Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Bir sorunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman fark ederiz. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n gecikme s\u00fcresi sorunu ele alma y\u00f6ntemini belirler. Fazla gecikirse, sorun denetimden \u00e7\u0131kar; daha radikal \u00f6nlemler almak gerekir. Ancak erken fark edip denetim alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z sorunu evreler h\u00e2linde ve daha \u0131l\u0131ml\u0131 y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6zebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
Yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tamam\u0131n\u0131 elinde tutan iktidar, ortaya \u00e7\u0131kan her sorundan yararlanmaya, onu f\u0131rsata \u00e7evirmeye, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uyarlayarak y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yap\u0131s\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak b\u00f6yle yapar. Do\u011fal afetler, sava\u015f ve salg\u0131n hastal\u0131klar totaliter rejimlerde y\u00f6netimin daha da merkezile\u015fmesini, toplumun daha s\u0131k\u0131 denetlenmesini sa\u011flar, her t\u00fcrl\u00fc muhalefeti ve ele\u015ftiriyi zorla\u015ft\u0131r\u0131r, hatta yok eder.<\/p>\n\n\n\n
En kolay y\u00f6netilen toplum s\u0131k\u0131y\u00f6netim, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l ve karantina toplumudur. Kolonya kuyru\u011funda bekleyen ya da makarna bulgur pirin\u00e7 toplamaya \u00e7al\u0131\u015fan insan\u0131n, son tahlilde, ba\u015f\u0131ndaki y\u00f6netime g\u00fcvenmekten, merkez medyan\u0131n her dedi\u011fine inanmaktan ve y\u00f6nergelere itaat etmekten ba\u015fka \u00e7aresi yoktur. Halk\u0131n \u00e7aresizli\u011fi yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tamam\u0131n\u0131 elinde tutan iktidar\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencesidir. Yeni bir sayfa a\u00e7mas\u0131n\u0131, imaj\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenlemesini sa\u011flar; kusurlar\u0131n\u0131, ihanetlerini, yolsuzluklar\u0131n\u0131 unutturur; \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 k\u00fcrs\u00fcden kendisini \u00e7\u0131lg\u0131nca alk\u0131\u015flayan kalabal\u0131klara ma\u011frur bir tebess\u00fcmle makarna bulgur ve \u00e7ay paketleri f\u0131rlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Fakat \u00f6te yanda, h\u00fck\u00fcmetin icraat\u0131n\u0131 denetleyen anayasal kurumlar\u0131n, toplumun i\u00e7inde tabana yay\u0131lm\u0131\u015f \u00f6rg\u00fctl\u00fc bask\u0131 gruplar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yerde, siyas\u00ee iktidar\u0131n sorunlar\u0131 f\u0131rsat olarak g\u00f6rme, onlar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uyarlama imk\u00e2n\u0131 azal\u0131r. Ger\u00e7ekleri halktan saklayamaz, sorunu \u00e7\u00f6zerken hi\u00e7bir k\u00f6r nokta b\u0131rakamaz ve \u00fczerine d\u00fc\u015fen sorumlulu\u011fu uzmanlarla ve siyas\u00ee toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcyle payla\u015fmak zorunda kal\u0131r. Aksi h\u00e2lde kendisinden hesap sorulaca\u011f\u0131n\u0131, yerinde kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilir. Bu durum, halk\u0131n y\u00f6netime olan g\u00fcvenini ve y\u00f6nergelere itaatini hakl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir me\u015fruiyet ili\u015fkisi yarat\u0131r. Burada art\u0131k \u00e7aresizlik duygusu yoktur, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne bilin\u00e7li kat\u0131l\u0131m arzusu vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Elbette bu sonuncusu en m\u00fckemmel durumdur. Paran\u0131n, enerji hammaddelerinin, silahlar\u0131n ve vir\u00fcslerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farak d\u00fcnyan\u0131n her yerine girip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131rlarda \u00f6l\u00fcme terk edilen m\u00fcltecilerin kur\u015funland\u0131\u011f\u0131, en gerici ideolojilerin en uygar ge\u00e7inen \u00fclkelerde hortlad\u0131\u011f\u0131, proletaryan\u0131n giderek geni\u015fleyen bir prekarya i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcp yerelle\u015fti\u011fi, burjuvazinin ulus-devletle ba\u011f\u0131n\u0131 kopararak k\u00fcreselle\u015fti\u011fi, en vah\u015fi kapitalizmin k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 bo\u015f bir t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, her yeri giderek birbirine benzeyen, cehaletin dibini bulmu\u015f bir d\u00fcnyada m\u00fckemmel ve saydam bir demokratik rejim tasarlamak hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlamay\u0131 gerektirir.<\/p>\n\n\n\n
Corona salg\u0131n\u0131 krizler i\u00e7inde debelenen neoliberal kapitalizmin ve vek\u00e2let sava\u015flar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 felaketlerin \u00fczerine t\u00fcy dikti. Yay\u0131lma h\u0131z\u0131na ve s\u00fcresine ba\u011fl\u0131 olarak salg\u0131n, ticareti ve turizmi etkileyerek kapitalist sistemin krizini derinle\u015ftirecek, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131racak; paras\u0131z sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik ve e\u011fitim taleplerini y\u00fckseltecek, iktisadi planlama d\u00fc\u015f\u00fcncesini g\u00fc\u00e7lendirecek.<\/p>\n\n\n\n
Bu arada hangi dinden olurlarsa olsunlar d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u00fcminleri salg\u0131n al\u00e2metindeki ker\u00e2meti tefsir etmeye \u00e7al\u0131\u015facaklar. Daha \u015fimdiden salg\u0131n\u0131 bir K\u0131yamet (Apokalips) al\u00e2meti olarak yorumlamaya ba\u015flad\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n
H\u0131ristiyanlara g\u00f6re yedinci m\u00fch\u00fcr a\u00e7\u0131ld\u0131 ve mah\u015ferin d\u00f6rt atl\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: sava\u015f, k\u0131tl\u0131k, salg\u0131n hastal\u0131klar ve \u00f6l\u00fcm. Ard\u0131ndan, K\u0131yamet!<\/p>\n\n\n\n
M\u00fcsl\u00fcmanlara g\u00f6re, D\u00e2bbet\u00fc\u2019l-Arz nihayet yerden, arz\u0131n derinliklerinden \u00e7\u0131kt\u0131. Canl\u0131 bir varl\u0131k oldu\u011fu iddia edilen D\u00e2bbe\u2019nin nas\u0131l bir \u015fey oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f olmakla birlikte, bu \u015feyin k\u00e2firleri rezil-i r\u00fcsv\u00e2 etmekle, Kitap\u2019tan y\u00fcz \u00e7eviren bedbahtlar\u0131 son kez ikaz etmekle g\u00f6revli vir\u00fcs gibi bir \u015fey oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yerden \u00e7\u0131k\u0131yor, bizi uyar\u0131yor ve ard\u0131ndan K\u0131yamet!<\/p>\n\n\n\n
Bunlar\u0131 kafamdan uydurmuyorum. B\u00f6yle \u015feyler bat\u0131da ve bizim \u00fclkemizde cidd\u00ee bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, gazete makalelerine konu oluyor.<\/p>\n\n\n\n
Elbette daha d\u00fcnyev\u00ee yorumlar da var. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re ABD, \u00c7in\u2019i madara etmek i\u00e7in vir\u00fcs\u00fc icat edip Wuhan\u2019daki bal\u0131k pazar\u0131na yerle\u015ftirdi. D\u00fcnya Ordu Oyunlar\u0131 m\u00fcnasebetiyle Wuhan\u2019a giden 300 Amerikan Coni\u2019sinden birinin \u00c7inli jandarmalar\u0131n bir anl\u0131k dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan istifade ederek bal\u0131klar\u0131n ve yarasalar\u0131n \u00fczerine \u00e7akt\u0131rmadan vir\u00fcs\u00fc damlatt\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyor. Biyologlar taraf\u0131ndan yalanlanm\u0131\u015f olsa da bu teori, \u201calg\u0131 operasyonu yap\u0131yorlar\u201d gibisine alengirli ve belirsiz yorumlarla yar\u0131\u015farak h\u0131zla yay\u0131l\u0131yor. Ger\u00e7ekle alakas\u0131 yok. Vir\u00fcs tanesini mikroskopla inceleyen sa\u011flam bir biyolog onun kasten imal edildi\u011fini ya da bilin\u00e7li bi\u00e7imde mutasyona u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani \u00fczerinde bir laboratuvar izi oldu\u011funu bir bak\u0131\u015fta anlayabiliyormu\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Bu il\u00e2hi ve d\u00fcnyev\u00ee iddialar\u0131n hi\u00e7birine kat\u0131lm\u0131yorum. Bence do\u011fa, hayvanlar\u0131, bitkileri, ormanlar\u0131, denizleri ve g\u00f6lleri hunharca kirletip yok eden insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc depremler ve vir\u00fcsler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tasfiye ederek kendince bir n\u00fcfus planlamas\u0131, bir t\u00fcr temizlik yapmaya, b\u00f6ylece dengesini korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Bir an i\u00e7in 1789 Frans\u0131z Devrimi\u2019nin o muazzam tantanas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. O s\u0131rada d\u00fcnya n\u00fcfusu bir milyara yak\u0131nd\u0131. Napoleon Sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, ard\u0131ndan Marx\u2019\u0131n Das Kapital<\/em>\u2019i yazd\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda sadece birka\u00e7 y\u00fcz milyon artt\u0131. Ekim Devrimi ve Mustafa Kemal\u2019in Samsun\u2019a \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada 1 milyar 860 milyon kadard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde 8,3 milyar. 2050\u2019de 12 milyar olacak. \u00c7o\u011fal, \u00e7o\u011fal nereye kadar?<\/p>\n\n\n\n N\u00fcfus bilimci ve iktisat\u00e7\u0131 Thomas R. Malthus 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda mealen \u201cArkada\u015flar, g\u0131da maddeleri aritmetik olarak artarken geometrik s\u0131\u00e7ramalarla \u00e7o\u011fal\u0131rsan\u0131z sonunda birbirinizi yersiniz\u201d dediyse de dikkate alan olmad\u0131. N\u00fcfus planlamas\u0131n\u0131, makul bir servet ve gelir b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, planl\u0131 ekonomiyi beceremeyen, do\u011faya h\u00fckmedece\u011fim diye kendi hayat alan\u0131n\u0131 tahrip eden insanl\u0131k \u015fimdi do\u011fal afetler ve salg\u0131n hastal\u0131klar bi\u00e7iminde bir d\u00fczenlemeye maruz kal\u0131yor. Ellerinizi s\u0131k s\u0131k sabun ve suyla g\u00fczelce y\u0131kay\u0131n, y\u00fcz\u00fcn\u00fcze kolonya s\u00fcr\u00fcp ferahlay\u0131n ve \u00f6lece\u011fiz diye tela\u015f etmeyin\u2026 Tarihe ve tabiat anam\u0131za kulak verin, size bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Mah\u015ferin d\u00f6rt atl\u0131s\u0131na gelince, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fu \u015fekilde s\u0131ralan\u0131yor: \u00e7ok uluslu \u015firketler, silahlanma, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve salg\u0131n hastal\u0131klar. D\u00e2bbe ise bizi b\u00fcy\u00fck bir alt\u00fcst olu\u015fla tehdit ederek uyar\u0131yor olmal\u0131. <\/p>\n\n\n\n Bu mitolojik simgeleri K\u0131yamet habercisi olarak g\u00f6rmekte sak\u0131nca yok. Fakat as\u0131l K\u0131yamet ba\u015fka \u015fekilde kopacak. Asya\u2019dan Amerika\u2019ya, Avrupa\u2019dan Afrika\u2019ya kadar d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn ezilenleri; yoksullar, i\u015fsizler ve g\u00fcvencesizler evreler h\u00e2linde \u00f6rg\u00fctlenmeyi yeniden \u00f6\u011frenip vah\u015fi kapitalizme kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7ti\u011finde, i\u015fte o zaman K\u0131yamet\u2019in nas\u0131l bir \u015fey oldu\u011funu g\u00f6receksiniz. <\/p>\n\n\n\n Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n filozofu Immanuel Kant\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi, ya insanl\u0131k \u201cakl\u0131n\u0131 kullanmaya cesaret edecek,\u201d e\u015fitlik\u00e7i, k\u00fclt\u00fcrel, \u00f6zg\u00fcr bir d\u00fcnya kuracak ya da do\u011fa, s\u0131rt\u0131ndaki insan y\u00fck\u00fcn\u00fc atarak hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi yoluna devam edecek. Son perdede insanl\u0131k Shakespeare\u2019in Julius Sezar trajedisindeki Titinius karakterinin \u015fu s\u00f6zlerini m\u0131r\u0131ldanacak: \u201cThe sun of Rome is set \/ Our days are gone \/ Clouds, dews and dangers come \/ Our deeds are done\u201d (Roma\u2019n\u0131n g\u00fcne\u015fi batt\u0131 \/ Devrimiz ge\u00e7ti \/ Bulutlar, \u0131slak bir gece serinli\u011fi ve tehlikeli olaylar geliyor \/ Yapabilece\u011fimiz bir \u015fey kalmad\u0131). Veryans\u0131ntv<\/em>, 13.03.2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Bir sorunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman fark ederiz. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n gecikme s\u00fcresi sorunu ele alma y\u00f6ntemini belirler. Fazla gecikirse, sorun denetimden \u00e7\u0131kar; daha radikal \u00f6nlemler almak gerekir. Ancak erken fark edip denetim alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z sorunu evreler h\u00e2linde ve daha \u0131l\u0131ml\u0131 y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6zebilirsiniz. Yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tamam\u0131n\u0131 elinde tutan iktidar, ortaya \u00e7\u0131kan her … <\/p>\n