Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Y\u00f6netmenli\u011fini Aleksandr Kott\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 Tro\u00e7ki dizisini nihayet izleyebildim. Ruslar\u0131n kendi tarihlerine daha ger\u00e7ek\u00e7i yakla\u015fmalar\u0131n\u0131 beklerdim. Bu k\u0131sa dizi, Joseph Losey\u2019in 1972 yap\u0131m\u0131 \u201cMeksika\u2019da Cinayet\u201d filminin \u00e7ok gerisinde kal\u0131yor. Losey\u2019in filminde Tro\u00e7ki\u2019yi canland\u0131ran Richard Burton tarih\u00ee ki\u015fiyi ve ki\u015finin tarihini daha iyi kavram\u0131\u015f, dersini daha iyi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00dcnl\u00fc Rus oyuncu Konstantin Habenskiy ise Tro\u00e7ki\u2019yi alayc\u0131, \u015f\u0131k bir z\u00fcppeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f. Kabahat akt\u00f6rde de\u011fil, senaryo yazar\u0131 ve y\u00f6netmende olsa gerek. \u201cAmiral\u201d filminde Habenskiy \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131. Dinsiz, vah\u015fi bir g\u00fc\u00e7 olarak anlat\u0131lan Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 sava\u015fan Beyaz Ordu Komutan\u0131 Kol\u00e7ak\u2019\u0131 modern, idealist ve vatansever bir karakter olarak yoktan var etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Dizide devrimci hareket, liderlerin libidosuyla (hayat enerjisini olu\u015fturan cinsel i\u00e7g\u00fcd\u00fc) a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Ekim Devrimi kahraman\u0131, yazar, Bol\u015fevik militan, Afganistan\u2019da Sovyet temsilcisi Larissa Resner, K\u0131z\u0131l Ordu Kararg\u00e2h\u0131 olarak kullan\u0131lan trende Tro\u00e7ki\u2019nin boyal\u0131 fahi\u015fesi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Lenin evinin balkon demirlerine \u00e7\u0131k\u0131p y\u00fcr\u00fcyerek cesaretini kendisine kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fan i\u00e7e d\u00f6n\u00fck, hesap\u00e7\u0131, f\u0131rsat\u00e7\u0131, so\u011fuk, duygusuz biri, neredeyse bir mafya \u015fefi gibi resmedilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Stalin gibi \u015fark\u0131 s\u00f6yleyen, Soso Soselo imzas\u0131yla a\u015fk ve do\u011fa \u015fiirleri yazan, G\u00fcrc\u00fc \u015fair Rustavelli\u2019nin dostlu\u011fu ve vatanseverli\u011fi anlatan \u201cKaplan Postlu \u015e\u00f6valye\u201d destan\u0131n\u0131 ezbere okuyan, \u015fakac\u0131, \u00e7apk\u0131n, hem silah hem de kalem kullanan bir devrimciyi 1917\u2019de kapkaranl\u0131k, sinsi, hilek\u00e2r bir kereste, yontulmam\u0131\u015f bir odun gibi tasvir etmek neyin nesidir? Senaryo yazar\u0131, \u00f6zellikle II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra bat\u0131l\u0131lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 olumsuz Stalin imaj\u0131na dokunmamay\u0131 tercih etmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Tro\u00e7ki\u2019ye \u201cS\u00fcrekli Devrim Teorisi\u201dnin ilk ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 veren, Alman sosyal demokrasisinin \u00f6nemli teorisyenlerinden Aleksandr Parvus\u2019u dizide Rus Devrimi\u2019ni \u00fccret mukabilinde haz\u0131rlayan bir Alman casusu olarak g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Ekim Devrimi\u2019nin ard\u0131ndaki muazzam d\u00fc\u015f\u00fcnsel birikimi yok sayan, d\u00f6nemin d\u00fcnya ve Rusya ko\u015fullar\u0131na tek bir kare ay\u0131rmayan bombo\u015f bir dizi. Hi\u00e7 tarih bilmeyen ya da uzaydan gelen birisi bu diziyi seyretse, \u201cBu adamlar neyin devrimcisi, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 niye yap\u0131yorlar?\u201d diye sorar. Senaryo yazar\u0131n\u0131n indirgemeci yan\u0131t\u0131, son tahlilde \u015f\u00f6yle olabilir: \u201clibidolar\u0131n\u0131 tatmin etmek i\u00e7in devrim yap\u0131yorlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Fakat dizinin 2. B\u00f6l\u00fcm\u2019\u00fcnde \u00e7ok ilgin\u00e7 bir kar\u015f\u0131la\u015fma var: Tro\u00e7ki, Sigmund Freud\u2019un konferans\u0131na kat\u0131l\u0131yor ve ona meydan okuyor. Tamamen kurgusal bir sahne. Tro\u00e7ki\u2019nin Viyana\u2019da bulundu\u011fu s\u0131rada bireysel psikolojinin kurucusu Alfred Adler\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Fakat Freud\u2019la kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair bir kay\u0131t yok. Psikanalizle, daha sonra, 1920\u2019lerde ilgileniyor.<\/p>\n\n\n\n
Freud, dizide Tro\u00e7ki\u2019ye ayak\u00fcst\u00fc psikanaliz yap\u0131yor: \u201cG\u00f6zbebekleriniz stres alt\u0131nda k\u0131s\u0131l\u0131yor. Bunu sadece seri katillerde ve dindar yobazlarda g\u00f6rd\u00fcm. Zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fabilirseniz ikisinden biri olabilirsiniz.\u201d Ard\u0131ndan \u00e7ok kritik bir yorum yap\u0131yor: \u201cKonferans s\u0131ras\u0131nda s\u0131rf otoritemi k\u0131rmak i\u00e7in bana tuzak kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Fakat ben yenildi\u011fimde bana elinizi uzatt\u0131n\u0131z. Ruh h\u00e2liniz hemen \u00f6ld\u00fcrecek t\u00fcrde. Ama bir \u015feyler d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z\u0131n i\u015fini bitirmenize engel oluyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Dizinin tek anlaml\u0131 sahnesi bu; Tro\u00e7ki\u2019nin gelecekteki siyas\u00ee yenilgilerinin \u00f6zeti gibi. Frans\u0131z Devrimi\u2019nden kalma, Bol\u015feviklerin s\u0131k kulland\u0131klar\u0131 bir ifade vard\u0131r: \u201cRakibinin kafas\u0131n\u0131 kesmekle yetinmedi, o kafan\u0131n i\u00e7i bo\u015f oldu\u011funu seyircilere g\u00f6sterdi.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Tro\u00e7ki\u2019de bu s\u00fcre\u00e7 hep tersine i\u015fledi. Kafan\u0131n i\u00e7i bo\u015f oldu\u011funu seyircilere g\u00f6stermekle yetindi, fakat onu kesmeye yeltenmedi. U\u011frad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r yenilgilerin sebebi budur. Dizinin bu sahnede ger\u00e7ek Tro\u00e7ki\u2019yi k\u0131sa bir an i\u00e7in yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Siyaset sonu\u00e7 alma sanat\u0131d\u0131r. Ba\u015far\u0131n\u0131n yerini hi\u00e7bir \u015fey tutamaz. Ayd\u0131nl\u0131k<\/em>, 19. 04. 2019 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Y\u00f6netmenli\u011fini Aleksandr Kott\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 Tro\u00e7ki dizisini nihayet izleyebildim. Ruslar\u0131n kendi tarihlerine daha ger\u00e7ek\u00e7i yakla\u015fmalar\u0131n\u0131 beklerdim. Bu k\u0131sa dizi, Joseph Losey\u2019in 1972 yap\u0131m\u0131 \u201cMeksika\u2019da Cinayet\u201d filminin \u00e7ok gerisinde kal\u0131yor. Losey\u2019in filminde Tro\u00e7ki\u2019yi canland\u0131ran Richard Burton tarih\u00ee ki\u015fiyi ve ki\u015finin tarihini daha iyi kavram\u0131\u015f, dersini daha iyi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00dcnl\u00fc Rus oyuncu Konstantin Habenskiy ise Tro\u00e7ki\u2019yi … <\/p>\n