{"id":1889,"date":"2025-11-30T09:40:45","date_gmt":"2025-11-30T07:40:45","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1889"},"modified":"2025-11-30T09:41:37","modified_gmt":"2025-11-30T07:41:37","slug":"insanliktan-umut-kesilmez","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1889","title":{"rendered":"\u0130NSANLIKTAN UMUT KES\u0130LMEZ"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"538\" src=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Insanliktan-Umut-Kesilmez.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1891\" srcset=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Insanliktan-Umut-Kesilmez.jpg 960w, http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Insanliktan-Umut-Kesilmez-500x280.jpg 500w, http:\/\/yavuzalogan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Insanliktan-Umut-Kesilmez-768x430.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u00f6z u\u00e7ar yaz\u0131 kal\u0131r s\u00f6z\u00fcn\u00fc, s\u00f6z u\u00e7ar yaz\u0131 okunmaz, g\u00f6z ucuyla okunsa da anla\u015f\u0131lmaz, anla\u015f\u0131lsa da hat\u0131rlanmaz, hat\u0131rlansa da kullan\u0131lmaz, sonunda kaybolup gider \u015feklinde de\u011fi\u015ftirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bunun en \u00f6nemli sebebi, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, 1990\u2019larda kitleselle\u015fen, 2000\u2019lerde yerk\u00fcrenin tamam\u0131na h\u0131zla yay\u0131lan internet kullan\u0131m\u0131d\u0131r. \u0130nternet k\u00fcresel k\u00fclt\u00fcrleri farkl\u0131 seviyelerde sabitleyerek yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131; s\u00f6z\u00fcn u\u00e7uculu\u011funu art\u0131rd\u0131, yaz\u0131 yerini g\u00f6rselli\u011fe b\u0131rakmaya, k\u0131sa mesajlar ve iletiler uzun metinleri kovmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede, kabaca on be\u015f yirmi y\u0131l i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti. Mesela hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelen Google 1998\u2019de, Google Crome 2008\u2019de; ba\u015fl\u0131ca ileti\u015fim ve haberle\u015fme arac\u0131m\u0131z Facebook 2004\u2019te, Twitter (X) 2006\u2019da hayat\u0131m\u0131za girdi. B\u00fcy\u00fck ansiklopediler dijital \u00e2leme aktar\u0131l\u0131rken, herkesin temel bilgi kayna\u011f\u0131 Wikipedia 2001\u2019de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 2005\u2019te icat edilen YouTube T\u00fcrkiye\u2019ye yedi y\u0131l sonra, 2012\u2019de geldi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cep telefonu inan\u0131lmaz bir h\u0131zla yayg\u0131nla\u015ft\u0131, bedenimizin\/beynimizin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu. T\u00fcrkiye\u2019de cep telefonuyla ilk g\u00f6r\u00fc\u015fme, \u00e7ok yak\u0131n bir tarihte, Ba\u015fbakan Tansu \u00c7iller ile Cumhurba\u015fkan\u0131 S\u00fcleyman Demirel aras\u0131nda, 1994\u2019te yap\u0131ld\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde da\u011fdaki \u00e7obandan kentteki k\u00e2\u011f\u0131t toplay\u0131c\u0131s\u0131na, holding patronuna kadar herkesin cebinde internete de ba\u011flanabilen bir telefon var.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2000\u2019li y\u0131llarda &nbsp;X\u2019ten YouTube\u2019a kadar yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m b\u00fct\u00fcn \u201cuygulamalar\u201d cep telefonuna s\u0131\u011fd\u0131r\u0131ld\u0131, giderek&nbsp; Yapay Zek\u00e2\u2019yla (YZ) desteklendi.&nbsp; Yirmibirinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde b\u00fct\u00fcn toplumsal s\u0131n\u0131f ve tabakalardan her t\u00fcrl\u00fc insan kendi k\u00fclt\u00fcrel katman\u0131na denk d\u00fc\u015fen her t\u00fcrl\u00fc bilgi, e\u011flence, haber ve yorum kayna\u011f\u0131na cepten ula\u015fma imk\u00e2n\u0131na kavu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kavu\u015ftu da ne oldu?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bas\u0131l\u0131 kitap, gazete ve dergi 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 taht\u0131nda inerek sisler i\u00e7inde uzakla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. 2025 Frankfurt Kitap Fuar\u0131\u2019nda okurun kitap okumaktan giderek vazge\u00e7ti\u011fi, yay\u0131nc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde i\u015fsizli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131, kitap\u00e7\u0131lar\u0131n kapanmakta oldu\u011fu saptand\u0131. Avrupa\u2019da kitap sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn fiyat art\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle h\u00e2l\u00e2 k\u00e2rl\u0131 oldu\u011fu (24, 9 milyar dolar) fakat piyasaya s\u00fcr\u00fclen kitap say\u0131s\u0131n\u0131n 95 milyon azald\u0131\u011f\u0131 bildirildi.&nbsp; Almanya\u2019da kitap\u00e7\u0131 say\u0131s\u0131 son be\u015f y\u0131lda y\u00fczde 24 azalm\u0131\u015f. &nbsp;&nbsp;Bu e\u011filimin h\u0131zlanarak devam edece\u011fi, sonunda bas\u0131l\u0131 kitab\u0131n mobilyalar\u0131 s\u00fcsleyen bir dekorasyon malzemesine, bir t\u00fcr antikaya d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bizim ku\u015fak kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na sahip son insan t\u00fcr\u00fc olabilir. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131k \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda edinilir.&nbsp; Elinizdeki kitab\u0131 okurken daha sonra hangi kitab\u0131 okuyaca\u011f\u0131n\u0131za karar vermi\u015fseniz okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na sahipsiniz demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse, uzatmayal\u0131m\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dijital medyan\u0131n cazibesi ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 kamusal alan\u0131 daraltt\u0131, giderek yaln\u0131zla\u015fan birey sanal \u00e2lemin i\u00e7inde kaybolmaya, kendini aramaya, insan y\u00fcz\u00fcnden \u00e7ok cebinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ekran\u0131 g\u00f6rmeye, k\u0131sa zaman aral\u0131klar\u0131nda muazzam say\u0131da uyarana maruz kalmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n dayan\u0131lmaz h\u00e2le geldi\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de ise insanlar d\u0131\u015f mek\u00e2nlardan \u00e7ekildi (en ucuz \u00e7ay 40, T\u00fcrk kahvesi 80 TL). Bu arada siyaset de dijital platformlara aktar\u0131ld\u0131, siyas\u00ee toplum internette soluk almaya, dijital olarak var olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ak\u015fam vakti yurtta\u015flar&nbsp; t\u00fcrl\u00fc \u00e7e\u015fitli tv dizileriyle kafay\u0131 buluyor ya da kaybediyor, k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesim (yakla\u015f\u0131k y\u00fcz, iki y\u00fcz bin ki\u015fi) internetten hangi siyas\u00ee fig\u00fcr di\u011ferine nas\u0131l ge\u00e7irmi\u015f, hangi trol ordusu kimi par\u00e7alam\u0131\u015f diye bak\u0131nmaya, siyas\u00ee videolar\u0131n en kavgal\u0131 ba\u011f\u0131rt\u0131l\u0131, haberlerin en \u00e7arp\u0131c\u0131 sansasyonel olanlar\u0131n\u0131 aray\u0131p bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, bizzat s\u00f6yleyemediklerini&nbsp; yorumculardan duyarak co\u015fuyor, \u00f6zde\u015flik kurarak teselli buluyor, be\u011fendi\u011fi programlara yine internet \u00fczerinden &nbsp;an\u0131nda 50-100 lira at\u0131yor, mesajlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcne k\u00fcf\u00fcrler ya da \u00f6vg\u00fcler yazarak kat\u0131l\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu trend ya da al\u0131\u015fkanl\u0131k ister istemez yorumcular\u0131 da en sivri s\u00f6ylemlere, en u\u00e7uk analizlere, en \u00e7arp\u0131c\u0131 haberlere, en b\u00fcy\u00fck kavga aray\u0131\u015f\u0131na te\u015fvik ediyor ve \u00e7aresiz seyirciyi her dakika m\u00fcthi\u015f \u015feyler oluyormu\u015f, her an her \u015fey olabilirmi\u015f gibi bir ruh h\u00e2li i\u00e7inde gergin tutmay\u0131 gerektiriyor. Sanal \u00e2lemin politik t\u0131marhane ortam\u0131 b\u00f6ylece olu\u015fuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Elbette bunun pek \u00e7ok istisnas\u0131 var. Fakat izlenme oranlar\u0131 de\u011fi\u015fik. Mesela iktisadi planlama ve toplumsal kalk\u0131nma konusunda m\u00fckemmel bir videonun onlarca be\u011feni ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 fakat d\u00fc\u015fman belledi\u011fi benzerlerine tehditk\u00e2r hakaretler savuran, i\u00e7inde bir damla fikir bulunmayan kaba bir politik videonun a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 e\u015fzamanl\u0131 olarak izlenme ve be\u011feni rekorlar\u0131 k\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eu anda konuyla dolayl\u0131 ili\u015fkisi olan bir \u015fey hat\u0131rlad\u0131m. Uzun y\u0131llar \u00f6nce, zaman\u0131n \u00e7ok pop\u00fcler bir tv y\u0131ld\u0131z\u0131 olan gen\u00e7 arkada\u015f\u0131m bir kitap imza g\u00fcn\u00fcnden d\u00f6nerken bana u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ok keyifsizdi. \u201cBenim masan\u0131n \u00f6n\u00fcnde iki y\u00fcz metre imza kuyru\u011fu vard\u0131, yan masada ise sadece birka\u00e7 ki\u015fi,\u201d demi\u015fti \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle. \u015ea\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. \u201c\u0130yi ya, sevinmelisin,\u201d dedi\u011fimde, \u201cFakat yan masada Faz\u0131l H\u00fcsn\u00fc Da\u011flarca oturuyordu,\u201d diye m\u0131r\u0131ldanm\u0131\u015ft\u0131. Vicdanl\u0131 bir arkada\u015ft\u0131. \u00c7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eimdi yurt d\u0131\u015f\u0131nda, kulaklar\u0131 \u00e7\u0131nlas\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse, konuyu da\u011f\u0131tmayal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Karnaval benzeri bu sanal \u00e2lem elbette her \u015feyi izleyen, g\u00f6ren, gerekti\u011finde yava\u015flatan, band\u0131 daraltan, ho\u015funa gitmeyeni yasaklayan ya da sessizce kaybettiren Saray Devleti\u2019nin s\u0131k\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131nda. &nbsp;\u201cTakip\u00e7ilerim kayboldu\u201d ya da \u201chesab\u0131m ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u201d gibi \u015fik\u00e2yetler art\u0131yor. Saray Devleti, icab\u0131nda sistemi tamamen kapatma kudretine de sahip.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u00fcleyman Soylu i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131yken bir gazeteciye kendi cep telefonundaki casus yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00f6v\u00fcnerek g\u00f6stermi\u015fti. Yaz\u0131l\u0131m, ki\u015filerin bilgilerine eri\u015febiliyor, foto\u011fraftan kimlik tespit edebiliyor, \u00f6zel yaz\u0131\u015fmalara ula\u015fabiliyordu. &nbsp;\u201cBu ne ki, devletin elinde daha ne izleme ara\u00e7lar\u0131 var\u201d mealinde konu\u015fuyordu Saray\u2019\u0131n bakan\u0131. O s\u0131rada hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz CIA, Mossad, BND, FSB de&nbsp; &nbsp;bakan d\u00e2hil b\u00fct\u00fcn Saray Devleti\u2019ni izliyor ve dinliyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; K\u00fcresel d\u00fczeyde her t\u00fcrl\u00fc internet eri\u015fimi ve haberle\u015fmenin denetlendi\u011fini, bilgilerin s\u00fczge\u00e7lerden ge\u00e7irildi\u011fini, ticari g\u00f6rsellerle y\u00f6nlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fini, insan bilincinin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; sanal \u00e2lemin ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n yerine ge\u00e7meye, insanlar\u0131 kukla gibi oynatmaya, her t\u00fcrl\u00fc hakikati \u00f6rtmeye haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 neredeyse herkes biliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Elbette her \u015fey kendi z\u0131dd\u0131n\u0131 do\u011furur. Tek \u00e7\u00f6z\u00fcm Dark Web (karanl\u0131k a\u011f) mant\u0131\u011f\u0131yla haz\u0131rlanm\u0131\u015f alternatif k\u00fcresel ve ulusal haberle\u015fme ve \u00f6rg\u00fctlenme kanallar\u0131 a\u00e7mak; sokakta meydanda, dolmu\u015f kuyruklar\u0131nda otob\u00fcs duraklar\u0131nda k\u00e2\u011f\u0131da bas\u0131lm\u0131\u015f bildiriler da\u011f\u0131tmak ve y\u00fcz y\u00fcze \u00f6rg\u00fctlenmek gibi babadan kalma y\u00f6ntemleri ihmal etmeden, denetlenmesi, durdurulmas\u0131, tutuklanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamayacak kadar geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 kitlesel hareketler yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gelece\u011fin b\u00fcy\u00fck devrimleri kent meydanlar\u0131n\u0131 dolduran ve oradan ayr\u0131lmayan milyonlarca insan\u0131n protestolar\u0131yla ba\u015flayacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131ktan umut kesilmez. <a href=\"mailto:yalogan@gmail.com\">yalogan@gmail.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yavuz Alogan &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u00f6z u\u00e7ar yaz\u0131 kal\u0131r s\u00f6z\u00fcn\u00fc, s\u00f6z u\u00e7ar yaz\u0131 okunmaz, g\u00f6z ucuyla okunsa da anla\u015f\u0131lmaz, anla\u015f\u0131lsa da hat\u0131rlanmaz, hat\u0131rlansa da kullan\u0131lmaz, sonunda kaybolup gider \u015feklinde de\u011fi\u015ftirmek gerekir. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bunun en \u00f6nemli sebebi, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, 1990\u2019larda kitleselle\u015fen, 2000\u2019lerde yerk\u00fcrenin tamam\u0131na h\u0131zla yay\u0131lan internet kullan\u0131m\u0131d\u0131r. \u0130nternet k\u00fcresel k\u00fclt\u00fcrleri farkl\u0131 seviyelerde sabitleyerek yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131; s\u00f6z\u00fcn u\u00e7uculu\u011funu art\u0131rd\u0131, &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1889\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;\u0130NSANLIKTAN UMUT KES\u0130LMEZ&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1889","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1889"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1892,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1889\/revisions\/1892"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}