Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
Soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 g\u00fcnlerinde merkez medyan\u0131n televizyonlar\u0131 haberlere hep ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle ba\u015fl\u0131yor. \u00d6nce \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck kentin sokaklar\u0131n\u0131, meydan ve parklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Sunucu, \u201cNe kadar sakin, ne kadar huzurlu\u2026\u201d gibi \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130zmir Konak meydan\u0131nda g\u00fcvercinler, Kad\u0131k\u00f6y sahilinde s\u0131\u00e7ray\u0131p oynayan yunus bal\u0131klar\u0131, Ku\u011fulu Park\u2019ta kederli a\u011fa\u00e7lar ve bo\u015f sal\u0131ncaklar\u2026 Yasaklara tam olarak uyuldu\u011fu \u00f6zellikle vurgulan\u0131yor. Ayk\u0131r\u0131 davranarak soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131r para cezas\u0131 verilen birka\u00e7 ki\u015finin hik\u00e2yesi olumsuz \u00f6rnek olarak k\u0131saca anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ard\u0131ndan bir g\u00fcn \u00f6ncesi g\u00f6steriliyor: sosyal mesafeyi ihlal ederek pazar yerinde i\u00e7 i\u00e7e dola\u015fan insanlar; burnu a\u00e7\u0131k b\u0131rakan, \u00e7ene alt\u0131na kaym\u0131\u015f, hatta boyundan sarkm\u0131\u015f maskeler… Yurtta\u015flar kan ter i\u00e7inde ba\u011f\u0131r\u0131\u015f \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f al\u0131\u015fveri\u015f yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ya da \u0130talyan ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131n havas\u0131zl\u0131ktan k\u00fcflendi\u011fi AVM \u00f6nlerinde kuyruk olu\u015fturmu\u015f bekle\u015fiyorlar. Sunucu, bu uygunsuz manzaralar\u0131 yorumlama ihtiyac\u0131 duyuyor. \u201cNe kadar ay\u0131p, hani sosyal mesafe?\u201d gibi s\u00f6zlerle tedbirsiz insanlar\u0131 hafiften k\u0131n\u0131yor, onlara serzeni\u015fte bulunuyor. Ard\u0131ndan, mutlaka bir uzman hekim ekranda beliriyor ve \u201ckendinizi izole edin, evden \u00e7\u0131kmay\u0131n, maskenizi ellemeyin, kalabal\u0131k yerlerde dola\u015fmay\u0131n\u201d gibi talimatlar s\u0131ral\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7en Pazar ya\u015f\u0131tlar\u0131mla ayn\u0131 saatte fakat iki tekerlek \u00fczerinde soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131m. Benden daha ya\u015fl\u0131 birka\u00e7 bisikletli g\u00f6r\u00fcnce sevindim. Hararetle selamla\u015ft\u0131k. Vir\u00fcs sayesinde kent ula\u015f\u0131m\u0131nda bisikletin a\u011f\u0131rl\u0131k kazanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Nitekim bisiklet reklamlar\u0131nda ani bir art\u0131\u015f oldu, bisiklet yolu projeleri haz\u0131rland\u0131. Kapitalizm hangi durumda hangi mala ihtiya\u00e7 yarataca\u011f\u0131n\u0131 gayet iyi bilir. Umutla bekliyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015fl\u0131lar birbirlerine dokunarak, tutunarak y\u00fcr\u00fcyorlar, daha \u00e7ok ATM\u2019lerin \u00f6n\u00fcnde toplan\u0131yorlard\u0131. Tarih\u00ee olaylarla analoji (benze\u015fim) yapma merakl\u0131s\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131msal zihnim birden 1940\u2019lar\u0131n Var\u015fova gettosuna, sokakta birbirine tutunarak y\u00fcr\u00fcyen, tarihten ve toplumdan soyutlanm\u0131\u015f, g\u00f6\u011f\u00fcslerine sar\u0131 y\u0131ld\u0131z dikilmi\u015f ya\u015fl\u0131 Yahudilerin \u00fcz\u00fcc\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine kayd\u0131. Silahlanma Bakan\u0131 Albert Speer g\u00fc\u00e7l\u00fc kuvvetli Yahudileri \u00e7oktan silah fabrikalar\u0131na k\u00f6le eme\u011fi olarak sevk etmi\u015fti. Ocak 1942\u2019de Heinrich Himmler\u2019in nezaretinde Berlin\u2019de toplanan Wannsee Konferans\u0131\u2019nda al\u0131nan karar uyar\u0131nca birazdan kamyonlar gelip ya\u015fl\u0131lar\u0131 istasyondaki y\u00fck vagonlar\u0131na ta\u015f\u0131yarak \u201cNihai \u00c7\u00f6z\u00fcm\u201d i\u00e7in Belzec, Sobibor, Treblinka, Auschwitz kamplar\u0131ndaki Siklon-B odalar\u0131na ve ard\u0131ndan f\u0131r\u0131nlara do\u011fru\u2026<\/p>\n\n\n\n
Kendi kendime \u201cO\u011flum sen kafay\u0131 m\u0131 yedin?\u201d diye s\u00f6ylenerek ve daha s\u0131k\u0131 pedal basarak bu olumsuz imgeleri r\u00fczg\u00e2ra savurduysam da, ya\u011fla kapl\u0131 o k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcl\u00fcn, kriz ko\u015fullar\u0131nda topluma y\u00fck olmaya ba\u015flayan 65 ya\u015f \u00fcst\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tasfiye etmekte oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine dair bir d\u00fc\u015f\u00fcnce zihnimin bir k\u00f6\u015fesinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti.<\/p>\n\n\n\n
Pandemi t\u00fcr\u00fcnden afetler halk\u0131n belle\u011finde kal\u0131c\u0131 izler b\u0131rakarak b\u00fct\u00fcn toplumu, ileride de her f\u0131rsatta uygulanacak \u015fekilde komuta-kontrol alt\u0131nda tutma imk\u00e2n\u0131 sa\u011fl\u0131yor: 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc ba\u015f\u0131na g\u00fcne\u015f ge\u00e7mesin diye \u015fapka takarak \u015fu saatte \u00e7\u0131kacak, iki y\u00fcz metrelik bir \u00e7ember i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcyecek, \u015fu saatte d\u00f6n\u00fcp kendini izole edecek; 20 ya\u015f alt\u0131 \u015f\u00f6yle yapacak b\u00f6yle edecek; f\u0131r\u0131nlar ve kasaplar \u015fu saatte a\u00e7\u0131lacak bu saatte kapanacak\u2026<\/p>\n\n\n\n
Askerlikte mangan\u0131n, tak\u0131m\u0131n ve b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn \u201cyana\u015f\u0131k d\u00fczen hareketleri\u201d vard\u0131r. Komutan ba\u011f\u0131r\u0131r: \u201cB\u00f6l\u00fck, istikamet geriniz, ko\u015far ad\u0131m ileri mar\u015f!\u201d B\u00f6l\u00fck ko\u015fmaya ba\u015flar. Komutan bu kez \u201cB\u00f6l\u00fck dur!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r. B\u00f6l\u00fck durur. \u201cYat!\u201d diye, ard\u0131ndan \u201cS\u00fcr\u00fcn!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r komutan. B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn b\u00fct\u00fcn fertleri v\u00fccutlar\u0131n\u0131 yere yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131p dirsek ve dizlerini kullanarak s\u00fcr\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n
Aste\u011fmen adaylar\u0131 bu e\u011fitimi \u00e7ok sa\u00e7ma bulurlard\u0131. \u201cZaten askerlikte mant\u0131k yok,\u201d diye s\u00f6ylenirlerdi. Oysa \u201cyana\u015f\u0131k d\u00fczen\u201d talimi y\u00fczy\u0131llar\u0131n deneyiminden s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f gayet mant\u0131kl\u0131 bir asker\u00ee e\u011fitim faaliyetidir. Roma \u0130mparatorluk ordusunun \u201cbandon\u201dlar\u0131ndan Prusya ordusunun \u201chat piyadeleri\u201dne, Napoleon\u2019un hareketli top\u00e7u birliklerinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn asker\u00ee birimlerine kadar b\u00fct\u00fcn ordular bu tip e\u011fitimlerden ge\u00e7mi\u015ftir. Ama\u00e7 \u00e7ok basittir: askerlere tek bir komuta alt\u0131nda topluca hareket etme yetene\u011fi kazand\u0131rmak.<\/p>\n\n\n\n
Ancak askerlikte zorunlu olan komuta, disiplin ve itaat, devlet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan b\u00fct\u00fcn topluma uygulan\u0131rsa farkl\u0131 bir durum olu\u015fur. Sebebi ne olursa olsun, toplum bu t\u00fcrden komutlarla y\u00f6netilmeye, siyas\u00ee iktidar ise bu t\u00fcrden komutlar vermeye bir kez al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ortaya \u00e7\u0131kacak olan, fa\u015fizm benzeri totaliter bir sistemdir.<\/p>\n\n\n\n
Totaliter e\u011filimleri olan siyas\u00ee iktidarlar\u0131n pandemi, do\u011fal afet, sava\u015f, hayali ya da ger\u00e7ek darbe giri\u015fimi gibi olaylar\u0131 \u201cAllah\u2019\u0131n bir l\u00fctfu\u201d gibi g\u00f6rmesi neredeyse ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu y\u00fczden iktidar kat\u0131ndan verilen her komutu dikkatle sorgulamak yurtta\u015fl\u0131k g\u00f6revidir. Her \u015feyi sorup sorgulayaca\u011f\u0131z. Ev i\u00e7i trafik devam ederken 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc neden hapis? Hayat evde g\u00fczel, peki i\u015f\u00e7ilerin t\u0131kl\u0131m t\u0131k\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 fabrikalarda nas\u0131l? Park bah\u00e7e gibi a\u00e7\u0131k hava mek\u00e2nlar\u0131 kapal\u0131yken AVM\u2019ler neden a\u00e7\u0131k? Halk\u0131 bilgilendirme g\u00f6revi belediyelerden al\u0131n\u0131p her g\u00fcn cami hoparl\u00f6rlerinden ayn\u0131 bildiriyi okuyan cami imamlar\u0131na verilebilir mi?<\/p>\n\n\n\n
Cami dedim de akl\u0131ma geldi\u2026 Tamam, laikli\u011fi kald\u0131rd\u0131n\u0131z. \u00c7ok g\u00fczel! Tarihte ilk kez, bir \u00fclkenin Anayasa\u2019s\u0131nda yaz\u0131l\u0131 laiklik ilkesi, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan \u201claiklik kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetlerin oda\u011f\u0131\u201d olarak saptanan bir siyas\u00ee partinin ayn\u0131 anda hem Cumhurba\u015fkan\u0131, hem kendi partisinin genel ba\u015fkan\u0131, hem Silahl\u0131 Kuvvetler\u2019in komutan\u0131 olmay\u0131 beceren karizmatik Reis\u2019i taraf\u0131ndan fiilen kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu. Hepimiz aval aval bakt\u0131k, hayretler i\u00e7inde kald\u0131k. \u0130leride tarih kitaplar\u0131 bu acayip olay\u0131 kim bilir nas\u0131l yazacak? Muhtemelen laiklik ilkesini anayasadan da \u00e7\u0131karacaklar, herkes rahata erecek. Siyas\u00ee toplum pes etti ve laiklik kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetleri \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bi\u00e7imde benimsedi. Hatta \u201cBiz de bu faaliyetlerde bulunal\u0131m, getirisi \u00e7ok y\u00fcksek,\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
\u0130stisnas\u0131z b\u00fct\u00fcn siyas\u00ee partiler dini siyasete alet etmeden oy al\u0131namayaca\u011f\u0131 gibi \u00e7aps\u0131z, bilin\u00e7siz, dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve teslimiyet\u00e7i bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin esiri oldular. Peki korona var diye her gece (istisnas\u0131z her gece!) evin pencere camlar\u0131nda rezonans yapacak kadar \u015fiddetli bir sesle okunan, insana hayat\u0131 de\u011fil \u00f6l\u00fcm\u00fc hat\u0131rlatan Sel\u00e2\u2019y\u0131, hemen ard\u0131ndan Itr\u00ee\u2019nin insan\u0131n i\u00e7ine kasvetler salan 18. as\u0131rdan kalma salavat\u0131n\u0131 dinlemek zorunda m\u0131y\u0131z? B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7 bile \u201cbid\u2019att\u0131r,\u201d yani i\u015fg\u00fczarl\u0131kt\u0131r \/ icat \u00e7\u0131karmakt\u0131r, diyerek buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Kimseden ses yok! \u015eimdi hemen \u201cB\u00fclent Ar\u0131n\u00e7\u2019\u0131 m\u0131 savunuyorsun?\u201d diye \u00fcst\u00fcme gelmeyin, ey ku\u015f beyinli troller! Elbette savunmuyorum fakat adam bu i\u015fleri bilen biri olarak do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor. Bu bir bask\u0131d\u0131r, dayatmad\u0131r!<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn korona var, yar\u0131n ba\u015fka bir \u015fey olacak. Bu t\u00fcrden dayatmalar tepki do\u011furur, tuhaf olaylara yol a\u00e7ar. Nitekim ge\u00e7en g\u00fcn, \u0130zmir\u2019de bir caminin minaresinden ans\u0131z\u0131n ecnebi bir \u015fark\u0131n\u0131n tan\u0131d\u0131k n\u00e2meleri y\u00fckselmi\u015f: \u201cO Partigiano, portami via \/ O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao!!!\u201d Kimsenin ak\u0131lc\u0131 ele\u015ftiriye cesaret edemedi\u011fi yerde meydan her t\u00fcrl\u00fc k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 eyleme, provokasyona a\u00e7\u0131k olur. <\/p>\n\n\n\n
Her etki bir tepki do\u011furur; tepkilerin nereye gidece\u011fi belli olmaz, milleti b\u00f6lersiniz. B\u00f6ld\u00fcn\u00fcz zaten! Laiklik, \u00fclkenin birli\u011fini sa\u011flayan en temel (en temel!) yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r. Unuttu\u011funuz bu ger\u00e7e\u011fi bir kez daha idrak etmeniz i\u00e7in \u00e7ok ac\u0131 tecr\u00fcbelerden ge\u00e7meyiz umar\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Neyse, konuyu da\u011f\u0131tmayal\u0131m. Ya\u011fla kapl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc molek\u00fcl kar\u015f\u0131s\u0131nda, Devlet\u2019e h\u00fckmeden siyas\u00ee iktidar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc yo\u011funla\u015ft\u0131rarak b\u00fct\u00fcn topluma komuta edebildi\u011fini, onu itaatk\u00e2r k\u00fc\u00e7\u00fck atomlara ay\u0131rarak, her bir atomu b\u00fcy\u00fck bir yaln\u0131zl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckleyerek y\u00f6netebildi\u011fini ve f\u0131rsattan istifade ederek ideolojik hegemonyas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirebildi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk. Bug\u00fcn vir\u00fcs, yar\u0131n ba\u015fka bir \u015fey. Buna al\u0131\u015fmamak laz\u0131m. Veryans\u0131ntv<\/em>, 22. 05. 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan Soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 g\u00fcnlerinde merkez medyan\u0131n televizyonlar\u0131 haberlere hep ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle ba\u015fl\u0131yor. \u00d6nce \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck kentin sokaklar\u0131n\u0131, meydan ve parklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Sunucu, \u201cNe kadar sakin, ne kadar huzurlu\u2026\u201d gibi \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130zmir Konak meydan\u0131nda g\u00fcvercinler, Kad\u0131k\u00f6y sahilinde s\u0131\u00e7ray\u0131p oynayan yunus bal\u0131klar\u0131, Ku\u011fulu Park\u2019ta kederli a\u011fa\u00e7lar ve bo\u015f sal\u0131ncaklar\u2026 Yasaklara tam olarak uyuldu\u011fu … <\/p>\n