Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcresel sermaye d\u00fcnyan\u0131n yedi k\u0131tas\u0131nda uluslararas\u0131 \u015firketlerin, dev kartellerin y\u00f6netti\u011fi tek bir k\u00fcresel kapitalist piyasa istedi. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yeni de\u011fildi. Fakat sistemin teorisyen ve filozoflar\u0131n\u0131n bu iste\u011fi bir imk\u00e2n olarak g\u00f6rd\u00fckleri, bu y\u00f6nde k\u00fcresel bir program aray\u0131\u015f\u0131na girdikleri tarih muhtemelen 1989 y\u0131l\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
O y\u0131l Polonya\u2019da ba\u015flayan olaylar b\u00fct\u00fcn Do\u011fu Bloku\u2019nu \u00e7\u00f6kerterek Mo\u011folistan\u2019a kadar yay\u0131ld\u0131. SSCB\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131na iki y\u0131l vard\u0131, fakat oligarklar\u0131n i\u015fbirlik\u00e7i kesimi k\u00fcresel piyasayla b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye haz\u0131rd\u0131. Deng \u015eiaoping\u2019in \u201cZenginle\u015fmek \u00e7ok \u015ferefli bir \u015feydir\u201d dedi\u011fi \u00c7in ayn\u0131 y\u0131l ger\u00e7ekle\u015fen Tien Anmen olaylar\u0131 nedeniyle \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn e\u015fi\u011finde duruyor gibiydi. Berlin\u2019de \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir panoda Marx, g\u00f6z k\u0131rparak, \u201cKusura bakmay\u0131n karde\u015fler, \u00f6ylesine bir fikirdi\u201d diye \u00f6zele\u015ftiri yap\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcresel Piyasan\u0131n \u0130ki \u015eart\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tek bir k\u00fcresel kapitalist piyasa yaratman\u0131n iki \u015fart\u0131 vard\u0131. Birinci \u015fart, en zay\u0131f \u00fclkelerden ba\u015flayarak ulus-devletleri da\u011f\u0131tmakt\u0131. G\u00fcmr\u00fck duvarlar\u0131 olmayan, iktisad\u00ee devlet te\u015fekk\u00fclleri ve kamusal olan her \u015feyi \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f, b\u00fcy\u00fck mill\u00ee ordular\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclerek emperyalizmin hizmetinde paraya ba\u011flanm\u0131\u015f, ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00e7okuluslu \u015firketlerin k\u00f6lesi olmu\u015f, toplumsal kalk\u0131nma planlar\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc yerel y\u00f6netimlerle par\u00e7alanm\u0131\u015f, merkezsiz b\u00f6lgeler yaratmak istediler.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci \u015fart, postmodernizmin B\u00fcy\u00fck Anlat\u0131lar (Grand Narratives) diyerek mahk\u00fbm etti\u011fi her \u015feyi K\u00fc\u00e7\u00fck Anlat\u0131lar i\u00e7inde par\u00e7alay\u0131p etkisizle\u015ftirmekti. Modernizm, Ayd\u0131nlanma, Ak\u0131l \u00c7a\u011f\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck anlat\u0131lar\u0131n yerini, yerel\/b\u00f6lgesel, \u00e7ok par\u00e7al\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck (g\u00fczeldir!), somut ve soyut, bireysel ama ayn\u0131 zamanda ki\u015fiye g\u00f6re farkl\u0131la\u015fan, zaman i\u00e7inde s\u00fcreklili\u011fi olmayan anlat\u0131lar alacakt\u0131. Bu anlay\u0131\u015f siyaset alan\u0131na aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yerle\u015fik d\u00fczeni devrimle y\u0131kmak, iktisadi ve toplumsal yap\u0131lar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek hem gereksiz hem de imk\u00e2ns\u0131z olacakt\u0131. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, her t\u00fcrl\u00fc Jakobenizmle birlikte terk edilecek, etnik gruplar\u0131n, din\u00ee cemaatlerin, e\u015fcinsellerin davalar\u0131n\u0131, yeniden tan\u0131mlanan \u201cinsan haklar\u0131\u201d ba\u011flam\u0131nda savunmak gerekecekti. Finans baronlar\u0131 bu k\u00fc\u00e7\u00fck anlat\u0131 m\u00fccadelelerini co\u015fkuyla ve parayla desteklediler.<\/p>\n\n\n\n Devletin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n Fakat bu y\u00f6nde gidilirken bir aksilik oldu. Daha do\u011frusu iki aksilik oldu. Birincisi; sosyal devletin verdi\u011fi b\u00fct\u00fcn kamu hizmetleri \u00f6zelle\u015ftirilince devlet denilen ayg\u0131t \u00e7\u0131plak bir bask\u0131 g\u00fcc\u00fcne, yaratt\u0131\u011f\u0131 zenginlerin muhaf\u0131z\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve ayr\u0131 bir silahl\u0131 anonim \u015firket gibi oldu. 1789\u2019un Yurtta\u015f Haklar\u0131, yerini m\u00fc\u015fteri haklar\u0131na b\u0131rakt\u0131. Art\u0131k \u00f6nemli olan m\u00fc\u015fterinin, yani t\u00fcketicinin memnuniyeti idi. <\/p>\n\n\n\n Fakat yap\u0131s\u0131 gere\u011fi s\u00fcrekli kriz \u00fcreten kapitalizm b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u015fterileri memnun edemezdi. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrerek \u00fcreten klasik kapitalizmin y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren sermaye birikim modeli bozuldu ve finans kapital sanalla\u015ft\u0131; kapitalist m\u00fcte\u015febbisin yerini finans baronlar\u0131 almaya, art\u0131k bir m\u00fc\u015fteri olan yurtta\u015f giderek k\u00f6lele\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Sonunda Frans\u0131zlar Bastille Meydan\u0131\u2019na Macron i\u00e7in giyotin yerle\u015ftirecek kadar \u00f6fkelendiler. \u015eimdi B\u00fcy\u00fck Anlat\u0131\u2019y\u0131, sosyal devleti geri istiyorlar, m\u00fc\u015fteri de\u011fil yurtta\u015f olmak i\u00e7in sava\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci b\u00fcy\u00fck aksilik, baz\u0131 b\u00f6lgeleri kaybetmesine ra\u011fmen Rusya\u2019n\u0131n eski imparatorlu\u011funu yeniden kurmak i\u00e7in sava\u015f\u0131 g\u00f6ze almas\u0131 ve \u00c7in\u2019in kendi krizlerini \u00e7\u00f6zerek d\u00fcnya ticaretini ele ge\u00e7irmeye ba\u015flamas\u0131yd\u0131. Devletlerin Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesindeki gibi b\u00f6l\u00fcnmesi, az ve \u00e7ok geli\u015fmi\u015f b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde milliyet\u00e7i ak\u0131mlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi; ulus-devlet anlay\u0131\u015f\u0131 k\u00fcllerinden do\u011farken, insanlar \u00f6zelle\u015ftirilen her \u015feyi nas\u0131l kamula\u015ft\u0131r\u0131r\u0131z, toplumsal kalk\u0131nmay\u0131, planl\u0131 ekonomiyi nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftiririz diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n Yeni bir \u00e7a\u011f ba\u015fl\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bat\u0131l\u0131 devletlerin kendi halklar\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fteri olarak tutma \u015fanslar\u0131 t\u00fckendi. M\u00fc\u015fteriler hizmetten memnun kalmad\u0131lar; yeniden sosyal refah devletinin yurtta\u015flar\u0131 olmak istiyorlar. Paras\u0131z e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik istiyorlar. Bunu vermeyen devleti ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda b\u00f6cek gibi ezecekler. <\/p>\n\n\n\n Ulus-devletlerin halklar\u0131, emperyalizmin yeni insan haklar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re b\u00f6l\u00fcnmenin kendileri i\u00e7in bir felaket olaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. \u00d6te yanda, \u015firketle\u015fmi\u015f devletlerin, herkesin her \u015feyi bildi\u011fi \u015fu ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle bat\u0131 \u00fclkelerinde insanlar\u0131 emperyal payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131na ikna etme, kitle h\u00e2linde sava\u015f mezbahas\u0131na s\u00fcrme \u015fans\u0131 da azald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin ulus-devletleri ise par\u00e7aland\u0131klar\u0131 anda ba\u015flar\u0131na neyin gelece\u011fini Irak, Libya ve Suriye \u00f6rneklerinde \u00e7ok somut olarak g\u00f6rd\u00fcler; bu y\u00fczden, bu \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri her t\u00fcrl\u00fc emperyalist bask\u0131ya direnecekler, direnemedikleri yerde halk ayaklanmalar\u0131yla y\u0131k\u0131lacaklard\u0131r. Sonu\u00e7 olarak yeni bir direni\u015f, ayaklanmalar ve devrimler \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flad\u0131. \u201cB\u00fcy\u00fck Anlat\u0131\u201d modernite, ilerleme, ulus-devlet, vatan ve bayrakla birlikte geri d\u00f6nd\u00fc. Ayd\u0131nl\u0131k<\/em>, 10. 12. 2018<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan K\u00fcresel sermaye d\u00fcnyan\u0131n yedi k\u0131tas\u0131nda uluslararas\u0131 \u015firketlerin, dev kartellerin y\u00f6netti\u011fi tek bir k\u00fcresel kapitalist piyasa istedi. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yeni de\u011fildi. Fakat sistemin teorisyen ve filozoflar\u0131n\u0131n bu iste\u011fi bir imk\u00e2n olarak g\u00f6rd\u00fckleri, bu y\u00f6nde k\u00fcresel bir program aray\u0131\u015f\u0131na girdikleri tarih muhtemelen 1989 y\u0131l\u0131yd\u0131. O y\u0131l Polonya\u2019da ba\u015flayan olaylar b\u00fct\u00fcn Do\u011fu Bloku\u2019nu \u00e7\u00f6kerterek … <\/p>\n