Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Siyas\u00ee iktidarlar\u0131n g\u00fc\u00e7lenme ve zay\u0131flama trendine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda her iktisadi ve sosyal politikaya bir kadronun denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, politika hedefine ula\u015f\u0131nca ya da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fray\u0131nca iktidar kadrosunun de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n
Bu sadece bize \u00f6zg\u00fc bir durum de\u011fil. Modern toplumlarda \u201cdemokrasi\u201d denilen y\u00f6netim bi\u00e7iminin bir gere\u011fi. Uygulamaya konulan iktisadi ve sosyal politikalar iflas ederek ya da ba\u015far\u0131ya ula\u015farak \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlay\u0131nca siyas\u00ee iktidar genel se\u00e7imler yoluyla koltu\u011funu terk eder. Mesela 1945\u2019te, ba\u015fta \u0130ngilizler olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Churchill\u2019e hayrand\u0131; fakat II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 politikalar\u0131 zaman\u0131n\u0131 doldurmu\u015ftu, siyaseten tasfiye edildi. Mitterand, ba\u015fl\u0131ca sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131 kamula\u015ft\u0131rmak, i\u015f\u00e7i \u00fccretlerini art\u0131rmak istiyordu. Program\u0131n\u0131 uygulayamad\u0131, Mart 1993 se\u00e7imlerinde iktidar\u0131n\u0131 sa\u011fc\u0131 liberallerle payla\u015fmak zorunda kald\u0131 ve silinip gitti. Bizim \u00fclkemizden de say\u0131s\u0131z \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Politikalar\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fc doldurdu\u011fu h\u00e2lde gitmek istemeyen siyas\u00ee iktidarlar sorun yarat\u0131rlar. Burada sorulmas\u0131 gereken basit soru \u015fudur: Niye gitmek istemiyorlar? Bunun psikolojik ve madd\u00ee nedenleri olabilir. Mesela adam megalomand\u0131r, uzun y\u0131llar boyunca \u015fi\u015fen egosu se\u00e7im yenilgisini kald\u0131rmaz, gitmeyece\u011fim, diye tutturur. Ya da \u00f6yle bir nepotizme (akraba e\u015f dost kay\u0131rma) ya da klientalizme (ulufe da\u011f\u0131tarak g\u00fc\u00e7 toplama ve oy alma) batm\u0131\u015ft\u0131r ki dayand\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131, hatta s\u0131n\u0131flar onu yerinde tutarlar; iktidardan indi\u011fi anda ba\u015f\u0131na \u00e7ok k\u00f6t\u00fc \u015feyler gelece\u011fini kula\u011f\u0131na f\u0131s\u0131ldarlar ve haks\u0131z de\u011fildirler.<\/p>\n\n\n\n
Birincisi o kadar \u00f6nemli de\u011fil; a\u011f\u0131r yenilgiler kar\u015f\u0131s\u0131nda, e\u011fer ki\u015fi hepten akl\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmam\u0131\u015fsa, sars\u0131lmayan ego yoktur. Fakat ikincisi (maddi sebepler) tehlikelidir; daralan \u00e7\u0131kar \u00e7evresiyle her t\u00fcrl\u00fc manip\u00fclasyona giren, zor yoluyla bask\u0131 uygulayan siyas\u00ee iktidar\u0131n mafyala\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu durumda anayasal rejimden ve kanunlardan bir me\u015fruiyet \u00e7\u0131karma imk\u00e2n\u0131 azal\u0131r, neyin me\u015fru oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flar, tan\u0131mlar de\u011fi\u015fir. \u0130nsanlar \u015feyhin kerametine bel ba\u011flamak ile me\u015fru bir m\u00fccadeleye girmek aras\u0131nda tercih yapmak zorunda kal\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda a\u011f\u0131r kriz ko\u015fullar\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan b\u00fct\u00fcn insanlar kesinlikle zihinsel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irirler. Kendi (iyi) niyetlerine g\u00f6re hipotezler olu\u015fturup, tarihsel olaylar\u0131n bu hipotezleri do\u011frulamas\u0131n\u0131 beklerler, hatta optik bir yan\u0131lsamayla her olayda kendi hipotezlerini do\u011frulayacak bir \u015fey bulurlar. Maksim Gorki, \u00f6zellikle siyasete merakl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n 1870\u2019ten 1917\u2019ye kadar ya\u015fanan olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7irdikleri zihinsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri, Klim Samgin\u2019in Ya\u015fam\u0131<\/em> (Evrensel, 2007) adl\u0131 d\u00f6rt ciltlik roman\u0131nda m\u00fcthi\u015f bir ak\u0131\u015f tekni\u011fiyle anlat\u0131r. \u00d6zellikle gen\u00e7lere tavsiye ederim.<\/p>\n\n\n\n Maddeyi anlamak, siyas\u00ee iktidarlar\u0131n madd\u00ee, s\u0131n\u0131fsal yap\u0131s\u0131n\u0131 anlamay\u0131 gerektirir. Y\u0131llarca \u00e7ok uluslu \u015firketlerin her dedi\u011fini yapm\u0131\u015f, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn iktisadi de\u011ferlerini d\u00fcnya piyasalar\u0131nda sat\u0131p yeni zenginler s\u0131n\u0131f\u0131na yedirmi\u015f, yabanc\u0131lar istiyor diye t\u00fct\u00fcn\u00fc pancar\u0131 yok etmi\u015f, tar\u0131m\u0131 \u00e7\u00f6kertmi\u015f, d\u0131\u015f politikada emperyalizmin ta\u015feronlu\u011funa de\u011fi\u015fmez aday olarak \u015fahs\u0131n\u0131 her y\u00f6nde pazarlam\u0131\u015f birinin, iktidar\u0131 tehlikeye girince ans\u0131z\u0131n dramatik bir de\u011fi\u015fimle kendi z\u0131dd\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fine inanmak, tutarl\u0131 izaha muhta\u00e7 bir temenni olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7emez. Burada diyalektikten de\u011fil, ancak metafizikten s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n\n\n\n Elbette b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de devlet a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 iktisadi model aray\u0131\u015f\u0131 var. Hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda planlama gerekiyor. Devlet, ekonomiye m\u00fcdahale edecek \u015fekilde yeniden \u00f6rg\u00fctlenecek, \u00e7ok kutuplu d\u00fcnyan\u0131n bir gere\u011fi olarak yeni ittifaklar kurulacak. Fakat b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ancak farkl\u0131 kadrolar\u0131n siyas\u00ee iktidar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Neden b\u00f6yledir? \u00c7\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131 yaratm\u0131\u015f olan, onlar\u0131 \u00e7\u00f6zemez; varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bor\u00e7lu oldu\u011fu sisteme kar\u015f\u0131, o sistemden beslenen \u00e7\u0131kar gruplar\u0131yla birlikte ya da onlar\u0131 tasfiye ederek devrim yapamaz.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdiki duruma gelirsek, maddi (ve elbette manevi) ko\u015fullara ve g\u00fc\u00e7ler dengesine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sadece iki yol g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: Restorasyon (mevcut durumun d\u00fczeltilerek devam\u0131) ya da Devrim (kamula\u015ft\u0131rma ve \u00fcretim seferberli\u011fi). Restorasyon g\u00fc\u00e7leri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: G\u00fcller, Davuto\u011flular, K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flular, Ak\u015fenergiller, Demirta\u015flar vs. Fakat siyas\u00ee toplumun her yan\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f Devrim g\u00fc\u00e7leri \u00f6rg\u00fctlenmeye muhta\u00e7. Restorasyon g\u00fc\u00e7lerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019yla birle\u015ftirerek antiemperyalist \u00e7izgide devrim yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesini anlamakta yetersiz kal\u0131yorum. K\u0131sa d\u00f6nemde kimin ne oldu\u011funu bir kez daha anlayaca\u011f\u0131z. Yan\u0131l\u0131yorsam ac\u0131mas\u0131zca \u00f6zele\u015ftiri yapar\u0131m. Aksi durumda, \u00f6zele\u015ftiri beklerim. Ayd\u0131nl\u0131k<\/em>, 06. 05. 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Siyas\u00ee iktidarlar\u0131n g\u00fc\u00e7lenme ve zay\u0131flama trendine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda her iktisadi ve sosyal politikaya bir kadronun denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, politika hedefine ula\u015f\u0131nca ya da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fray\u0131nca iktidar kadrosunun de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu sadece bize \u00f6zg\u00fc bir durum de\u011fil. Modern toplumlarda \u201cdemokrasi\u201d denilen y\u00f6netim bi\u00e7iminin bir gere\u011fi. Uygulamaya konulan iktisadi ve sosyal politikalar iflas ederek ya … <\/p>\n