Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Danton<\/em> filminin (Andrzej Wajda, 1983) son sahnesi tarih dersi gibidir. Maximillien Robespierre k\u00e2buslar i\u00e7inde yata\u011f\u0131nda yatmaktad\u0131r. En yak\u0131n m\u00fccadele arkada\u015flar\u0131, ba\u015fta Danton olmak \u00fczere Frans\u0131z Devrimi\u2019nin kahramanlar\u0131, az \u00f6nce giyotine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Saint-Just gelir, halk\u0131n infazlara tepki g\u00f6stermedi\u011fini, diktat\u00f6rl\u00fck kurma vaktinin geldi\u011fini bildirir. Oysa Robespierre devrimin yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Kafas\u0131na bir kur\u015fun s\u0131karak uyumak istedi\u011fini s\u00f6yler. Saint-Just, \u201c\u0130yi edersin,\u201d diyerek odadan \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n Sonra sahneye bir kad\u0131n ve bir \u00e7ocuk girer. \u00c7ocuk yata\u011fa yakla\u015farak 1789 \u0130nsan ve Yurtta\u015f Haklar\u0131 Bildirgesi\u2019ni ezbere okumaya ba\u015flar: \u201cMadde 1: \u0130nsanlar, haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zg\u00fcr ve e\u015fit do\u011farlar; Madde 2 \u2026\u201d Robespierre yata\u011f\u0131ndan do\u011frulur, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin insanl\u0131\u011fa b\u0131rakaca\u011f\u0131 miras\u0131 bir \u00e7ocu\u011fun a\u011fz\u0131ndan dinler. 1794 y\u0131l\u0131n\u0131n 9 Termidor g\u00fcn\u00fc, o da Danton\u2019un ak\u0131betini payla\u015facak, Ulusal Konvansiyon\u2019un kar\u015f\u0131devrimcileriyle Hotel de Ville\u2019de \u00e7at\u0131\u015fmaya girecek, \u00e7enesinden vurulacak ve ertesi g\u00fcn sedyeyle giyotine g\u00f6t\u00fcr\u00fclecektir.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi biz Frans\u0131z Devrimi\u2019nin insanl\u0131\u011fa kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ilkelere dokunmadan Robespierre\u2019i ele\u015ftirebilir miyiz? Ele\u015ftiremeyiz. Ayn\u0131s\u0131 Mustafa Kemal i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n Devrim yapan kurucu liderler insanl\u0131\u011fa kazand\u0131rd\u0131klar\u0131 de\u011ferlerle, Devrim Kanunlar\u0131\u2019yla, getirdikleri ilkelerle an\u0131l\u0131rlar. \u00d6nderlik ettikleri toplumun i\u00e7inde neyi de\u011fi\u015ftirmi\u015fler, insanlar\u0131 hangi y\u00f6ne sevk etmi\u015fler, isimlerini hangi \u201cm\u00fccevher ta\u015f\u201da yazd\u0131rm\u0131\u015flar, ona bak\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Mustafa Kemal bizim i\u00e7in dilimiz, dinimiz, bayra\u011f\u0131m\u0131z, el sanatlar\u0131m\u0131z, \u00fcnl\u00fc yazarlar\u0131m\u0131z, kompozit\u00f6rlerimiz, \u015fark\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131z, mill\u00ee sporcular\u0131m\u0131z gibi bir \u201cde\u011fer\u201d de\u011fildir. Kurucu \u0130rade\u2019dir. Bu irade, laiklik ilkesiyle b\u00fct\u00fcn \u0130sl\u00e2m \u00e2lemini ayd\u0131nlatarak \u00fcmmet k\u00fclt\u00fcr\u00fc yerine yurtta\u015f kavram\u0131n\u0131 getirmi\u015f, modern ulus-devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesini M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kafas\u0131na nak\u015fetmi\u015ftir (emperyalizm bu y\u00fczden h\u00e2l\u00e2 onunla u\u011fra\u015f\u0131yor!). Bu Ayd\u0131nlanma d\u00fcn oldu\u011fu gibi gelecekte de b\u00fct\u00fcn \u0130slam \u00e2lemini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye devam edecektir. Devrim Kanunlar\u0131 konjonkt\u00fcrel de\u011fil, yap\u0131sald\u0131r; bu \u00fclkenin kemiklerine i\u015flemi\u015ftir. Bug\u00fcne kadar etnik ve din\u00ee bo\u011fazla\u015fmalar i\u00e7inde bu \u00fclke par\u00e7alanmad\u0131ysa, bunu Devrim Kanunlar\u0131\u2019na, \u00f6zellikle de laiklik ilkesine bor\u00e7luyuz.<\/p>\n\n\n\n Elbette Mustafa Kemal de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin s\u0131n\u0131fsal\/iktisadi\/ politik ko\u015fullar\u0131yla, mevcut \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve \u00fcretim ili\u015fkileriyle k\u0131s\u0131tl\u0131yd\u0131. Gelece\u011fin ilkesiz politikac\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 (ve se\u00e7imlerde oy) dev\u015firmek i\u00e7in canland\u0131raca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn tarikatlar\u0131 ve cemaatleri, \u00f6zellikle 1925\u2019ten sonra bir daha bellerini do\u011frultamayacaklar\u0131 \u015fekilde k\u0131l\u0131\u00e7la tarihe g\u00f6mseydi ve bir toprak devrimiyle her t\u00fcrl\u00fc feodal \u00fcretim ili\u015fkisini, b\u00fct\u00fcn a\u011falar\u0131, toprak beylerini tasfiye etseydi bug\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131devrimi ya\u015famazd\u0131k. Fakat s\u0131rt\u0131n\u0131 dayayabilece\u011fi devrimci bir mill\u00ee burjuvazi, kapitalizmi yaymak i\u00e7in gerekli bir \u201cilksel (primitive) sermaye,\u201d Osmanl\u0131\u2019n\u0131n molozlar\u0131ndan ay\u0131klayabilece\u011fi bir teknoloji yoktu. Bu y\u00fczden ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u0131z\u0131n\u0131 kendi mevcudiyetiyle sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, zamana yay\u0131lan tedrici bir geli\u015fmeye mecbur kald\u0131 ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde devrimini tamamlayamad\u0131. Herhalde bu y\u00fczden \u201cmill\u00ee demokratik devrimin tamamlanmam\u0131\u015f g\u00f6revleri\u201dnden s\u00f6z ediyoruz. Fakat Mustafa Kemal, \u015eark insan\u0131n\u0131n temay\u00fcllerini \u00e7ok iyi biliyordu. Bu y\u00fczden gelece\u011fe ili\u015fkin, hatta \u015fu i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnleri bile \u00f6nceden g\u00f6rerek uyar\u0131larda bulundu.<\/p>\n\n\n\n Devrim kanunlar\u0131 ve ilkeleri g\u00fcndelik politikaya g\u00f6re e\u011filip b\u00fck\u00fclemez, kahveh\u00e2ne sohbetleri d\u0131\u015f\u0131nda ele\u015ftirilemez, farkl\u0131 bi\u00e7imde yorumlanamaz. Bunlar ya vard\u0131r ya yoktur! B\u00fct\u00fcn J\u00f6n T\u00fcrklerin, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n ve Mustafa Kemal\u2019lerin m\u00fccadele etti\u011fi, Mehmet Akif\u2019in bile \u201cY\u0131ld\u0131z\u2019daki Bayku\u015f\u201d dedi\u011fi m\u00fcstebit II. Abd\u00fclhamit\u2019i, \u201cikisi de bizim de\u011ferimizdir\u201d diyerek Mustafa Kemal\u2019le ayn\u0131 yere koymaya hi\u00e7 kimsenin g\u00fcc\u00fc yetmeyecektir. Bizim Osmanl\u0131 i\u00e7indeki ecdad\u0131m\u0131z J\u00f6n T\u00fcrkler ile \u0130ttihat ve Terakki F\u0131rkas\u0131\u2019ndan, esas ilgi alan\u0131m\u0131z ise bu iki kuvvetin etraf\u0131nda toplanan insanlar\u0131n fikirlerinden ve maceralar\u0131ndan ibarettir. Gerisini hik\u00e2ye gibi okuruz.<\/p>\n\n\n\n Nas\u0131l ki 16. Louis ile Robespierre Frans\u0131zlar\u0131n, \u00c7ar II. Nikola ile Lenin Ruslar\u0131n, \u0130mparator Pu-yi ile Sun Yat-sen \u00c7inlilerin \u201cortak de\u011feri\u201d de\u011filse, Mustafa Kemal ile II. Abd\u00fclhamit de bizim ortak de\u011ferimiz de\u011fildir ve olamaz. Bu ikisinden bir \u201c\u00e7izgi\u201d \u00e7\u0131kmaz, aralar\u0131na virg\u00fcl bile konulamaz. Bu t\u00fcrden zorlama \u00e7izgiler postmodernizmin, medeniyetler \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n tarih anlay\u0131\u015f\u0131na; emperyalizmin \u201cge\u00e7mi\u015finizle bar\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, b\u00fct\u00fcn etnik ve din\u00ee gruplara \u00f6zg\u00fcrl\u00fck verirseniz, size de demokrasi gelir\u201d sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131na uygun d\u00fc\u015fmektedir. Ayd\u0131nl\u0131k<\/em>, 03. 05. 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Danton filminin (Andrzej Wajda, 1983) son sahnesi tarih dersi gibidir. Maximillien Robespierre k\u00e2buslar i\u00e7inde yata\u011f\u0131nda yatmaktad\u0131r. En yak\u0131n m\u00fccadele arkada\u015flar\u0131, ba\u015fta Danton olmak \u00fczere Frans\u0131z Devrimi\u2019nin kahramanlar\u0131, az \u00f6nce giyotine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Saint-Just gelir, halk\u0131n infazlara tepki g\u00f6stermedi\u011fini, diktat\u00f6rl\u00fck kurma vaktinin geldi\u011fini bildirir. Oysa Robespierre devrimin yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Kafas\u0131na bir kur\u015fun s\u0131karak … <\/p>\n