik ka\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Fikr\u00ee bir buhran\u0131n i\u00e7inde olmam\u0131z asl\u0131nda Saray\u2019\u0131n bizzat yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik, siyas\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel kaostan nas\u0131l \u00e7\u0131kabilece\u011fimize dair herhangi bir fikre sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Saray\u2019\u0131n \u00f6zenle in\u015fa etti\u011fi medya bile AKP\u2019nin 2023, 2053 hedeflerini toplumun tamam\u0131na benimsetememi\u015fse, ger\u00e7ekten bir fikr\u00ee buhran var demektir. AKP\u2019nin geni\u015f taban\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiren, \u0130hvan-\u0131 M\u00fcsl\u00fcmin\u2019den I\u015e\u0130D\u2019e kadar geni\u015f bir yelpazeye da\u011f\u0131lan ideolojik etkiler siyas\u00ee bir hedefte birle\u015ftirilerek laik cumhuriyet ideolojisini bertaraf edemedi\u011fi i\u00e7indir ki Say\u0131n Reis \u201cFikr\u00ee iktidar\u0131m\u0131z\u0131 h\u00e2l\u00e2 tesis edemedi\u011fimiz kanaatindeyim,\u201d diyebiliyor. Fikr\u00ee iktidarlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman tesis edemeyecekleri fakat bunu deneyecekleri anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Anayasa\u2019da, se\u00e7im kazanarak iktidara gelen parti, hayalindeki rejimi ger\u00e7ekle\u015ftirmekte ve halk\u0131n tamam\u0131 \u00fczerinde fikr\u00ee iktidar\u0131n\u0131 tesis etmekte serbesttir, diyen bir madde mi var? Burada bir kas\u0131t, bir niyet beyan\u0131 ve bu beyana ba\u011fl\u0131 bir me\u015fruiyet sorunu yok mu? \u201cHasan almaz, basan al\u0131r\u201d cumhuriyeti mi buras\u0131? \u0130ktidar partisi, \u201c\u00fclkenin kaderi benim kaderimle birle\u015fmi\u015ftir\u201d diyorsa, bu ne anlama gelir? Benzetmek gibi olmas\u0131n ama, Adolf Hitler de \u201cKaderin g\u00f6sterdi\u011fi yolda y\u00fcr\u00fcyorum,\u201d demi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n Ayasofya\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131yla ba\u015flayan B\u00fcy\u00fck Kalk\u0131\u015fma\u2019y\u0131 kusursuz bir f\u0131rt\u0131naya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrseniz ortaya \u00e7\u0131kacak kaosla kimse ba\u015fa \u00e7\u0131kamaz ve bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00fclke olarak hem ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hem de toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc kaybederiz.<\/p>\n\n\n\n Saray, fikr\u00ee iktidar\u0131n\u0131 tesis edemedi\u011fine g\u00f6re toplumun kulak verece\u011fi yeni bir fikre ihtiya\u00e7 var. Burada elbette birikim ve tecr\u00fcbeden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen, ele\u015ftirel, yol g\u00f6sterici fikirden s\u00f6z ediyoruz. Sen-ben-bizim o\u011flandan m\u00fcte\u015fekkil gruplar\u0131n tav\u0131r koyup duru\u015f g\u00f6stermeleri zaten yayg\u0131n bir durum; zarar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, faydas\u0131 da yok. Daha cidd\u00ee ve etkili bir \u015fey gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n Y\u0131k\u0131lan ya da do\u011frudan iktidara ba\u011flanan Cumhuriyet kurumlar\u0131n\u0131 deneyimlemi\u015f insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmeleri gerekir. Prof. Dr. Bilsay Kuru\u00e7 \u00f6nderli\u011finde akademisyenlerden olu\u015fan \u201c21. Y\u00fczy\u0131l \u0130\u00e7in Planlama Grubu\u201d bunu yap\u0131yor mesela. Ayn\u0131 \u015feyi Ergenekon ve Balyoz davalar\u0131nda yarg\u0131lanan askerlerin ve \u201cMon\u015fer\u201d kategorisine giren geleneksel diplomatlar\u0131n da yapmas\u0131 gerekir. Bunlar\u0131n deklarasyonlar yay\u0131mlayarak AKP\u2019nin y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ya da tahrip etti\u011fi kurumlar\u0131 savunmalar\u0131, verilen zarar\u0131n telafisi i\u00e7in yol g\u00f6stermeleri, alternatif politikalar (politikalar!) \u00f6nermeleri gerekir.<\/p>\n\n\n\n AKP\u2019nin FET\u00d6c\u00fc yarg\u0131\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan \u201cter\u00f6rist\u201d diye hapse at\u0131lan askerler, genel kurmay ba\u015fkan\u0131ndan astsubay\u0131na kadar s\u00fcrekli bir kitap ve makale yazma faaliyeti i\u00e7indeler. Yeterince ayd\u0131nland\u0131k, hatta \u0131\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131k\u2026 Ayn\u0131 \u015fey \u201cMon\u015fer\u201d diye a\u015fa\u011f\u0131lanan diplomatlar i\u00e7in de ge\u00e7erli: s\u00fcrekli yaz\u0131yorlar ve konu\u015fuyorlar. B\u00fct\u00fcn yaz\u0131lanlar\u0131n ve s\u00f6ylenenlerin \u00f6z\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ayn\u0131 tema g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor: \u201cCumhuriyet ilkelerine ba\u011fl\u0131y\u0131z, b\u00fcy\u00fck hatalar yap\u0131ld\u0131, gidi\u015fat k\u00f6t\u00fc ve tehlikeli.\u201d Ne var ki bir araya gelip ortak bir deklarasyonla topluma yol g\u00f6stermekten ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n Sahici sendikalar\u0131 deneyimlemi\u015f, bizzat ya\u015fam\u0131\u015f insanlar\u0131n, \u00f6zerk \u00fcniversite g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin, laik ve bilimsel e\u011fitim vermi\u015f \u00f6\u011fretmenlerin de bir araya gelerek deklarasyonda bulunmalar\u0131; sahici sendikal \u00f6rg\u00fctlenmeyle ilgili yasa \u00f6nerileri haz\u0131rlamalar\u0131; \u00fcniversite \u00f6zerkli\u011fi ve bilimsel laik e\u011fitim i\u00e7in topluca bildirge yazmalar\u0131, devlet kurumlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli dilek\u00e7elerle bombard\u0131mana tutmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n Parlamentodaki partilerin taban\u0131ndan marjinal parti ve hareketlere kadar aray\u0131\u015f i\u00e7inde olan b\u00fct\u00fcn siyas\u00ee toplum, deklarasyonlar, bildirgeler ve dilek\u00e7eler hareketine kesinlikle kulak verecektir. Anayasa\u2019n\u0131n 26. Maddesinde herkesin tek ba\u015f\u0131na ya da topluca d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klama hakk\u0131na sahip oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131. Her ne kadar bir sonraki paragrafta ku\u015fa \u00e7evrilmi\u015f olsa da bu maddeyle verilen haklar yurtta\u015flar taraf\u0131ndan kullan\u0131lmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n Peki fikir birli\u011fi nas\u0131l sa\u011flanacak? Elbette sa\u011flanamayacak. Her hareket kendi i\u00e7inde elenerek ilerler. Tarihin hi\u00e7bir olay\u0131nda herhangi bir grup her konuda fikir birli\u011fi sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r. Mevcut rejimin niteli\u011fi, getirebilece\u011fi sonu\u00e7lar ve olas\u0131l\u0131klar \u00fczerinde odaklanmak gerekir. Merkez\u00ee oldu\u011fu i\u00e7in Saray rejiminin vatan savunmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck imk\u00e2nlar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sahici bir parlamentarizmin ise T\u00fcrkiye\u2019yi Atlantik sistemine mahk\u00fbm edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yolun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu reddettikleri i\u00e7in d\u0131\u015flanacaklard\u0131r. Benmerkezcilik, benbilirim\/herkese \u00f6\u011fretirimcilik, b\u00f6b\u00fcrlenme ve hi\u00e7bir esb\u00e2b-\u0131 mucibesi (gerek\u00e7esi, sebebi) olmadan kendini lider ilan etme hastal\u0131\u011f\u0131, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc her yerde sa\u011fduyu taraf\u0131ndan ezilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Kendi i\u00e7inde s\u00fcrekli dala\u015fan, b\u00f6l\u00fcnen, debelenen, i\u00e7 ve d\u0131\u015f entrikalarla u\u011fra\u015fan; merkez y\u00f6netimleri AKP iyice y\u0131prans\u0131n da se\u00e7imlerde iktidar olgunla\u015fm\u0131\u015f bir armut gibi iyice pi\u015fip a\u011fz\u0131m\u0131za d\u00fc\u015fs\u00fcn diye bekle\u015fen fakat AKP beklemeyip bunlara dald\u0131k\u00e7a, i\u00e7lerini kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p liderlerini a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131k\u00e7a pani\u011fe kap\u0131l\u0131p ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131ran siyas\u00ee partilerden umut yoktur. Parti y\u00f6netimleri, AKP\u2019nin hegemonyas\u0131na raz\u0131 olmasalar da, muhtemel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kavrayamad\u0131klar\u0131 yeni rejimle b\u00fct\u00fcnle\u015fen, onu me\u015fru kabul eden d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 unsurlardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca niye kimse demokratik hakk\u0131n\u0131 kullanarak pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fsizli\u011fi protesto mitingi yapm\u0131yor? Saray \u00fcz\u00fclmesin diye mi? Ya da Covit-19 bula\u015f\u0131r diye mi? Yoksa polis bir araya gelip ba\u011f\u0131ran herkesi sopalad\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 aptallar her protesto g\u00f6sterisinin arkas\u0131nda Soros arad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi?<\/p>\n\n\n\n \u015eu g\u00fcnlerde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez Nutuk<\/em>\u2019u okuyorum. \u00c7ocukken babam\u0131n zoruyla okumu\u015f, bir \u015fey anlamam\u0131\u015ft\u0131m. Bir keresinde de h\u0131zl\u0131 okuma yapm\u0131\u015ft\u0131m. Bu kez \u015funlar\u0131 g\u00f6rd\u00fcm: duygulardan ve co\u015fkulardan etkilenmeyen buz gibi bir ger\u00e7ek\u00e7ilik ve muhakeme tarz\u0131; neticeye odaklanm\u0131\u015f kararl\u0131l\u0131k; her evrede farkl\u0131 ki\u015filerle sorumlulu\u011fu payla\u015fma e\u011filimi; olacaklar\u0131 \u00f6nceden g\u00f6rmeyi sa\u011flayan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sezgi yetene\u011fi.<\/p>\n\n\n\n \u00c7erkez Ethem ipleri kopard\u0131\u011f\u0131nda Meclis\u2019te yer yerinden oynuyor. Mustafa Kemal, Nutuk<\/em>\u2019ta olay\u0131 \u201cMill\u00ee H\u00fck\u00fcmet\u2019e isyan\u201d diye nitelendiriyor. Baz\u0131lar\u0131 kahraman Ethem bey ve biraderlerine bu yap\u0131lanlar rev\u00e2 m\u0131d\u0131r, diye feryat ederken; baz\u0131lar\u0131 da \u00c7erkesler Ankara\u2019ya gelip h\u00fck\u00fcmeti devirecekler diye korkuyor. Nutuk<\/em>\u2019ta Mustafa Kemal o s\u0131rada i\u00e7inde bulundu\u011fu durumu \u015fu s\u00f6zlerle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cpek serin ve geni\u015f hareket ediyordum.\u201d Serin ve geni\u015f hareket ediyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc olacaklar\u0131 bir y\u0131l \u00f6ncesinden g\u00f6rm\u00fc\u015f, gerekli asker\u00ee tedbirleri alm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n Neyse, yaz\u0131y\u0131 uzatmayal\u0131m. \u00d6zetle, AKP\u2019nin fikri tutmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, topluca ve \u0131srarla dile getirilmesi gereken yeni bir fikre ihtiya\u00e7 var. Ne demi\u015f Mustafa Kemal: \u201cEfendiler, cel\u00e2det (yi\u011fitlik, bahad\u0131rl\u0131k, cesaret) g\u00f6steriniz!\u201d Veryans\u0131ntv<\/em>, 23. 10. 2020 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan F\u0131rt\u0131na, bilindi\u011fi gibi, bir tabiat olay\u0131d\u0131r. Havan\u0131n y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 alan\u0131ndan al\u00e7ak bas\u0131n\u00e7 alan\u0131na do\u011fru h\u0131zla hareket ederken bulutlar\u0131 da beraberinde s\u00fcr\u00fcklemesiyle meydana gelir. F\u0131rt\u0131na durdurulamaz ve kontrol edilemez. \u0130nsanlar f\u0131rt\u0131nan\u0131n geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcrler, \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler alarak onun y\u0131k\u0131c\u0131 etkisini azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Toplumlar\u0131n hayat\u0131nda da f\u0131rt\u0131nalar olur. Toplumsal f\u0131rt\u0131na, gelece\u011fin bug\u00fcnden daha zor … <\/p>\n