Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
De\u011ferini kaybetmedi\u011fi i\u00e7in asla eskimeyen kitaplar vard\u0131r. \u0130ngiliz felsefeci, liberal sosyalist, ateist Bertrand Russel\u2019\u0131n \u0130ktidar<\/em> adl\u0131 kitab\u0131 (Alt\u0131n Kitaplar, 1976) bunlardan biridir. Bu kitapta Russel siyas\u00ee iktidar\u0131n ne oldu\u011funu, nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131r, t\u00fcrlerini ve etkilerini inceler. Olaylar\u0131n gidi\u015fat\u0131 bende derin bir keder duygusu uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurdu\u011fum az say\u0131da ak\u0131l ve mant\u0131k kitab\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n Bu t\u00fcrden keder, insan \u00fclkesini y\u00f6netenlerin h\u00e2l ve gidi\u015fat\u0131ndan, s\u00f6ylemlerinden utand\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131kar. Asl\u0131nda bu duyguya \u201ckeder\u201d de\u011fil de \u201cinkisar\u201d demek daha do\u011fru olur. \u0130nkisar s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn anlam\u0131 \u00e7ok geni\u015ftir: k\u0131r\u0131lma, g\u00fccenme, yeis, \u00fcmitsizlik, hatta beddua.<\/p>\n\n\n\n Tevfik Fikret, \u201cZelzele\u201d \u015fiirinde \u0130stanbul\u2019u yerle bir eden depremi anlat\u0131rken bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullan\u0131r: \u201cBin \u00fc\u00e7 y\u00fcz ondu… Hen\u00fcz d\u00fcn bu k\u00f6hne izbeye sen \/ Misafir olmu\u015ftun \/ Ki hep sinirli ve hummal\u0131 hastalar gibi yer \/ Birden \/ \u0130\u00e7in i\u00e7in ve uzun \/ Bir ihtil\u00e2\u00e7 ile \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131, k\u0131rd\u0131, y\u0131kt\u0131… Keder \/ Ve korku y\u00fczleri soldurdu; evler, aileler \/ Birer d\u00f6k\u00fcnt\u00fc; kalanlar b\u00fct\u00fcn ezik, kurada \/ Bir inkis\u00e2r-\u0131 hu\u015fu’ en \u015ferefli ba\u015flarda \u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n Bendeki inkisar\u2019\u0131n sebebi deprem de\u011fil elbette, ona daha zaman var. \u0130dlib olay\u0131n\u0131n \u015fu a\u015famada ans\u0131z\u0131n iktidar\u0131n ger\u00e7ek e\u011filimlerini, kimli\u011fini ve tabiat\u0131n\u0131 ortaya koyuvermesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 inkisardan ya da kederden s\u00f6z ediyorum. Rusya ile ABD aras\u0131nda inip \u00e7\u0131kan tahterevalli bir taraf\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla ans\u0131z\u0131n \u201ck\u00fct\u201d diye yere vurdu.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn belirtiler siyas\u00ee iktidar\u0131n kendi selametini Atlantik \u0130ttifak\u0131\u2019nda buldu\u011funu, neredeyse can havliyle NATO\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nmak i\u00e7in hamle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ger\u00e7i bu hamlenin Ukrayna\u2019ya silah sat\u0131\u015f\u0131, K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131na kar\u015f\u0131 daha sert vurgulu tav\u0131r, ABD\u2019den gelen baz\u0131 sinyaller, raporlar gibi somut belirtileri vard\u0131 fakat bu kadar keskin bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc san\u0131r\u0131m kimse beklemiyordu.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn uyar\u0131lar bo\u015fa gitti. Suriye\u2019yle ittifak\u0131n PKK\/PYD\u2019ye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede, Do\u011fu Akdeniz\u2019deki n\u00fcfuz b\u00f6lgeleri payla\u015f\u0131m\u0131nda sa\u011flayaca\u011f\u0131 stratejik yararlara, \u0130ran ve Rusya\u2019yla yap\u0131lacak i\u015fbirli\u011finin faydalar\u0131na ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn analizler bir kayaya \u00e7arpt\u0131. Siyas\u00ee iktidar\u0131n m\u00fcmessilleri iktidarlar\u0131n\u0131n bekas\u0131 u\u011fruna \u015fahsi menfaatlerini m\u00fcstevlinin emelleriyle tevhit ettiler ve kendimizi bir anda Suriye\u2019yle sava\u015f h\u00e2linde bulduk. Y\u0131llard\u0131r Saray\u2019a, sanki acemi bir \u00f6\u011frenciymi\u015f gibi strateji dersi veren, nasihatlerde bulunan, yol g\u00f6steren, hatta giderek kendisini onunla \u00f6zde\u015f g\u00f6ren, \u201cAhan da aynen bizim gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, haydi bir h\u00fck\u00fcmet kural\u0131m fakat mill\u00ee olsun\u201d gibisine umutlanan herkesin \u015fapkay\u0131 \u00f6n\u00fcne koyup d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekir. <\/p>\n\n\n\n Basiret biraz daha kaybolur da NATO bu sava\u015f\u0131n i\u00e7ine girer, mesela \u015fu anda Do\u011fu Akdeniz\u2019de bulunan Frans\u0131zlar\u0131n Charles de Gaulle<\/em> u\u00e7ak gemisi, g\u00fcneyden ise \u0130srail u\u00e7aklar\u0131 i\u015fe kar\u0131\u015f\u0131rsa, tam da Bah\u00e7eli\u2019nin arzulad\u0131\u011f\u0131 gibi kendimizi \u015eam\u2019a do\u011fru karadan ilerlerken bulabiliriz. Bundan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc, ABD\u2019nin en b\u00fcy\u00fck arzusunun ger\u00e7ekle\u015fmesi, \u0130ran\u2019la uzun ve y\u0131prat\u0131c\u0131 bir sava\u015fa girmemiz olacakt\u0131r. Bundan \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc Rusya\u2019yla \u00e7at\u0131\u015fmam\u0131zd\u0131r ki bu felaket NATO\u2019nun \u00fclkemizi i\u015fgaline yol a\u00e7acakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Siyas\u00ee iktidar bu felaket kap\u0131lar\u0131n\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 derinle\u015fir ve durdurulamazsa \u00fclke b\u00f6l\u00fcnecektir. Belki de d\u00fcveli muazzama Suriye i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bizim i\u00e7in de Cenevre\u2019de yeni bir anayasa haz\u0131rlayacakt\u0131r. Balkan Harbi\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131nda (1912) denildi\u011fi gibi, memleket \u201chufre-i ink\u0131raz ve pen\u00e7e-i izmihl\u00e2ldir\u201d (u\u00e7urumun k\u0131y\u0131s\u0131nda ve y\u0131k\u0131m\u0131n pen\u00e7esinde).<\/p>\n\n\n\n Bu haks\u0131z sava\u015f\u0131n \u00fclke i\u00e7indeki, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck demeye dilim varm\u0131yor, k\u0131sm\u00ee serbestiye, siyas\u00ee toplumun konu\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne nas\u0131l etki edece\u011fini, mevcut rejimin kimlere ve nereye kadar bask\u0131 yapabilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Seferberlik, S\u0131k\u0131y\u00f6netim ve OHAL kanunlar\u0131na bir g\u00f6z at\u0131n isterseniz.<\/p>\n\n\n\n Peki bu \u00e2ni sapma nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabildi? Elbette AKP\u2019nin getirdi\u011fi rejim sayesinde\u2026 \u00dcst\u00fcne bir bardak su i\u00e7ti\u011finiz, \u201cyar\u0131n g\u00fcne\u015f yine do\u011facak\u201d diyerek hafifsemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z Anayasa, Saray\u2019a her t\u00fcrl\u00fc yetkiyi verdi\u011fi i\u00e7in; sahici bir parlamento, kuvvetler ayr\u0131m\u0131, an\u0131nda tepki g\u00f6steren \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir toplum olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in\u2026 <\/p>\n\n\n\n Baz\u0131 ak\u0131ls\u0131zlar TBMM\u2019den 1 Mart tezkeresi (2003) gibi bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f bekliyorlar. Sanki \u00f6yle bir Meclis varm\u0131\u015f gibi\u2026 1 Mart Tezkeresi g\u00fcndeme geldi\u011finde S\u0131hhiye Meydan\u0131\u2019nda, b\u00fct\u00fcn sendikalar\u0131n, muhalif partilerin ve \u00f6\u011frenci derneklerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Ankara\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm en b\u00fcy\u00fck mitinglerden biri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Mitingin \u00fc\u00e7 slogan\u0131 vard\u0131: \u201cSava\u015fa evet vatana ihanettir,\u201d \u201cKahrolsun Amerikan emperyalizmi\u201d ve \u201cKatil ABD, i\u015fbirlik\u00e7i AKP.\u201d \u015eimdi b\u00f6yle bir \u015feyi, bu t\u00fcrden bir kamuoyu bask\u0131s\u0131n\u0131 hayal edebilir misiniz? Edemezsiniz. Neden acaba? Herkesin oturup bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekir. <\/p>\n\n\n\n Yine baz\u0131 saf arkada\u015flar, \u201cErdo\u011fan tuza\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc,\u201d diyorlar. Ta\u00e7 giyen ba\u015f yeterince ak\u0131llanmam\u0131\u015f! Vah vah! Hadi bir el verip Reis\u2019imizi tuzaktan kurtaral\u0131m. \u00d6yle mi?… <\/p>\n\n\n\n Tuzak falan yok, bilin\u00e7li bir tercih var. Ekonomik, politik ve ki\u015fisel olarak \u015fantaja maruz kald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcce ve o g\u00fcc\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki \u201canahtar muhatap\u201d\u0131na bilerek ve isteyerek teslim oldu.<\/p>\n\n\n\n Neyse, laf\u0131 uzatmadan Bertrand Russel\u2019a d\u00f6nelim. \u00dcstat, kitab\u0131n\u0131n bir yerinde b\u00fcy\u00fck bir tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda insanlar\u0131n yetkili bir makam arad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ona teslim olduklar\u0131n\u0131, sava\u015f patlad\u0131\u011f\u0131 zaman halk\u0131n da ba\u015f\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in ayn\u0131 duygular\u0131 besledi\u011fini yazar. \u0130nsanlar tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rd\u0131klar\u0131, \u201ckendilerini yeteneksiz g\u00f6rd\u00fckleri anda bir \u00f6nderin ard\u0131na tak\u0131lmay\u0131 tercih ederler\u201d (s. 24). <\/p>\n\n\n\n Russel, sava\u015f tehlikesi kar\u015f\u0131s\u0131nda insanlar\u0131n psikolojisinde meydana gelen de\u011fi\u015fimi \u015fu s\u00f6zlerle anlat\u0131r: \u201cToplu heyecan, insana sa\u011fduyuyu, insanl\u0131\u011f\u0131, hatta korku duygusunu bile unutturan, i\u011fren\u00e7 k\u0131r\u0131mlara girmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan, kahramanca \u015fehit olmay\u0131 g\u00f6ze ald\u0131ran tatl\u0131 bir sarho\u015fluktur. Bir kere tad\u0131 al\u0131nd\u0131 m\u0131, \u00f6teki sarho\u015fluklar gibi bu sarho\u015flu\u011fa da kar\u015f\u0131 koymak zordur, ama sarho\u015fluk eninde sonunda uyu\u015fuklu\u011fa, yorgunlu\u011fa s\u00fcr\u00fckler. \u0130lk ate\u015fin tazelenmesi istendi\u011fi zaman, her seferinde bir \u00f6ncekinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kam\u00e7\u0131y\u0131 gerektirir. (s. 34) Ve ard\u0131ndan, Shakespeare\u2019in Antonius ve Kleopatra<\/em> oyunundan bir al\u0131nt\u0131 yapar: \u201cOk yaydan \u00e7\u0131kt\u0131 art\u0131k: bel\u00e2, bir kere ayakland\u0131n ya sen \/ \u0130stedi\u011fin yolu se\u00e7, git hangi y\u00f6ne istersen!\u201d 14. 02. 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan De\u011ferini kaybetmedi\u011fi i\u00e7in asla eskimeyen kitaplar vard\u0131r. \u0130ngiliz felsefeci, liberal sosyalist, ateist Bertrand Russel\u2019\u0131n \u0130ktidar adl\u0131 kitab\u0131 (Alt\u0131n Kitaplar, 1976) bunlardan biridir. Bu kitapta Russel siyas\u00ee iktidar\u0131n ne oldu\u011funu, nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131r, t\u00fcrlerini ve etkilerini inceler. Olaylar\u0131n gidi\u015fat\u0131 bende derin bir keder duygusu uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurdu\u011fum az say\u0131da ak\u0131l ve mant\u0131k kitab\u0131ndan … <\/p>\n