{"id":1483,"date":"2023-09-17T10:46:42","date_gmt":"2023-09-17T08:46:42","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1483"},"modified":"2023-09-17T10:46:42","modified_gmt":"2023-09-17T08:46:42","slug":"okumak-ve-seyretmek","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1483","title":{"rendered":"OKUMAK VE SEYRETMEK"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n

        Ge\u00e7enlerde gazeteci arkada\u015f\u0131mla sohbet ediyorduk. Israrla beni g\u00f6rselli\u011fin\/i\u015fitselli\u011fin \u00f6nemi hakk\u0131nda ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Analitik yaz\u0131lar, uzun makaleler art\u0131k okura hitap etmiyordu. \u0130nsanlar bunlar\u0131 okumuyorlar, okusalar da anlam\u0131yorlar, anlasalar da ak\u0131llar\u0131nda tutam\u0131yorlard\u0131.  Seyretmek, i\u015fitmek istiyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda okur denilen yarat\u0131k tarihin karanl\u0131klar\u0131nda kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f, yerini izleyici\/seyirciye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar\u0131n sinirlerini oynatan, duygular\u0131na hitap eden k\u0131sa bir video, uzun bir yaz\u0131ya k\u0131yasla mesaj\u0131 \u00e7ok daha etkili ve kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde aktarabiliyordu.  Nitekim yaz\u0131lar\u0131m\u0131n sosyal medyaya d\u00fc\u015fen sesli versiyonu bile yaz\u0131l\u0131 olanlara k\u0131yasla \u00e7ok daha fazla \u201ct\u0131k-t\u0131k-t\u0131klan\u0131yor\u201ddu.<\/p>\n\n\n\n

Sokakta, ula\u015f\u0131m arac\u0131nda, evde, yatakta, yemekte, tuvalette, her yerde ba\u015f\u0131n\u0131 cep telefonuna e\u011fmi\u015f, boynu cep telefonuna b\u00fck\u00fck kalm\u0131\u015f insanlar k\u0131sa video izliyorlard\u0131. \u00d6zellikle gen\u00e7lerin duygu de\u011fi\u015fim s\u00fcresi bir dakikan\u0131n alt\u0131na inmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Mesela bir gen\u00e7, zek\u00e2 k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131 sa\u00e7an komik bir video seyredip kahkahalara bo\u011fuluyor, ne\u015feleniyor; hemen ard\u0131ndan tarikat \u015feyhiyle evlendirilen k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z \u00e7ocu\u011fuyla ilgili bir video izleyip \u00f6fkeleniyor; hemen sonra Cumhuriyet\u2019in elden gitti\u011fini anlatan bir video izleyip umutsuzlu\u011fa kap\u0131l\u0131yor; fakat sonra  bir siyaset esnaf\u0131n\u0131n at\u0131p tutmalar\u0131n\u0131 izleyip umutlan\u0131yor; Mad\u0131mak katliam\u0131 davas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatan bir video izleyip sinirleniyor; ard\u0131ndan,  gencin  ifade edemedi\u011fi bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f duygular\u0131n\u0131 dile getiren bir ajitat\u00f6r\u00fcn  \u00f6fkeli videosunu izleyip co\u015fkun bir cesaret kazan\u0131yor; ka\u00e7ak g\u00f6\u00e7men cinayetiyle ilgili bir video izleyip korkuya kap\u0131l\u0131yor; bu arada i\u00e7inde mutlaka e\u015fcinsel bir ili\u015fki olan bir Netflix videosu izleyip \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor; arada  k\u00fcrdilihicazk\u00e2r bir \u015fark\u0131 dinleyip efk\u00e2rlan\u0131yor; derken pornografik bir klip izleyip uyar\u0131l\u0131yor\u2026  <\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle,  \u201creels\u201d denilen ve sonu gelmeyen ak\u0131\u015f h\u00e2lindeki videolardan; en bilgi\u00e7, en \u00e7arp\u0131c\u0131, en co\u015fkulu, en etkileyici olmak i\u00e7in y\u0131rt\u0131nan politik g\u00f6rsellerden ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ram\u0131yor, bir duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceden di\u011ferine s\u00fcr\u00fcklenip kafay\u0131 buluyor.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu duygu ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 bir dakikal\u0131k aral\u0131klarla cereyan ediyor ve cebinizde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z alet sayesinde her mek\u00e2nda ger\u00e7ekle\u015febiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Arkada\u015f\u0131ma bu durumun insanda  ancak ak\u0131l tutulmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fini, birbirini kesen bunca farkl\u0131  video aras\u0131ndan mesaj falan iletilemeyece\u011fini, insan zihninin bunca \u00e7eli\u015fkin duygusal uyaran\u0131 pe\u015f pe\u015fe i\u015flemeye uygun bir yap\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, uyaran say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a odaklanman\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kal\u0131c\u0131 bir budalal\u0131k h\u00e2linin olu\u015ftu\u011funu; okyanuslar\u0131n ortas\u0131nda k\u0131ta b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde naylon \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n dola\u015fmas\u0131 gibi, b\u00fct\u00fcn g\u00fcn  cep telefonuna boyun e\u011fen insan\u0131n zihninde de sosyal medya at\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan muazzam \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledim ve elbette o me\u015fhur s\u00f6z\u00fc tekrarlad\u0131m: \u201cS\u00f6z u\u00e7ar, yaz\u0131 kal\u0131r!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Fakat i\u00e7ime bir kurt d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Mill\u00ee e\u011fitim sisteminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, yay\u0131nevlerinin giderek i\u00e7i bo\u015f hafif  kitaplarla ya da iddianamelerden bozma \u00e7ok satan kolay okunan politik kitaplarla g\u00fcn\u00fc kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. \u00dclkede kitap k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 \u00fcretilmiyor mesela. K\u00fclt\u00fcrel girdilerin maliyet art\u0131\u015f\u0131 tar\u0131msal girdilerin maliyet art\u0131\u015f\u0131ndan daha m\u0131 \u00f6nemsiz?  <\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7enlerde bir profes\u00f6r \u00f6denek yetmedi\u011fi i\u00e7in yabanc\u0131 dilde kitaplar\u0131 \u00fcniversite kitapl\u0131\u011f\u0131na sokamad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u201cBilim d\u00fcnyas\u0131ndan kopuyoruz,\u201d dedi. \u00c7ocuklu\u011fundan beri kitaps\u0131z g\u00fcn ge\u00e7irmemi\u015f, baz\u0131lar\u0131  bin sayfay\u0131 m\u00fctecaviz say\u0131s\u0131 me\u00e7hul kitap terc\u00fcme etmek i\u00e7in y\u0131llarca debelenmi\u015f biri olarak  bu vahim durumdan derin bir kayg\u0131 duydu\u011fumu ifade etmek isterim. Bizim ku\u015fak insan\u0131n okuyarak d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kaybedilmesi k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn, b\u00fcy\u00fck bir felaketin, yakla\u015fan bir vah\u015fet \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n habercisidir. Y\u0131llar \u00f6nce bir yak\u0131n\u0131m bana sormu\u015ftu: \u201cBu kadar \u00e7ok okuman\u0131n sana getirisi nedir?\u201d S\u00f6yleyecek s\u00f6z bulamam\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Neyse, uzatmayal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n

Diyelim ki Tolstoy\u2019un Anna Karenina\u2019s\u0131n\u0131 okuyorsunuz. Ne \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenirsiniz. Karenin karakteri size 19. y\u00fczy\u0131l \u00c7arl\u0131k b\u00fcrokrasisinin ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131;  Kont Vronskiy karakteri asker\u00ee aristokrasinin hayat tarz\u0131n\u0131; Levin karakteri toprak  sahibi soylular\u0131 ve k\u0131rsal hayat\u0131, Levin\u2019in Kitiy\u2019e olan a\u015fk\u0131 aristokrasi ile toprak soylular\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fkileri, Anna karakteri ba\u011fnaz toplumda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7en kad\u0131n\u0131n trajedisini ve daha pek \u00e7ok \u015feyi anlat\u0131r. Fakat ancak 1062 sayfa olan kitab\u0131n i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcl\u00fcr, anlayarak d\u00fc\u015f\u00fcnerek okursan\u0131z bunlar\u0131 anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Vaktiniz mi yok? Tuvalette, metroda, y\u00fcr\u00fcrken dinlendi\u011finiz bir bankta, akl\u0131n\u0131za gelen her yerde birka\u00e7 paragraf, bir b\u00f6l\u00fcm okuyabilirsiniz. Hepsini bir hamlede okuyup t\u00fcketmeniz gerekmez. Tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karacaks\u0131n\u0131z!<\/p>\n\n\n\n

\u201cBana ne faydas\u0131 var?\u201d diyebilirsiniz elbette\u2026  Sosyal medyada okudu\u011funuz ya da seyretti\u011finiz, dakika ba\u015f\u0131 hissiyat\u0131n\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftiren, zihninizi itip kakan,  d\u00fc\u015f\u00fcnmenize bile f\u0131rsat vermeyen seri at\u0131\u015fl\u0131 \u00e7eli\u015fkin z\u0131mb\u0131rt\u0131lar\u0131n ne faydas\u0131 var? Akl\u0131n\u0131zda ne kal\u0131yor?  Oysa okumak insan zihnine k\u00fc\u015f\u00e2yi\u015f (parlakl\u0131k) verir.<\/p>\n\n\n\n

Anna Karenina\u2019y\u0131 k\u0131sa video olarak izledi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn mesela. Akl\u0131n\u0131zda kalan \u015fudur: \u201cKocas\u0131n\u0131 boynuzlay\u0131p \u00e2\u015f\u0131\u011f\u0131na ka\u00e7an kad\u0131n ondan da y\u00fcz bulamay\u0131nca kendisini trenin alt\u0131na at\u0131p intihar etti.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda k\u00fclt\u00fcrs\u00fczle\u015fme bize \u00f6zg\u00fc de\u011fil.  Neo-liberalizm ideolojisiyle at ba\u015f\u0131 giden neredeyse k\u00fcresel bir e\u011filim. Bu genel e\u011filimin i\u00e7inde bizi ay\u0131rt edici k\u0131lan,  d\u00fcnyevi  hayat tarz\u0131yla m\u00fccadele eden bir Arap\/\u00fcmmet ideolojisinin karanl\u0131k istilas\u0131na u\u011fram\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131r. K\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitim d\u00e2hil hayat\u0131n her alan\u0131nda devrim gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Sonbahar\u0131n \u015fu kederli ve reng\u00e2renk pazar g\u00fcn\u00fcnde, \u00f6zellikle gen\u00e7leri ve \u00e7ocuklar\u0131 sosyal medyadan uzak tutman\u0131z\u0131 ve onlara okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131laman\u0131z\u0131 dilerim. Veryans\u0131n<\/em>, 17. 09. 2023<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yavuz Alogan         Ge\u00e7enlerde gazeteci arkada\u015f\u0131mla sohbet ediyorduk. Israrla beni g\u00f6rselli\u011fin\/i\u015fitselli\u011fin \u00f6nemi hakk\u0131nda ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Analitik yaz\u0131lar, uzun makaleler art\u0131k okura hitap etmiyordu. \u0130nsanlar bunlar\u0131 okumuyorlar, okusalar da anlam\u0131yorlar, anlasalar da ak\u0131llar\u0131nda tutam\u0131yorlard\u0131.  Seyretmek, i\u015fitmek istiyorlard\u0131. Asl\u0131nda okur denilen yarat\u0131k tarihin karanl\u0131klar\u0131nda kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f, yerini izleyici\/seyirciye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar\u0131n sinirlerini oynatan, duygular\u0131na hitap eden … <\/p>\n

Continue reading “OKUMAK VE SEYRETMEK”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1483","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1483"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1485,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1483\/revisions\/1485"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}