Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
\u201cStrateji\u201d kavram\u0131n\u0131n pek \u00e7ok tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, kavram\u0131n esas olarak hedefler, y\u00f6ntemler ve kaynaklar aras\u0131nda denge kurmakla ilgili oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. Belirli bir sonuca ula\u015fmak i\u00e7in elinizdeki imk\u00e2nlar\u0131 nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hesaplamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda strateji alan\u0131na girmi\u015f olursunuz.<\/p>\n\n\n\n
Fakat olu\u015fturdu\u011funuz her stratejinin kar\u015f\u0131s\u0131na, d\u00fcnya \u015fampiyonu \u00fcnl\u00fc boks\u00f6r Mike Tyson\u2019\u0131n \u015fu \u00f6nemli s\u00f6z\u00fcn\u00fc mutlaka yerle\u015ftirmeniz gerekir: \u201cHerkesin bir plan\u0131 vard\u0131r, t\u00e2 ki surat\u0131n\u0131n ortas\u0131na yumru\u011fu yiyene kadar.\u201d Bence bu s\u00f6z bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131na \u00f6zg\u00fc strateji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 say\u0131s\u0131z analitik ve teorik \u00f6nermeden \u00e7ok daha iyi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hedefiniz ile imk\u00e2nlar\u0131n\u0131z aras\u0131nda m\u00fckemmel bir teorik denge kurmu\u015f olsan\u0131z bile kar\u015f\u0131n\u0131zdaki g\u00fc\u00e7lerin armut toplamad\u0131klar\u0131n\u0131, onlar\u0131n da farkl\u0131 imk\u00e2nlarla kendi stratejilerini olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 bilmeniz gerekir. Buradaki \u201cimk\u00e2nlar\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kilit \u00f6nemdedir; hedefinizi belirler. Elinizdeki imk\u00e2nlar hedefinizin gerisinde kal\u0131yorsa stratejiniz ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frar. Tam aksine, imk\u00e2nlar\u0131n\u0131z hedefinizin \u00e7ok \u00f6tesindeyse, her alanda rahat\u00e7a oyun kurabilir, hatta ileri a\u015famalarda oyun de\u011fi\u015ftirip hedefinize do\u011fru yola devam edebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
Bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman AKP\u2019nin kurdu\u011fu stratejinin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n \u00e7ok gerisinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n
AKP\u2019nin Davas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Fakat konuya girmeden \u00f6nce, AKP\u2019nin normal bir d\u00fczen partisi de\u011fil bir dava partisi oldu\u011funu, rejimi de\u011fi\u015ftirerek topyek\u00fbn hegemonya kurmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131; bu y\u00f6nde \u00f6nemli bir mesafe katetti\u011fini, mesela kurucu vasf\u0131 olmayan yetkisiz bir parlamentoyu kullanarak anayasay\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fini, eski rejimin siyas\u00ee ve iktisadi yap\u0131s\u0131n\u0131 kurumlar\u0131yla birlikte y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fakat yerine yenisini kuramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bo\u015flukta debelendi\u011fini ak\u0131lda tutmak gerekir. <\/p>\n\n\n\n AKP\u2019nin davas\u0131 \u0130slami esaslara ba\u011fl\u0131 bir devlet kurarak milleti \u00fcmmet olarak yeniden tan\u0131mlamaktan ibarettir. Say\u0131n Reis bu davay\u0131 2017 y\u0131l\u0131nda \u015fu s\u00f6zlerle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131: \u201cAK Parti’nin davas\u0131 binlerce y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fe sahip. AK Parti d\u00fcnyay\u0131 g\u00fcne\u015f gibi ayd\u0131nlatan y\u00fcce bir medeniyetin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki sancaktarl\u0131\u011f\u0131na, hizmetkarl\u0131\u011f\u0131na talip bir partidir.”<\/p>\n\n\n\n AKP\u2019nin Stratejisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Buradan AKP\u2019nin stratejisine ge\u00e7ebiliriz. Bu strateji en genelde T\u00fcrkiye\u2019yi Ortado\u011fu merkez olmak \u00fczere Kafkaslar\u2019dan Balkanlar\u2019a, Afrika\u2019dan Orta Asya\u2019ya kadar uzanan bir S\u00fcnni M\u00fcsl\u00fcman ku\u015fa\u011f\u0131n merkez \u00fclkesi h\u00e2line getirmeyi \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6yle \u015feyler ilk kez olmuyor. So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesiyle birlikte b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler kaplar\u0131ndan ta\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Bizde de Turgut \u00d6zal, 1990\u2019larda \u201cAdriyatik\u2019ten \u00c7in Seddi\u2019ne kadar b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131\u201dndan, Demirel \u201ciki millet tek devlet\u201dten s\u00f6z etti. Say\u0131n Reis bahsi iyice y\u00fckselterek, hedefi \u201calt\u0131 millet tek devlet\u201de kadar \u00e7\u0131kard\u0131. Fakat di\u011ferlerinin aksine AKP\u2019nin stratejisi, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (\u0130hvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131) temel ald\u0131, ideolojik yap\u0131s\u0131 haz\u0131r ve iktidar s\u00fcresi uzun oldu\u011fu i\u00e7in daha sahici g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n AKP\u2019nin stratejisine Ahmet Davuto\u011flu derinlik kazand\u0131rm\u0131\u015f, hatta stratejinin mimar\u0131 olmu\u015ftur. Stratejik Derinlik<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda Davuto\u011flu, AKP\u2019nin iktidara geli\u015fiyle birlikte T\u00fcrkiye\u2019nin Cumhuriyet tarihi boyunca ilk kez Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun do\u011fal (jeopolitik) miras\u0131na sahip oldu\u011funu ve bir \u201cM\u00fcsl\u00fcman s\u00fcper g\u00fc\u00e7\u201d olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birle\u015ftirme potansiyeli ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Bu potansiyeli ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kadim b\u00f6lgelerine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Nitekim Rusya da kom\u00fcnizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra kendi kadim imperium<\/em>\u2019una y\u00f6nelmi\u015f, eski imparatorluk topraklar\u0131na a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye \u201cBalkanlar\u2019\u0131n, Ortado\u011fu\u2019nun ve Kafkasya\u2019n\u0131n d\u0131\u015fmerkezi (\u201cepicenter\u201d), genelde Avrasya\u2019n\u0131n merkezi, Akdeniz\u2019den Pasifik\u2019e kadar uzanan Rimland\u2019in [n\u00fcfus, do\u011fal servet ve end\u00fcstri ku\u015fa\u011f\u0131-Y.A] ortas\u0131nda yer alan b\u00f6lge\u201d durumundayd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, T\u00fcrkiye tarihsel ve co\u011frafi avantajlar\u0131n\u0131 kullanarak, Bat\u0131\u2019yla olan ili\u015fkilerini b\u00f6lgesel \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ittifaklarla dengelemeli ve yeni bir g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisi olu\u015fturmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n AKP\u2019nin, T\u00fcrkiye\u2019nin jeostratejik konumunu kullanarak ABD ile Rusya\u2019y\u0131 birbirine kar\u015f\u0131 oynama takti\u011finin izlerini de ayn\u0131 kitapta buluyoruz. Davuto\u011flu, So\u011fuk Sava\u015f\u2019tan sonra NATO\u2019nun jeopolitik bo\u015fluk alanlar\u0131n\u0131 doldurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu alanlar\u0131n \u201cOsmanl\u0131\/T\u00fcrk-Rus\/Sovyet\/Rusya rekabet hatlar\u0131\u201d oldu\u011funu, NATO-Rusya ili\u015fkilerinde do\u011fabilecek bunal\u0131mlar\u0131n T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerine yans\u0131ma riski oldu\u011funu fakat bu durumun ayn\u0131 zamanda \u201ck\u00fcresel dengelerin ikili ili\u015fkileri belirleme g\u00fcc\u00fc\u201dn\u00fc de ortaya koydu\u011funu s\u00f6ylemektedir. <\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda toplam stratejinin kapal\u0131 bir model olarak kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 oldu\u011funu belirtmek gerekir. E\u011fer AKP, tam bir b\u0131rak\u0131n\u0131z benim adamlar\u0131m yaps\u0131nlar ge\u00e7sinler (laissez faire laissez passer<\/em>), b\u0131rak\u0131n\u0131z \u00e7als\u0131nlar, ya\u011fmalas\u0131nlar politikas\u0131yla, r\u00fc\u015fvet ve rezaletle \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131n\u0131, kurumlar\u0131n\u0131, bankalar\u0131yla birlikte maliyesini d\u00fcveli muazzama\u2019ya pe\u015fke\u015f \u00e7ekerek kendisine avantac\u0131 bir yeni burjuvazi ve m\u00fc\u015fteri niteli\u011finde sad\u0131k bir se\u00e7men kitlesi yaratmaya \u00e7al\u0131\u015facak yerde, Cumhuriyet\u2019in iktisad\u00ee ve idari kurumlar\u0131n\u0131 muhafaza ederek \u00fclkenin k\u0131t kaynaklar\u0131n\u0131 rasyonel ve planl\u0131 bi\u00e7imde kullanmaya, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\u2019ni ucundan yakalayarak teknoloji geli\u015ftirmeye, parlamenter sistemi y\u0131kacak yerde g\u00fc\u00e7lendirmeye yo\u011funla\u015fsayd\u0131, toplam stratejisini biraz geli\u015ftirme imk\u00e2n\u0131 bulabilirdi.<\/p>\n\n\n\n Fakat Saray, yap\u0131s\u0131 gere\u011fi ancak kendi B\u00fcy\u00fck (Grand) Strateji\u2019sinin potansiyel altyap\u0131s\u0131n\u0131 tahrip ederek iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebildi. Parti i\u00e7inden buna itiraz eden ki\u015fileri tasfiye etti, alternatif programatik \u00f6nerileri reddetti. Altyap\u0131s\u0131 (ekonomi, do\u011fal kaynaklar, teknoloji, nitelikli n\u00fcfus vs) eksik olan mevcut stratejiyi, zamanla vulgarize ederek, yani baya\u011f\u0131la\u015ft\u0131rarak, Atlantik ile Avrasya aras\u0131nda bir denge oyununa, giderek bir t\u00fcr at pazarl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Stratejinin Takti\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu stratejinin en \u00f6nemli ve m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnen takti\u011fi fiilen par\u00e7alanm\u0131\u015f olan Suriye\u2019nin kuzey b\u00f6lgelerinden hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir par\u00e7a kopararak oray\u0131 kaymakamlar\u0131, imamlar\u0131, \u00f6\u011fretmenleri T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan atanan, T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u011fl\u0131 \u00fcniversiteleri ve yerel y\u00f6netimleri olan bir n\u00fcfuz alan\u0131 h\u00e2line getirmekti. F\u0131rat Kalkan\u0131 ve Zeytin Dal\u0131 harek\u00e2tlar\u0131 PKK\/PYD g\u00fc\u00e7lerini da\u011f\u0131tman\u0131n, Akdeniz\u2019e a\u00e7\u0131lan ABD-\u0130srail koridorunu \u00f6nlemenin yan\u0131 s\u0131ra, g\u00fcney istikametinde bir S\u00fcnni n\u00fcfuz alan\u0131 olu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan g\u00f6\u00e7men politikas\u0131 da, \u00fclkemizin g\u00fcneydo\u011fusundaki K\u00fcrt n\u00fcfusu seyreltmenin ve AKP\u2019nin kitle taban\u0131n\u0131 geni\u015fletmenin (buna ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc, kaynak aktar\u0131m\u0131 vs de eklenebilir) yan\u0131 s\u0131ra, Suriye n\u00fcfusunun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, daha sonra Suriye\u2019nin kuzeyinde olu\u015fturulacak n\u00fcfuz alan\u0131na aktarmak \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7ekmeyi ama\u00e7lad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bar\u0131\u015f P\u0131nar\u0131 Harek\u00e2t\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu harek\u00e2t s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131zdaki PKK\/PYD\u2019yi g\u00fcneye do\u011fru s\u00fcp\u00fcrmeyi, M\u00fcnbi\u00e7\u2019ten Kam\u0131\u015fl\u0131\u2019ya kadar 440 km uzunlu\u011funda, yakla\u015f\u0131k 32 km. derinli\u011finde bir alan\u0131 ele ge\u00e7irmeyi, T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeli g\u00f6\u00e7menleri TOK\u0130\u2019nin bu b\u00f6lgede in\u015fa edece\u011fi 200 m. karelik bah\u00e7eli evlere yerle\u015ftirerek, orada T\u00fcrkiye\u2019nin bizzat kurdu\u011fu Suriye Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmeti\u2019ne ba\u011fl\u0131 Suriye Mill\u00ee Ordusu\u2019nun denetiminde bir S\u00fcnni n\u00fcfuz alan\u0131 elde etmeyi, T\u00fcrk Ordusu\u2019nun s\u0131n\u0131r boyunca kuraca\u011f\u0131 12 g\u00f6zetleme noktas\u0131yla da bu alan\u0131 kontrol alt\u0131na almay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n Birinci amaca k\u0131smen ula\u015f\u0131ld\u0131. PKK\/PYD, ABD kuvvetlerinin himayesinde, otuz bin t\u0131r cephanesiyle birlikte (herhalde!) g\u00fcneye do\u011fru \u00e7ekildi ve orada, kendisine verilecek g\u00f6revlere haz\u0131rlanmak ve askeri uzmanlar\u0131n dediklerine bak\u0131l\u0131rsa, Rakka-Deyrizor hatt\u0131nda mevzilenmek \u00fczere tertiplendi. <\/p>\n\n\n\n Fakat n\u00fcfuz alan\u0131 olu\u015fturma projesi, ba\u015fta \u0130ran ve Rusya olmak \u00fczere b\u00f6lgesel akt\u00f6rlerin tamam\u0131 taraf\u0131ndan reddedildi, ABD ve Rusya ile yap\u0131lan anla\u015fmalarda yer almad\u0131. M\u00fcnbi\u00e7-Ayn El Arap-Telabyat hatt\u0131 ile Resulayn-Kam\u0131\u015fl\u0131 aras\u0131ndaki b\u00f6lge Rusya\u2019n\u0131n himayesinde Suriye Ordusu\u2019nun (\u00e7akma de\u011fil, sahici olan\u0131!) denetimine girdi. On iki g\u00f6zlem noktas\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011fil Suriye\u2019nin kuraca\u011f\u0131, Rusya taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131kland\u0131. K\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde Telabyat-Resulayn aras\u0131ndaki 120 km.lik b\u00f6lgenin, ileriki evrelerde F\u0131rat Kalkan\u0131 ve Zeytin Dal\u0131 harek\u00e2tlar\u0131yla ele ge\u00e7irilen b\u00f6lgelerin de Suriye Ordusu\u2019na devredilmesi beklenmelidir. Suriye muhtemelen \u00fc\u00e7 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnecek, hem ABD hem de Rusya e\u015fzamanl\u0131 olarak T\u00fcrkiye\u2019yi yeni bir \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci\u201dne kesinlikle zorlayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bar\u0131\u015f P\u0131nar\u0131 Harek\u00e2t\u0131, Saray\u2019\u0131n ilk a\u015famada g\u00fcney istikametinde S\u00fcnni n\u00fcfuz alan\u0131 edinerek, zaman i\u00e7inde bir \u201cM\u00fcsl\u00fcman s\u00fcper g\u00fc\u00e7\u201d olma stratejisine son ve kesin noktay\u0131 koymu\u015f, siyas\u00ee iktidar\u0131n B\u00fcy\u00fck (Grand) Strateji\u2019si bu harek\u00e2t\u0131n seyri ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, tamamen \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr. AKP\u2019nin belirsizli\u011fi zafer gibi g\u00f6stererek se\u00e7im kazanmas\u0131, en az\u0131ndan b\u00fcy\u00fck illerdeki se\u00e7meni etkilemesi de m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla AKP\u2019nin davas\u0131n\u0131n da \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecine girdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. T\u00fcrkiye tarihinde bir d\u00f6nem, arkas\u0131nda muazzam zorluklar ve belirsizlikler b\u0131rakarak sona ermektedir. Tarihin de\u011firmeni yava\u015f d\u00f6ner fakat ince \u00f6\u011f\u00fct\u00fcr, en sert taneleri bile un ufak eder. Veryans\u0131ntv<\/em>, 25.10. 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan \u201cStrateji\u201d kavram\u0131n\u0131n pek \u00e7ok tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, kavram\u0131n esas olarak hedefler, y\u00f6ntemler ve kaynaklar aras\u0131nda denge kurmakla ilgili oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. Belirli bir sonuca ula\u015fmak i\u00e7in elinizdeki imk\u00e2nlar\u0131 nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hesaplamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda strateji alan\u0131na girmi\u015f olursunuz. Fakat olu\u015fturdu\u011funuz her stratejinin kar\u015f\u0131s\u0131na, d\u00fcnya \u015fampiyonu \u00fcnl\u00fc boks\u00f6r Mike Tyson\u2019\u0131n \u015fu \u00f6nemli s\u00f6z\u00fcn\u00fc mutlaka … <\/p>\n