{"id":1307,"date":"2023-01-29T10:53:35","date_gmt":"2023-01-29T08:53:35","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1307"},"modified":"2023-01-29T10:53:35","modified_gmt":"2023-01-29T08:53:35","slug":"cumhurbaskaninda-bulunmasi-gereken-vasiflar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1307","title":{"rendered":"CUMHURBA\u015eKANINDA BULUNMASI GEREKEN VASIFLAR"},"content":{"rendered":"\n\n\n<p>Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir cumhurba\u015fkan\u0131yla ilk ve son kez g\u00f6z g\u00f6ze geldi\u011fimde on ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. \u00c7ankaya\u2019da gezintiye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. K\u00f6\u015fk\u2019\u00fcn \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken ana kap\u0131 birden a\u00e7\u0131ld\u0131, muhaf\u0131zlar selam durdu.&nbsp; Motosikletlerin ard\u0131ndan parlak siyah bir otomobil g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, ana yola d\u00f6nmeden \u00f6nce yava\u015flad\u0131. Arka koltukta ba\u015f\u0131nda f\u00f6tr \u015fapkas\u0131yla oturan Cemal G\u00fcrsel kendisine hayretle bakan k\u0131sa pantolonlu \u00e7ocukla g\u00f6z g\u00f6ze geldi, ka\u015flar\u0131n\u0131 kald\u0131rarak dikkatle bakt\u0131. &nbsp;Araba sert bir d\u00f6n\u00fc\u015f yaparak yola \u00e7\u0131karken sa\u011fa do\u011fru y\u0131\u011f\u0131ld\u0131, \u015fapkas\u0131 ba\u015f\u0131ndan d\u00fc\u015ft\u00fc. Fel\u00e7liydi. &nbsp;Donakalm\u0131\u015ft\u0131m. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnden hi\u00e7 gitmedi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Babacan biriydi. \u201cCemal a\u011fa\u201d diye an\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130htilalci albaylar, binba\u015f\u0131lar, ba\u015f\u0131m\u0131zda bir orgeneral bulunsun diye onu Cumhurba\u015fkan\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131. Bir radyo konu\u015fmas\u0131nda \u201cBana inan\u0131n\u0131z ve g\u00fcveniniz, asla diktat\u00f6r olmak niyetinde de\u011filim,\u201d demi\u015fti. Evde konu\u015fuldu\u011fu i\u00e7in hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sonraki Cumhurba\u015fkanlar\u0131 i\u00e7inde bence en ilgin\u00e7 \u015fahsiyet S\u00fcleyman Demirel idi. Zaman zaman onu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Cevdet Sunay s\u0131radan biriydi mesela, fazla Amerikanc\u0131yd\u0131. Genel Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminden ba\u015flayarak Ordu\u2019yu NATO\u2019nun ta i\u00e7ine sokmaya, askeri halktan ay\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, emir komuta zinciri d\u0131\u015f\u0131nda olas\u0131 bir asker\u00ee darbeyi \u00f6nleyecek kat\u0131 bir hiyerar\u015fik yap\u0131 kurdu ve g\u00f6rev s\u00fcresince denetledi. Halk ona \u201c\u00e7ivitba\u015f\u201d gibi uygunsuz bir isim takm\u0131\u015ft\u0131. O zamanlar \u00e7ama\u015f\u0131rlar \u00e7ivit tabir edilen, ambalaj\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir \u00f6k\u00fcz resmi ve \u201c\u00f6k\u00fczba\u015f\u201d yaz\u0131s\u0131 olan mavi renkli bir t\u00fcr deterjan ya da beyazlat\u0131c\u0131yla y\u0131kan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Fahri Korut\u00fcrk devletin cisimle\u015fmi\u015f h\u00e2li gibiydi, m\u00fckemmel bir diksiyon ve ses tonuyla, aristokrat bir edayla konu\u015furdu. Muhaf\u0131z tav\u0131rl\u0131, sert bir Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcyd\u00fc. Mustafa Kemal, \u201cKorut\u00fcrk\u201d soyad\u0131n\u0131 ona bizzat vermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Kenan Evren \u00f6zel olarak se\u00e7ilmi\u015f, \u015fahsi ihtiraslar\u0131, hatta hi\u00e7bir konuda herhangi bir fikri olmayan, araziye uyum sa\u011flayarak kendisine verilen g\u00f6revleri yapan, tesad\u00fcfen y\u00fckselmi\u015f vasat bir kararg\u00e2h subay\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00c7ankaya\u2019n\u0131n \u015fi\u015fman\u0131, i\u015f\u00e7i d\u00fc\u015fman\u0131\u201d takunyal\u0131 \u00d6zal, Amerikanc\u0131 \u0130slamc\u0131n\u0131n prototipi olarak hepsinden farkl\u0131yd\u0131. Sermayenin adam\u0131yd\u0131, y\u00fczeysel ve i\u015f bitiriciydi. Nitekim \u00fclkeyi bitirdi, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir yola soktu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Gen\u00e7li\u011finde B\u00fcy\u00fck Do\u011fucu Abdullah G\u00fcl, Colin Powell\u2019la 2 sayfa 9 maddelik \u201cgizli\u201d anla\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 gazeteciye \u00f6v\u00fcnerek anlatacak kadar gev\u015fek, G\u00fcroymak\u2019a \u201cNor\u015fin\u201d diyecek kadar patavats\u0131z bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi \u015fahsiyetiydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahmet Necdet Sezer, Cumhuriyet\u2019in y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 kederli bak\u0131\u015flarla izledi. Yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey yoktu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Fakat Demirel farkl\u0131yd\u0131. Her \u015feyden \u00f6nce \u00e7ok tecr\u00fcbeliydi. Merkezi s\u0131k\u0131ca tuttu ve hi\u00e7 b\u0131rakmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Siyas\u00ee hayat\u0131 boyunca gericili\u011fin g\u00fc\u00e7lenmesine ve \u00f6rg\u00fctlenmesine katk\u0131da bulunmu\u015f olmakla birlikte, 1990\u2019lar\u0131n ortas\u0131nda \u00fclkenin felaketin e\u015fi\u011finde oldu\u011funu bence fark etmi\u015fti. 28 \u015eubat d\u00f6neminde askerleri yat\u0131\u015ft\u0131rmaya, gericileri bask\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi kimse hat\u0131rlamaz, bir televizyon m\u00fclakat\u0131nda \u201c\u00dcniversiteye ba\u015f\u0131 kapal\u0131 giremezsiniz,\u201d demi\u015fti. \u201cAnayasa Mahkemesi koymu\u015f, Dan\u0131\u015ftay koymu\u015f, A\u0130HM koymu\u015f\u2026 Ba\u015f\u0131 ba\u011fl\u0131 okutulan yerlere git, Arabistan\u2019a filan git\u2026\u201d Laikli\u011fi savunuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Senfoni Orkestras\u0131\u2019n\u0131 dev bir salonda toplay\u0131p Bethooven\u2019\u0131n 9. Senfonisi\u2019ni dinlemi\u015f; \u201cNe\u015feye \u00d6vg\u00fc\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle sona eren senfoninin ard\u0131ndan k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131k\u0131p, \u201c\u0130\u015fte \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrkiye!\u201d diye ba\u011f\u0131rm\u0131\u015f, salon \u201cT\u00fcrkiye laiktir, laik kalacak!\u201d slogan\u0131yla \u00e7\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda o g\u00fcn Bethooven\u2019\u0131n 5. Senfonisi (Kader Senfonisi) \u00e7al\u0131nsayd\u0131 duruma daha uygun d\u00fc\u015ferdi. Zira o s\u0131rada \u00fclkenin kaderi belirleniyor, ufukta gerici ve i\u015fbirlik\u00e7i bir hayalet y\u00fckseliyordu. Demirel\u2019in m\u00fcdahalesi i\u00e7in vakit ge\u00e7mi\u015f, g\u00f6n\u00fcl hicran \u015farab\u0131ndan birka\u00e7 yudum i\u00e7mi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse, konuyu da\u011f\u0131tmayal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Da\u011f\u0131tmayal\u0131m ama hep merak etmi\u015fimdir, koltu\u011funun alt\u0131nda 24 Ocak kararlar\u0131yla gelen \u00d6zal\u2019\u0131 ve ard\u0131ndan Tansu \u00c7iller\u2019i \u00fclkenin ba\u015f\u0131na musallat etti\u011fi i\u00e7in pi\u015fman olmu\u015f mudur? Bilmiyoruz.&nbsp; Nas\u0131l oldu da DYP delegesi partinin 1993 Kongresi\u2019nde partinin \u00f6z evlad\u0131 \u0130smet Sezgin\u2019i de\u011fil de i\u015fbirlik\u00e7i bir ecnebi olan apolitik Tansu \u00c7iller\u2019i genel ba\u015fkan se\u00e7ti? Nas\u0131l ikna edildiler? Demirel\u2019in kula\u011f\u0131na kimler, neler f\u0131s\u0131ld\u0131yordu?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Elbette o d\u00f6nemde parti ba\u015fkanlar\u0131 ve \u00f6nemli siyaset\u00e7iler ABD el\u00e7ili\u011finin yetkililerini genel merkezde kabul edip s\u0131r\u0131tarak bas\u0131na poz verdikten sonra kap\u0131lar\u0131 kapat\u0131p saatlerce konu\u015fmazlard\u0131. \u0130\u015fbirlik\u00e7ilik bug\u00fcnk\u00fc kadar aleni de\u011fildi. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00c7ok iyi hat\u0131rl\u0131yorum, 1974\u2019te K\u0131br\u0131s \u00c7\u0131karmas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6ncesinde, s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda Ecevit, &nbsp;Cyrus Wance (ABD) ve James Callaghan\u2019\u0131n (\u0130ngiltere) a\u011f\u0131r bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndayd\u0131 ve her ne zaman bu adamlarla g\u00f6r\u00fc\u015fse, Ba\u015fbakanl\u0131k\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131p ne konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 makul bir a\u00e7\u0131kl\u0131kla tane&nbsp; tane anlat\u0131rd\u0131. Halka sayg\u0131s\u0131 vard\u0131. Ayr\u0131ca o d\u00f6nemde \u201ckamuoyu\u201d diye bir \u015fey de vard\u0131; siyas\u00ee toplum yeniden olu\u015fuyor, sendikalar ve sek\u00fcler \u00f6rg\u00fctler 12 Mart sonras\u0131nda canlan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse, uzatmayal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ayr\u0131ca o d\u00f6nemde Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131 sahici bir parlamento se\u00e7erdi. Senato bile vard\u0131. &nbsp;En \u00f6nemlisi s\u0131n\u0131rs\u0131z itiraz ve ele\u015ftiri vard\u0131; parayla, sopayla hizaya sokulmu\u015f bir merkez medya yoktu. Siyas\u00ee partiler halka a\u00e7\u0131kt\u0131; d\u00fc\u011f\u00fcmlenmi\u015f kulisleriyle cehennem kazan\u0131 gibi i\u00e7in i\u00e7in kaynamazlard\u0131. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilece\u011fi zaman siyas\u00ee partiler adaylar\u0131n\u0131 &nbsp;a\u00e7\u0131klarlard\u0131. Aday olan ki\u015fi adam gibi ortaya \u00e7\u0131kar, konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapar, bas\u0131na deme\u00e7 verir, bu arada terziye ko\u015fup insan\u0131 penguen gibi g\u00f6steren bir frak sipari\u015f eder, sonra evinde oturup sayg\u0131yla Y\u00fcce Meclis\u2019in karar\u0131n\u0131 beklerdi. Hepsi Cumhuriyet\u2019e ba\u011fl\u0131 adamlard\u0131. Ba\u011fl\u0131 olmayanlar da korkudan ba\u011fl\u0131ym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrlerdi. Fakat hi\u00e7biri h\u0131rs\u0131z ve yolsuz de\u011fildi. Servetleri, yurt d\u0131\u015f\u0131nda banka hesaplar\u0131 yoktu, olamazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Parlamento, Cumhuriyet\u2019in temel ilkelerine ba\u011fl\u0131 devlet adam\u0131 niteli\u011finde bir Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eimdiki gibi alt\u0131 benzemez bir odaya kapan\u0131p Vatikan\u2019a papa se\u00e7er gibi g\u00fcnlerce ve aylarca kimi cumhurba\u015fkan\u0131 yapal\u0131m diye tart\u0131\u015fmazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sanki Kardinaller meclisi kapanm\u0131\u015f papa se\u00e7iyor! Cemaat d\u0131\u015far\u0131da heyecanla toplanm\u0131\u015f Sistine \u015eapeli\u2019nin bacas\u0131ndan y\u00fckselerek yeni papan\u0131n se\u00e7ildi\u011fini haber veren beyaz duman\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcstelik cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na aday g\u00f6sterecekleri adam\u0131n se\u00e7im zaferi de her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha \u015f\u00fcpheli h\u00e2le geliyor. Zira &nbsp;&nbsp;Say\u0131n Reis ringe \u00e7\u0131km\u0131\u015f, tezah\u00fcrat e\u015fli\u011finde rakibini beklerken sab\u0131rs\u0131zl\u0131k i\u00e7inde hoplay\u0131p z\u0131playarak, havay\u0131 yumruklayarak \u0131s\u0131nma hareketleri yap\u0131yor. A\u011f\u0131r s\u0131klet birini bulmalar\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Asl\u0131nda bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na otururken bir cumhurba\u015fkan\u0131nda bulunmas\u0131 ve bulunmamas\u0131 gereken vas\u0131flar\u0131 tart\u0131\u015fmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Zihnim ans\u0131z\u0131n yak\u0131n d\u00f6nem tarihine kayd\u0131. Ayr\u0131ca vasf\u0131n ve liyakatin, hatta m\u00fcktesebat\u0131n bile, ne \u00f6nemi var? Say\u0131n Reis ile alt\u0131 parti ba\u015fkan\u0131n\u0131n ortalamas\u0131n\u0131 al\u0131n, i\u015fte size yeni cumhurba\u015fkan\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O bir \u201ctabula rasa\u201d olacak. Yani \u00e7er\u00e7evesi sa\u011flam, kuma\u015f\u0131 gergin, iyi astarlanm\u0131\u015f bo\u015f bir resim tuvali\u2026 Tuvalin kendisi \u00f6nemli de\u011fil. Onu renklendirmek i\u00e7in f\u0131r\u00e7aya davranacak yerli ve yabanc\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez eller \u00f6nemli. &nbsp;\u0130\u00e7inde bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kolay doldurulacak bir bo\u015fluk ar\u0131yorlar. \u00d6nemli olan, d\u0131\u015far\u0131dan dayat\u0131lan mevcut iktisadi ve idar\u00ee sistemi ufak tefek de\u011fi\u015fikliklerle s\u00fcrd\u00fcrmekten ibaret.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eu karanl\u0131k, kasvetli pazar g\u00fcn\u00fcnde herkesi bo\u015f, bombo\u015f tuvali de\u011fil, onu renklendirecek g\u00f6r\u00fcnmez elleri tarihsel bir perspektif i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyorum. <em>Veryans\u0131n<\/em>, 29. 01. 2023<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yavuz Alogan &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir cumhurba\u015fkan\u0131yla ilk ve son kez g\u00f6z g\u00f6ze geldi\u011fimde on ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. \u00c7ankaya\u2019da gezintiye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. K\u00f6\u015fk\u2019\u00fcn \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken ana kap\u0131 birden a\u00e7\u0131ld\u0131, muhaf\u0131zlar selam durdu.&nbsp; Motosikletlerin ard\u0131ndan parlak siyah bir otomobil g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, ana yola d\u00f6nmeden \u00f6nce yava\u015flad\u0131. Arka koltukta ba\u015f\u0131nda f\u00f6tr \u015fapkas\u0131yla oturan Cemal G\u00fcrsel kendisine hayretle bakan k\u0131sa pantolonlu \u00e7ocukla g\u00f6z g\u00f6ze &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1307\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;CUMHURBA\u015eKANINDA BULUNMASI GEREKEN VASIFLAR&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1307"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1308,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1307\/revisions\/1308"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}