Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
1 May\u0131s 1977 g\u00fcn\u00fc, o s\u0131rada \u201cMaocu Blok\u201d olarak an\u0131lan \u00fc\u00e7 siyaset, Halk\u0131n Yolu, Halk\u0131n Kurtulu\u015fu ve Halk\u0131n Birli\u011fi, Sara\u00e7hane\u2019den y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015f, Tarlaba\u015f\u0131\u2019ndan Taksim Meydan\u0131\u2019na do\u011fru \u00e7evreyi sloganlarla \u00e7\u0131nlatarak ilerliyordu. Bu \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k 500 metre \u00f6n\u00fcnde, Marx-Engels-Lenin\u2019in dev posterlerini ta\u015f\u0131yan Kurtulu\u015f grubu yer al\u0131yordu. Onlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde de D\u0130SK ve Maden-\u0130\u015f konvoylar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
O d\u00f6nemde TKP\u2019nin y\u00f6nlendirdi\u011fi D\u0130SK, Maocular\u0131 1 May\u0131s g\u00fcn\u00fc Taksim Meydan\u0131\u2019na sokmama karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. D\u00f6nemin en \u015fiddetli ideolojik m\u00fccadelesi, TKP ile her t\u00fcrl\u00fc Maocu aras\u0131nda s\u00fcr\u00fcyor, iki grup birbirini \u201cMaocu Bozkurtlar\u201d ve \u201cSosyal Fa\u015fistler\u201d olarak an\u0131yordu. \u201cMerkezci\u201d (Pekin\u2019e ve Moskova\u2019ya mesafeli) gruplar, Dev-Yol ve Kurtulu\u015f, TKP\u2019ye daha yak\u0131n duruyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Miting \u00f6ncesi afi\u015flemeler s\u0131ras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar olmu\u015f, \u0130stanbul ve \u0130zmir\u2019de afi\u015fe \u00e7\u0131kan iki gen\u00e7 ate\u015fli silahla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Miting \u00f6ncesi b\u00fct\u00fcn gazeteler, b\u00fcy\u00fck bir provokasyon olaca\u011f\u0131n\u0131, kan d\u00f6k\u00fclece\u011fini yaz\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
D\u0130SK\u2019in plan\u0131 Maocu gruplar\u0131 miting sona erene kadar Taksim Meydan\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bekletmekti. Bu ama\u00e7la \u015ei\u015fhane Yoku\u015fu\u2019nda D\u0130SK g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan durdurulup uzun s\u00fcre bekletilen Maocu gruplar, Kurtulu\u015f grubunun aray\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce ko\u015farak Taksim Meydan\u0131\u2019na do\u011fru ilerlediler. Sular \u0130daresi binas\u0131n\u0131n arka taraf\u0131nda, meydana giri\u015f noktas\u0131nda kurulan bir insan barikat\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde durduruldular. Slogan yar\u0131\u015f\u0131 sopal\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, barikat\u0131n i\u00e7inde, meydana giri\u015f istikametine g\u00f6re sa\u011fda, duvar\u0131n dibinde duran beyaz g\u00f6mlekli, b\u0131y\u0131kl\u0131 bir arkada\u015f silah\u0131n\u0131 \u00e7ekerek havaya pe\u015f pe\u015fe ate\u015f etti. B\u00f6ylece Taksim \u00e7evresinde ilk silah sesi duyulmu\u015f oldu. Saat 19.30 gibiydi. Ate\u015f eden ki\u015finin bir provokat\u00f6r oldu\u011funu ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u015faretini bilin\u00e7li olarak verdi\u011fini hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmedim. Muhtemelen, binlerce Maocu\u2019nun sopal\u0131 bir kavgayla durdurulamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve barikat\u0131 yararak meydana girece\u011fini anlam\u0131\u015f ve bunu \u00f6nlemek i\u00e7in ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
K\u0131sa bir duraksaman\u0131n ard\u0131ndan Maocu grup da silah \u00e7ekerek ate\u015f etmeye ba\u015flad\u0131. Onca silah at\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen, o noktada (olduk\u00e7a dar bir yer) hi\u00e7 kimsenin \u00f6lmemesi, hatta vurulmamas\u0131 ilgin\u00e7tir. Kimse hedef g\u00f6zeterek ate\u015f etmiyordu. Sadece Maocu gruptan biri arkada\u015f\u0131n\u0131n kaza kur\u015funuyla baca\u011f\u0131ndan vuruldu. Bu arada silah sesleri dalgalar halinde b\u00fct\u00fcn Taksim Meydan\u0131\u2019n\u0131 kaplad\u0131. Ard\u0131ndan polis sirenleri duyuldu. Onun ard\u0131ndan b\u00fct\u00fcn sesleri bast\u0131ran \u00e7ok y\u00fcksek bir siren sesi ba\u015flad\u0131 (ve sanki hi\u00e7 kesilmedi). Daha sonra bu sesin vitrini k\u0131r\u0131lan bir kuyumcu ma\u011fazas\u0131n\u0131n alarm sisteminden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenecekti.<\/p>\n\n\n\n
\u201cKom\u00fcnistler, karde\u015flerimizi \u015fehit etti\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Maocu gruplar h\u0131zla ayr\u0131\u015ft\u0131. Kitlenin ana g\u00f6vdesi Tarlaba\u015f\u0131\u2019ndan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru ko\u015farak da\u011f\u0131l\u0131rken; bir k\u0131sm\u0131 da ara sokaklara dal\u0131p, pe\u015flerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rece zay\u0131f bir polis g\u00fcc\u00fcyle \u00e7at\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar; arabalar devriliyor, alevler y\u00fckseliyor, camek\u00e2nlar k\u0131r\u0131l\u0131yor, silahlar patl\u0131yordu. Bu \u00e7at\u0131\u015fma yakla\u015f\u0131k iki saat s\u00fcrd\u00fc. Gruplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, olduk\u00e7a uzak bir noktada (hangi semt oldu\u011funu bilmiyorum) bir yol a\u011fz\u0131nda topland\u0131lar. Halk\u0131n Kurtulu\u015fu grubundan Altan \u0130nce, y\u00fcksek bir yere \u00e7\u0131karak k\u0131sa ve moralsiz bir konu\u015fma yapt\u0131. Grup da\u011f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Hava kararm\u0131\u015ft\u0131. Sokaklar bombo\u015ftu. Otuz k\u0131rk ki\u015fi dar bir soka\u011f\u0131n orta yerinde ilgisiz bi\u00e7imde duran \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015f bir otob\u00fcse, pankartlarla, sopalarla dolu\u015ftu. Otob\u00fcs i\u00e7 \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 yakarak hareket etti ve birka\u00e7 y\u00fcz metre sonra bir polis barikat\u0131n\u0131n i\u00e7ine girerek durdu. Polisler otob\u00fcstekileri d\u00f6verek indirdiler, kimliklerini ald\u0131lar ve minib\u00fcslere bindirdiler.<\/p>\n\n\n\n Minib\u00fcs hareket halindeyken polis telsizinden anons yap\u0131l\u0131yordu: \u201cKom\u00fcnistler karde\u015flerimizi \u015fehit etti. 40 polis arkada\u015f\u0131m\u0131z \u00f6ld\u00fc\u201d gibi\u2026 \u0130yice co\u015fan polisler, minib\u00fcs\u00fcn taban\u0131na bal\u0131k istifi y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f kom\u00fcnistlerin kafalar\u0131na daha b\u00fcy\u00fck bir h\u0131rsla \u015fut \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131lar. Gayrettepe Emniyet Amirli\u011fi binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki alan g\u00fc\u00e7l\u00fc projekt\u00f6rlerle ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Alanda \u00e7ok say\u0131da toplum polisi ellerinde odunlarla (cop de\u011fil, odun!) bekliyorlard\u0131. Minib\u00fcstekiler s\u00fcrekli inip kalkan odunlar\u0131n alt\u0131ndan, k\u00fcf\u00fcrler, naralar ve ba\u011fr\u0131\u015fmalarla ge\u00e7irilerek i\u00e7eriye al\u0131nd\u0131lar. Dayak i\u00e7eride de devam etti. Sonra \u201cte\u015fhis seanslar\u0131\u201d ba\u015flad\u0131. Binan\u0131n alt kat\u0131ndaki kafeslerden \u00e7\u0131kar\u0131lan onar yirmi\u015fer ki\u015filik gruplar, spor salonuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, toplum polisi onlar\u0131 s\u00fcrekli d\u00f6verek \u201cte\u015fhis\u201d ediyordu. Naralar atarak karate vuru\u015flar\u0131 deneyen polisler vard\u0131. Polis beni de \u201cte\u015fhis\u201d etti. Kazanc\u0131 Yoku\u015fu\u2019nun alt\u0131nda bir polis panzerine ate\u015f ederken, ayn\u0131 anda Okmeydan\u0131\u2019nda bir polis otosunun camlar\u0131n\u0131 demir \u00e7ubukla k\u0131rarken ve birbiriyle ilgisiz daha pek \u00e7ok yerde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcm (!). Bu arada \u00fczerimden bir de ustura \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 (otob\u00fcste yan\u0131mda oturan k\u0131rm\u0131z\u0131 kadife pantolonlu arkada\u015f polisi g\u00f6r\u00fcnce pani\u011fe kap\u0131l\u0131p usturay\u0131 parkam\u0131n cebine kayd\u0131rm\u0131\u015f olmal\u0131).<\/p>\n\n\n\n Bu eziyet, nihayet Sansaryan Han\u2019\u0131n alt\u0131ndaki, \u00e7epe\u00e7evre ah\u015fap kerevetli, \u00e7ok geni\u015f, lo\u015f ve serin nezarethaneye t\u0131k\u0131l\u0131nca sona erdi. Aram\u0131zda yaral\u0131lar, kolu baca\u011f\u0131 al\u00e7\u0131ya al\u0131nanlar vard\u0131. Herkesin \u00fcst\u00fc ba\u015f\u0131 kan i\u00e7indeydi. A\u015f\u0131r\u0131 zorlad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in ses tellerim \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, s\u00fcrekli kulaklar\u0131m \u00e7\u0131nl\u0131yordu. Bir i\u015f\u00e7inin, yan\u0131k bir sesle, \u201cBayram benim neyime\/Kan damlar y\u00fcre\u011fime\/Hain han\u00e7er vuruyor\/Sald\u0131r\u0131r dirli\u011fime,\u201d diye t\u00fcrk\u00fc s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Nereden Ate\u015f Edildi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nezarethanedekiler Taksim Meydan\u0131\u2019n\u0131n her yerinden toplanm\u0131\u015f i\u015f\u00e7ilerden ve devrimcilerden olu\u015fuyordu. \u015eehri terk etmek i\u00e7in otob\u00fcse ya da trene binmek \u00fczereyken Harem Otogar\u0131\u2019ndan ve Haydarpa\u015fa \u0130stasyonu\u2019ndan al\u0131nanlar da vard\u0131. Bu ki\u015filer gerek meydan\u0131, gerekse Tarlaba\u015f\u0131\u2019n\u0131 farkl\u0131 noktalardan g\u00f6rm\u00fc\u015f ki\u015filerdi. Gayrettepe\u2019de ve nezarette, olaylar s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rd\u00fcklerini ve ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 birbirlerine anlatt\u0131lar. Bu konu\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda \u0130nterkontinental Oteli\u2019nden ve Sular \u0130daresi binas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden ate\u015f edildi\u011fine dair hi\u00e7bir s\u00f6z duymad\u0131m. Ancak ikinci nokta, \u00f6nce polis, sonra da savc\u0131 sorgusu s\u0131ras\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. De\u011fi\u015fmez iki soru \u015fuydu: \u201cNereden ate\u015f edildi? \u0130nterkontinental Oteli\u2019nden ate\u015f edildi mi?\u201d Olumlu yan\u0131t almak istiyormu\u015f gibi bir halleri vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sular \u0130daresi ise daha sonra g\u00fcndeme geldi. Olaydan sonra \u00e7\u0131kan Ayd\u0131nl\u0131k<\/em> dergisinin (belki de T\u0130KP\u2019in Halk\u0131n Sesi dergisi) kapa\u011f\u0131nda bir foto\u011fraf vard\u0131. Ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ekilen foto\u011frafta Sular \u0130daresi binas\u0131n\u0131n dam\u0131nda elinde uzun namlulu silahlar olan siluet halinde adamlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bunlar\u0131n polis oldu\u011fu ve olaydan sonra oraya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 (hava kararm\u0131\u015ft\u0131) gayet a\u00e7\u0131kt\u0131. Resmin alt\u0131nda, \u201c\u0130\u015fte Meydana Ate\u015f Edenler,\u201d gibi bir yaz\u0131 vard\u0131. Ayr\u0131ca, olay s\u0131ras\u0131nda Kemal T\u00fcrkler\u2019in yerini alarak k\u00fcrs\u00fcden pani\u011fi \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015fan, art\u0131k hayatta olmayan de\u011ferli sendikac\u0131\/ sosyalist S\u0131tk\u0131 Co\u015fkun, Tarlaba\u015f\u0131 taraf\u0131ndan gelen silah sesleri \u00fczerine, \u201cSular \u0130daresi\u2019den ate\u015f ediyorlar!\u201d diye ba\u011f\u0131rarak polisi g\u00f6reve davet etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n \u0130lk ate\u015f eden ki\u015fiyi ve orada olanlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in devlet ba\u011flant\u0131l\u0131 provokat\u00f6rlerin, o heng\u00e2me i\u00e7inde, onca silah patlarken Sular \u0130daresi binas\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131p meydana do\u011fru ate\u015f ettiklerine hi\u00e7bir zaman inanmad\u0131m. \u0130nterkontinental Oteli\u2019nin 5. ve 6. kat pencerelerinden de ate\u015f edildi\u011fini sanm\u0131yorum. Necati Do\u011fru\u2019nun tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla o katlarda esrarengiz birilerinin (M\u0130T ve\/ya da CIA ajanlar\u0131 \u2013yabanc\u0131lar) bulundu\u011fu kesin. Necati Do\u011fru i\u00e7eri al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 odaya g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131nda teleobjektifler g\u00f6rm\u00fc\u015f. Muhtemelen mitingi istihbarat amac\u0131yla filme \u00e7ekiyorlard\u0131. O y\u0131llarda Ankara\u2019da yap\u0131lan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerde de K\u0131z\u0131lay\u2019daki \u201cg\u00f6kdelen\u201dden film \u00e7ektiklerini biliyoruz. Ayr\u0131ca M\u0130T ya da CIA mensuplar\u0131 gibi profesyonel unsurlar\u0131n Tarlaba\u015f\u0131\u2019ndan silah sesleri duyulunca, \u00f6nceden rezervasyon yapt\u0131rd\u0131klar\u0131 otel odalar\u0131n\u0131n pencerelerini a\u00e7\u0131p sa\u011fa sola ate\u015f etmeleri pek mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n 12 Eyl\u00fcl darbesi haz\u0131rlan\u0131rken, 1976-77-78 1 May\u0131s\u2019lar\u0131nda al\u0131nan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin incelendi\u011fi ve eli sopal\u0131 D\u0130SK g\u00f6revlilerinin saptanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 biliniyor (darbe s\u0131ras\u0131nda bu sendika g\u00f6revlilerinin direneceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131 muhtemelen). Devletin derin ar\u015fivlerinde yer alan o filmlerin ileride ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve incelenmesi, kameralar\u0131n hangi a\u00e7\u0131lardan \u00e7ekim yapt\u0131klar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131, 1 May\u0131s 1977 olay\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ayd\u0131nlatabilir. Ayr\u0131ca polisteki ve savc\u0131daki sorgu tutanaklar\u0131n\u0131n da incelenmesi gerekir. \u00d6zellikle polis sorgusunda \u0130nterkontinental\u2019e do\u011fru bir y\u00f6nlendirme, ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli saklama ve sapt\u0131rma giri\u015fimlerinin oldu\u011funu tahmin ediyorum.<\/p>\n\n\n\n O g\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri, bug\u00fcn\u00fcn polisi kadar te\u00e7hizatl\u0131 ve disiplinli olmayan toplum polisinin durumuydu. \u00d6nceden haz\u0131rland\u0131klar\u0131, s\u0131k\u0131 bir ajitasyona tabi tutulduklar\u0131 belliydi. Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7eteler halinde ve b\u00fcy\u00fck bir nefretle hareket ediyorlar, s\u00fcrekli telsiz anonslar\u0131yla k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131l\u0131yorlard\u0131. Yakalad\u0131klar\u0131n\u0131 lin\u00e7 etme psikolojisi i\u00e7indeydiler. \u00c7o\u011fu MHP e\u011filimliydi (Pol-Bir, MHP\u2019yle ili\u015fkili bir polis derne\u011fiydi). Meydana dalan panzerlerin hareket tarz\u0131, uyar\u0131da bulunan Ahmet \u0130svan\u2019\u0131n tekmelenmesi, megafonlardan savrulan k\u00fcf\u00fcrler ve tehditler, daha \u00f6nceki (hatta sonraki) g\u00f6sterilerde rastlanmayan bir ba\u015f\u0131bozuklu\u011fun ve sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n \u00f6rnekleridir. Dolay\u0131s\u0131yla, telsiz anonslar\u0131n\u0131 yapanlar\u0131n saptanmas\u0131 ve toplum polisinin miting haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n, Taksim ve \u00e7evresinde mevzilenme bi\u00e7iminin incelenmesi de 1 May\u0131s 1977 olay\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ayd\u0131nlatabilir.<\/p>\n\n\n\n Tarlaba\u015f\u0131\u2019ndan silah sesleri geldikten sonra ate\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 neredeyse kesin olan noktalar \u015funlard\u0131r: Renault marka beyaz bir arabadan yukar\u0131ya do\u011fru ate\u015f edilen Kazanc\u0131 Yoku\u015fu (burada 6 ki\u015fi kur\u015funla, 29 ki\u015fi ezilerek hayat\u0131n\u0131 kaybetti); ikinci nokta, Pamuk Eczanesi\u2019nin \u00fcst kat\u0131 (olaydan sonra burada bo\u015f \u015farj\u00f6rler ve mermi kovanlar\u0131 bulundu). Ayr\u0131ca \u0130nterkontinental Oteli\u2019nin \u00f6n\u00fcn\u00fc tutan polis barikat\u0131n\u0131n i\u00e7inden ve ard\u0131ndan k\u00fcrs\u00fcye do\u011fru; ve meydanda f\u0131rd\u00f6nen panzerlerin menfezlerinden de ate\u015f edilmi\u015f olabilir.<\/p>\n\n\n\n TSK\u2019da Tasfiyeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n O d\u00f6nemde ordu i\u00e7indeki MHP\u2019li subaylar\u0131n bir darbe haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde olduklar\u0131 ve 1 May\u0131s katliam\u0131n\u0131 bu ama\u00e7la tertipledikleri s\u00f6ylendi. Toplum polisi, MHP\u2019li polislerin (Pol-Bir) y\u00f6nlendirmesiyle bu ama\u00e7la kullan\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Nitekim olaydan bir ay sonra, 1 Haziran\u2019da d\u00f6nemin Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 Orgeneral N. Kemal Ersun ans\u0131z\u0131n emekli edildi ve gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131klanmad\u0131. 2 Haziran\u2019da Ecevit Taksim Meydan\u0131\u2019nda bir miting yapacakt\u0131. Demirel kendisini \u00f6zel bir notla uyard\u0131. Notta, Ecevit\u2019e Taksim Meydan\u0131\u2019nda konu\u015fma yaparken d\u00fcrb\u00fcnl\u00fc t\u00fcfekle ate\u015f edilece\u011fi yaz\u0131l\u0131yd\u0131. 5 Haziran\u2019da genel se\u00e7imler yap\u0131lacakt\u0131. Belki de 1 May\u0131s i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir katliam planlanm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan edilecek, se\u00e7imler ertelenecek ve MHP \u00e7izgisinde bir askeri darbe yap\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n N. Kemal Ersun\u2019un aniden emekli edilmesi, orgenerallik s\u0131ras\u0131 gelen, gene MHP\u2019ye yak\u0131n iki Korgeneral\u2019in, Musa \u00d6\u011f\u00fcn ile Recai Engin\u2019in de \u00f6n\u00fcn\u00fc kesti. O s\u0131rada bat\u0131 bas\u0131n\u0131, mesela The Christian Science Monitor<\/em> isimli gazete, Demirel ile d\u00f6nemin Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Semih Sancar\u2019\u0131n bir darbe giri\u015fimini son anda ve g\u00fc\u00e7l\u00fckle \u00f6nlediklerini yazd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131. Ecevit\u2019e kim suikast yapacakt\u0131? Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 neden emekli edildi? S\u00fcleyman Demirel, Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Semih Sancar\u2019\u0131n \u00f6nerdi\u011fi Orgeneral Adnan Ers\u00f6z\u2019\u00fcn Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 olmas\u0131n\u0131 neden istemedi? Onun yerine neden 3. Ordu Komutan\u0131 Ali Fethi Esener\u2019i \u00f6nerdi? Cumhurba\u015fkan\u0131 Korut\u00fcrk bu ismi neden veto etti? Mevcut Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 (Ersun) tasfiye edilmi\u015fti ve yerine gelecek ki\u015fi konusunda devletin zirvesinde b\u00fcy\u00fck bir anla\u015fmazl\u0131k vard\u0131. Neden? Sonunda, o s\u0131rada emeklili\u011fini bekleyen Ege Ordu Komutan\u0131 Kenan Evren, gelece\u011fin Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 olarak Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 oldu. Demirel\u2019in \u00f6nerdi\u011fi Ali Fethi Esener ise 12 Eyl\u00fcl darbesinden sonra Demirel\u2019in talimat\u0131yla B\u00fcy\u00fck T\u00fcrkiye Partisi\u2019ni kurmaya \u00e7al\u0131\u015facak ve askeri cunta taraf\u0131ndan veto edilecekti. <\/p>\n\n\n\n Neler oldu\u011funu en iyi bilen ki\u015fi, ku\u015fkusuz, d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131 S\u00fcleyman Demirel\u2019dir. Hen\u00fcz hayattayken Demirel\u2019in konu\u015fmas\u0131; ayr\u0131ca 1 May\u0131s 1977 gecesi yap\u0131lan ola\u011fan\u00fcst\u00fc Bakanlar Kurulu\u2019nun ve A\u011fustos\u2019ta toplanan, tasfiyelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Y\u00fcksek Askeri \u015eura\u2019n\u0131n toplant\u0131 tutanaklar\u0131n\u0131n incelenmesi de 1 May\u0131s katliam\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ayd\u0131nlatacakt\u0131r. O s\u0131rada M\u0130T\u2019in 1 May\u0131s katliam\u0131yla ilgili olarak Demirel\u2019e bir rapor verdi\u011fi s\u00f6ylendi. Bu raporda olay\u0131 Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 N. Kemal Ersun\u2019un tertipledi\u011fi yaz\u0131l\u0131ym\u0131\u015f. B\u00f6yle bir rapor var m\u0131yd\u0131? Varsa nerededir?<\/p>\n\n\n\n 1 May\u0131s katliam\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatmak isteyenlerin, bu t\u00fcr belgelerin, \u201cmaddi deliller\u201din pe\u015fine d\u00fc\u015fmeleri gerekir. Asl\u0131nda m\u00fcthi\u015f bir tembellik, kay\u0131ts\u0131zl\u0131k ve \u00f6rg\u00fctlenme yeteneksizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden, 1 May\u0131s 1977\u2019de ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bile tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu. En az\u0131ndan D\u0130SK\u2019in, ba\u015f\u0131m\u0131za demokrasi havarisi kesilen AKP h\u00fck\u00fcmetinden bu t\u00fcrden belgeleri halka a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 talep etmesi gerekir. Hayali darbeleri soru\u015fturacaklar\u0131na, 1 May\u0131s\u2019\u0131n katillerini a\u00e7\u0131klas\u0131nlar. B\u00fct\u00fcn belgeler ellerinde!<\/p>\n\n\n\n 32 Y\u0131l \u00d6nce<\/strong><\/p>\n\n\n\n En genelde 1 May\u0131s 1977\u2019nin 12 Eyl\u00fcl darbesine uzanan zincirin halkalar\u0131ndan biri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan, 16 Mart 1978\u2019de 7 \u00f6\u011frencinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc, 48\u2019inin yaraland\u0131\u011f\u0131 \u0130stanbul \u00dcniversitesi\u2019nin \u00f6n\u00fcndeki bombal\u0131 sald\u0131r\u0131; onun ard\u0131ndan, 19-24 Aral\u0131k 1978\u2019de Mara\u015f\u2019ta 111 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc y\u00fczlerce ev ve i\u015fyerinin yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 olaylar; onun ard\u0131ndan da 30 Haziran-4 Temmuz 1980\u2019de \u00c7orum\u2019da 50 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc y\u00fczlerce ki\u015finin yaraland\u0131\u011f\u0131 olaylar geldi. S\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan edildi ve d\u00fcnyan\u0131n en Amerikanc\u0131 darbesi 12 Eyl\u00fcl\u2019de ger\u00e7ekle\u015ferek, \u201c\u0131l\u0131ml\u0131\u201d \u0130slam\u2019\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n Olay\u0131n, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketi ve b\u00fct\u00fcn sosyalist gruplar i\u00e7in \u00f6zel bir \u00f6nemi vard\u0131. Darbeye zemin haz\u0131rlama ihtimali bir yana, devletin i\u00e7indeki karanl\u0131k g\u00fc\u00e7ler, 1974-77 aras\u0131 y\u00fckselen i\u015f\u00e7i hareketini durdurmak, D\u0130SK\u2019i etkisizle\u015ftirmek, sosyalist gruplar ile i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 koparmak, solun kitleselle\u015fmesini \u00f6nlemek istiyorlard\u0131. D\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmeti de bunu istiyordu. Bu hedefe \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek zorunday\u0131z. O g\u00fcnden sonra hi\u00e7bir \u015fey eskisi gibi olmad\u0131. Sol i\u00e7i \u00e7eli\u015fkiler gittik\u00e7e keskinle\u015fti; sosyalist gruplar kendi tabanlar\u0131ndan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde soyutland\u0131lar; devrimcilik MHP\u2019nin paramiliter \u00f6rg\u00fctleriyle \u00e7at\u0131\u015fma ve mevzi tutma faaliyetine indirgendi; devrimci sendikalar siyasi m\u00fccadeleden uzakla\u015ft\u0131lar ve D\u0130SK giderek CHP \u00e7izgisine do\u011fru kaymaya ba\u015flad\u0131. 12 Eyl\u00fcl Darbesi\u2019ne kitlesel bir direni\u015fle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lamamas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden biri, 1 May\u0131s 1977\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 moral bozuklu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n Her \u015feye ra\u011fmen, 1976-77-78\u2019de yap\u0131lan 1 May\u0131s mitinglerinin \u015fenlik, bayram ya da karnaval havas\u0131nda ge\u00e7medi\u011fini; bunlar\u0131n, siyasi kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n sergilendi\u011fi, anlaml\u0131 taleplerin \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc sahici m\u00fccadele g\u00f6sterileri oldu\u011funu belirtmek gerekir. Bu mitinglere kat\u0131lan b\u00fct\u00fcn gruplar, DGM\u2019nin (Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri) ve MESS\u2019in (Madeni E\u015fya Sanayicileri Sendikas\u0131) ezilece\u011fine (herkesin slogan\u0131: \u201cDGM\u2019yi ezdik, s\u0131ra MESS\u2019de!\u201d) ve devrimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa tam bir i\u00e7tenlikle inan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n 2010 y\u0131l\u0131n\u0131n 1 May\u0131s g\u00fcn\u00fc, y\u0131llarca Taksim\u2019e a\u00e7\u0131lan sokaklarda cop ve gaz yiyerek m\u00fccadele eden gen\u00e7 insanlar\u0131n \u00e7abas\u0131yla, fakat \u201cson tahlilde\u201d AKP\u2019nin l\u00fctfuyla a\u00e7\u0131lan meydanda, halay \u00e7eken, \u015fark\u0131 s\u00f6yleyen insanlar\u0131n aras\u0131nda, 32 y\u0131ld\u0131r yerde kalan kuru kan lekelerine bas\u0131yormu\u015f gibi tuhaf bir duyguyla dola\u015f\u0131rken d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131. \u201cG\u00fcnlerin bug\u00fcn getirdi\u011fi\u201d ge\u00e7mi\u015ftekine hi\u00e7 benzemiyor. RED<\/em>, 9. 05. 2010<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan 1 May\u0131s 1977 g\u00fcn\u00fc, o s\u0131rada \u201cMaocu Blok\u201d olarak an\u0131lan \u00fc\u00e7 siyaset, Halk\u0131n Yolu, Halk\u0131n Kurtulu\u015fu ve Halk\u0131n Birli\u011fi, Sara\u00e7hane\u2019den y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015f, Tarlaba\u015f\u0131\u2019ndan Taksim Meydan\u0131\u2019na do\u011fru \u00e7evreyi sloganlarla \u00e7\u0131nlatarak ilerliyordu. Bu \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k 500 metre \u00f6n\u00fcnde, Marx-Engels-Lenin\u2019in dev posterlerini ta\u015f\u0131yan Kurtulu\u015f grubu yer al\u0131yordu. Onlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde de D\u0130SK ve Maden-\u0130\u015f konvoylar\u0131 vard\u0131. … <\/p>\n