Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
\u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin ilk d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 \u00c7u En-lay\u2019a \u201c1789 Frans\u0131z \u0130htilali hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?\u201d diye sormu\u015flar. \u201cBu konuda karar vermek i\u00e7in hen\u00fcz erken,\u201d diye cevap vermi\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Devrimlerin anlam\u0131 tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de\u011fi\u015febilir. Fakat her devrim esas olarak toplum ve insanl\u0131k \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiyle an\u0131l\u0131r. Bu ba\u011flamda dedikodular\u0131n, \u00f6yk\u00fclerin, devrim hareketi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan hatalar\u0131n, ki\u015fisel kusurlar\u0131n ve trajedilerin fazla \u00f6nemi yoktur. Devrimin yaratt\u0131\u011f\u0131 kurucu iradeye, toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcne kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlere, insan bilincinde yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme, getirdi\u011fi kurumlara bak\u0131l\u0131r. 1917 Ekim Devrimi\u2019nin militanlar\u0131ndan biri (Adolf Abramovi\u00e7 Yoffe) 1924 y\u0131l\u0131nda \u201cSonsuzlu\u011fun hizmetindeyiz\u201d demi\u015ftir. Devrimcinin siyaset felsefesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken \u00e7ok \u00f6nemli bir s\u00f6zd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Bir d\u00f6nemin ideolojik ve politik hegemonyas\u0131, \u00f6nceki d\u00f6nemin devrimini unutturabilir; kar\u015f\u0131devrim, devrimin yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimi uzun bir d\u00f6nem boyunca belleklerden silebilir. Zamanla ekonomik krizler ve toplumsal bunal\u0131m kitleleri yeni aray\u0131\u015flara y\u00f6neltir. Bu aray\u0131\u015f s\u00fcrecinde unutuldu\u011fu san\u0131lan devrimin derinlerde kalan soluk izleri yeniden ke\u015ffedilir. \u0130nsanlar bu izleri takip ederek m\u00fccadele ederler ve ge\u00e7mi\u015f devrimlerin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 da kapsayan yeni hedeflere y\u00f6nelirler.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle, devrimler hakk\u0131nda nihai karara varmak i\u00e7in vakit her zaman erkendir. Bug\u00fcn 27 May\u0131s Devrimi\u2019nin \u00fczerinde tepinerek \u201cDemokrasi ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Adas\u0131\u201dn\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapanlar, b\u00fct\u00fcn ihtilallerin anas\u0131 diye g\u00f6rd\u00fckleri 27 May\u0131s Devrimi\u2019ni 12 Mart ve 12 Eyl\u00fcl darbeleriyle ayn\u0131 \u00e7uvala t\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar, bir s\u00fcre sonra kendilerini 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n getirdi\u011fi ilkelerle, \u00f6rg\u00fctlenme imk\u00e2nlar\u0131yla, toplant\u0131\/g\u00f6steri ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleriyle, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kapsayan kitlesel taleplerle bo\u011fu\u015fur vaziyette bulacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yetkileri k\u0131s\u0131tlanmam\u0131\u015f parlamento (belki \u00e7ift meclis), yasama-yarg\u0131-y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda kuvvetler ayr\u0131m\u0131, sendikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sosyal haklar, bas\u0131n h\u00fcrriyeti, \u00f6zerk \u00fcniversite ve bilim kurumlar\u0131, e\u011fitimde \u201ctevhit edilmi\u015f tedrisat,\u201d g\u00fc\u00e7l\u00fc kamu kurumlar\u0131; tek c\u00fcmleyle \u201cdemokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti\u201d aray\u0131\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, siyas\u00ee toplum ge\u00e7mi\u015ften gelen hangi \u00f6rne\u011fi \u00f6n\u00fcnde bulacakt\u0131r?<\/p>\n\n\n\n
Her toplum kendi tarihini dikkate alarak ileriye bakar. Toplumsal bilinci olu\u015fturan fikir ak\u0131mlar\u0131 ve eylemler g\u00f6kten zembille inmez, \u00fclke tarihinin i\u00e7inden ge\u00e7en fikr\u00ee ve siyas\u00ee ak\u0131mlar\u0131n geli\u015ftirilmi\u015f, zaman\u0131n \u015fartlar\u0131na uyarlanm\u0131\u015f uzant\u0131lar\u0131 olarak ger\u00e7eklik kazan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ki Tema \u00dczerine \u00c7e\u015fitlemeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bizim yak\u0131n tarihimizde iki ana ak\u0131m vard\u0131r. Birincisi, \u0130ttihat ve Terakki\u2019den ba\u015flay\u0131p 1961 Anayasas\u0131\u2019na; ikincisi, H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf\u2019tan ba\u015flay\u0131p AKP Anayasas\u0131\u2019na kadar uzan\u0131r. Bu iki ak\u0131m\u0131 kayna\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn giri\u015fimler bo\u015fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fczik dilini kullanacak olursak, bunlar bizim senfonimizin ana temalar\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Farkl\u0131 siyas\u00ee gruplar bu iki ana tema \u00fczerinden ancak \u00e7e\u015fitlemeler, varyasyonlar yapabilirler. Bazen biri, bazen di\u011feri \u00f6ne ge\u00e7er fakat bu ikisini birbirinin i\u00e7inde kaybederek yeni bir senteze ula\u015fmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Ancak hi\u00e7bir senfoni sonsuza kadar s\u00fcrmez. Yeni bir devrim ya da \u015fimdiki kar\u015f\u0131devrim yeni bir senfoni besteleyene kadar bu iki teman\u0131n m\u00fccadelesi devam edecektir. Tevfik Fikret ile Dervi\u015f Vahdeti\u2019yi, Yusuf Ak\u00e7ura ile Saidi Nursi\u2019yi birle\u015ftirebilir misiniz? Mesela II. Abd\u00fclhamit ile Mustafa Kemal\u2019i g\u00fcn\u00fcn icab\u0131na uyarak birle\u015ftiremiyorsunuz bir t\u00fcrl\u00fc! Olmuyor\u2026 <\/p>\n\n\n\n Neyse, konuyu da\u011f\u0131tmayal\u0131m\u2026 27 May\u0131s Devrimi ve 1961 Anayasas\u0131 hakk\u0131nda fikirler muhteliftir. Bu fikirler, \u00f6z\u00fcnde, T\u00fcrkiye\u2019nin nas\u0131l bir rejimle y\u00f6netilece\u011fine ili\u015fkindir. Halk\u0131m\u0131z nas\u0131l bir anayasaya, \u00fclkemiz nas\u0131l bir devlet te\u015fkilat\u0131na lay\u0131kt\u0131r? 27 May\u0131s tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda bu soru yatar.<\/p>\n\n\n\n 1961 Anayasas\u0131 \u00dczerine \u0130ki Yorum<\/strong><\/p>\n\n\n\n Geleneksel sa\u011f\u0131n ve bug\u00fcnk\u00fc AKP\u2019nin 27 May\u0131s ele\u015ftirisinin esas\u0131n\u0131 Adnan Menderes h\u00fck\u00fcmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fma, sanayi ve devlet bakanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f Samet A\u011fao\u011flu, \u201cDemokrat Parti\u2019nin Do\u011fu\u015f ve Y\u00fckseli\u015f Sebepleri\u201d (\u00f6zel bas\u0131m, 1972) adl\u0131 kitab\u0131nda \u015fu s\u00f6zlerle ifade eder:<\/p>\n\n\n\n \u201cKabul etmeli, 1960\u2019\u0131n asker-sivil b\u00fcrokratlar\u0131 1950\u2019nin b\u00fcrokratlar\u0131ndan daha ileri idiler. Bunlar kendilerini devlet y\u00f6netiminde her bak\u0131mdan yetkili nitelikte g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. (\u2026) 1924 Anayasas\u0131 kuvvetlerin beraberli\u011fi sistemini getirmi\u015fti. 1961 Anayasas\u0131 kl\u00e2sik kuvvetlerin ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya muvazenesi sisteminden b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ba\u015fka bir sistem yaratt\u0131. Kuvvetlerin ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya muvazenesi sistemlerinde iktidar b\u00f6l\u00fcnmesi kanun yapan, uygulayan ve adalet da\u011f\u0131tan kuvvetlerin ya halk\u00e7a ayr\u0131 ayr\u0131 se\u00e7ilmesi veya cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n anayasada tespit edilmi\u015f \u015fartlarla meclisleri da\u011f\u0131tarak belli bir s\u00fcrede yeni se\u00e7imlere gidilmesi \u015feklinde olurken, 1961 Anayasas\u0131nda meclislerin de, h\u00fck\u00fcmetin de yan\u0131nda, fakat halk\u0131n se\u00e7medi\u011fi, h\u00fck\u00fcmeti fiilen kontrol eden, ona istikamet tayin eden, hi\u00e7bir murakabeye t\u00e2bi bulunmayan Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu gibi m\u00fcesseseler ve yine kontrolden tamamen uzak \u00fcniversite, radyo gibi te\u015fekk\u00fcller yarat\u0131ld\u0131. Bu, ger\u00e7ekte Mill\u00ee H\u00e2kimiyet yerine asker-sivil b\u00fcrokrasi h\u00e2kimiyetini getirmekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d (s. 185-6).<\/p>\n\n\n\n Samet A\u011fao\u011flu, 27 May\u0131s\u2019\u0131n siyaset kurumunu denetleyen bir asker-sivil b\u00fcrokrasi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve milletin egemenli\u011fini ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131; kuvvetler ayr\u0131m\u0131n\u0131n ancak y\u00fcr\u00fctme, yasama ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesi h\u00e2linde uygun olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Yani diyor ki se\u00e7imleri kazanan siyas\u00ee parti halk\u0131n tercihini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, 1924 Anayasas\u0131\u2019ndaki gibi b\u00fct\u00fcn kuvvetlere sahip olmal\u0131d\u0131r; yetkileri kanunlarla belirlenen, siyas\u00ee iktidar\u0131n do\u011frudan denetleyemedi\u011fi Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Say\u0131\u015ftay gibi kurumlar ve \u201cdenetimden tamamen uzak \u00fcniversite, radyo gibi te\u015fekk\u00fcller\u201d sorun \u00e7\u0131kar\u0131r, siyas\u00ee iktidar\u0131n elini kolunu ba\u011flar. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, se\u00e7ilen parti b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131n\u0131 denetlemeli, neredeyse kendi devletini kurabilmelidir. <\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131m, iktidara gelen siyas\u00ee partinin masumiyetini karine olarak kabul eder; nepotizme (e\u015f dost akraba kay\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131), klientalizme (se\u00e7menin yurtta\u015f de\u011fil m\u00fc\u015fteri gibi g\u00f6r\u00fclmesi) bula\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131, yolsuzluk h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmayaca\u011f\u0131n\u0131, devlet imk\u00e2nlar\u0131yla taraftarlar\u0131na servet kazand\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131, etik kurallara uygun ve adaletli davranaca\u011f\u0131n\u0131 varsayar. Yetkileri kanunla belirlenmi\u015f Devlet kurumlar\u0131n\u0131n denetlemedi\u011fi siyas\u00ee partinin bir diktat\u00f6rl\u00fck kurabilece\u011fini ya da elindeki devlet imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kullanarak Cumhuriyet\u2019in Kurulu\u015f \u0130lkeleri\u2019ne ters d\u00fc\u015fen bir ideolojik hegemonya dayatabilece\u011fini hesaba katmaz. Halk\u0131n yan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve yan\u0131lt\u0131lamayaca\u011f\u0131, iktidar partisinin zamanla de\u011fi\u015fmeyece\u011fini, vaatlerine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 varsayar.<\/p>\n\n\n\n \u00d6te yanda, 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlayan komisyon, Demokrat Parti tecr\u00fcbesinden hareketle, b\u00fct\u00fcn bu varsay\u0131mlar\u0131 ve sak\u0131ncalar\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir. Komisyon raporunda \u015f\u00f6yle denilmi\u015ftir: \u201cM\u00fcstakbel Anayasan\u0131n (\u2026) Devlet organlar\u0131n\u0131, sosyal m\u00fcesseselerini kuran ve koruyan bir muvazene \u00e2mili [denge etkeni] olmas\u0131, kanunlar\u0131n Anayasaya uygunlu\u011funu sa\u011flayacak m\u00fcesseselere yer vermesi, bunun i\u00e7in de iktidar\u0131 te\u015fkil eden bir Meclis \u00e7o\u011funlu\u011funun me\u015fru hak ve yetkilerini a\u015farak yar\u0131n\u0131n iktidar\u0131 olabilecek bir Meclis az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ezmemesi, demokrasinin en esasl\u0131 varl\u0131k \u015fart\u0131 olan siyas\u00ee hayat\u0131 felce u\u011fratamamas\u0131 i\u00e7in gerekli b\u00fct\u00fcn esaslar\u0131 ihtiva etmesi laz\u0131md\u0131r\u201d (Ak Devrim<\/em>, Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Bas\u0131mevi 1960, s. 66).<\/p>\n\n\n\n Yani diyor ki b\u00fct\u00fcn oylar\u0131 toplayarak iktidara gelmi\u015f olsan\u0131z bile kafan\u0131za g\u00f6re kanun yapamazs\u0131n\u0131z, \u00e7o\u011funlu\u011fu ele ge\u00e7irdim diye size tan\u0131nan me\u015fruiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015famazs\u0131n\u0131z, meclisteki di\u011fer partileri ezip onlar\u0131 halk nezdinde s\u00fcrekli a\u015fa\u011f\u0131layamazs\u0131n\u0131z, siyas\u00ee hayat\u0131 felce u\u011fratarak \u201cse\u00e7imle geldik\u201d diye kendi diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc kuramazs\u0131n\u0131z. S\u00f6z gelimi, yasama meclisine kurucu meclis vasf\u0131 y\u00fckleyerek anayasal rejimi de\u011fi\u015ftiremezsiniz. Buna te\u015febb\u00fcs ederseniz, yetkileri anayasada belirtilen Devlet m\u00fcesseseleri kanunla belirlenen usulleri uygulayarak sizi engeller, icab\u0131nda sorgular, yarg\u0131lar ve mahk\u00fbm eder. <\/p>\n\n\n\n Burada parantez a\u00e7arak \u015funu da teslim etmek gerekir ki Demokrat Parti, oy taban\u0131n\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in toplumun en gerici kesimlerine tavizler verdiyse de son tahlilde Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015f ilkelerine ba\u011fl\u0131yd\u0131; laiklik kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetleri k\u0131smen serbest b\u0131rakt\u0131 ancak bu faaliyetlerin oda\u011f\u0131 olmad\u0131. \u0130ktidardayken DP kadrolar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 yolsuzluklar ve usuls\u00fczl\u00fckler sonraki siyas\u00ee iktidarlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda devede kulak bile de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n \u015ealla \u00d6rt\u00fclen, Katledilen Anayasa<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sa\u011fc\u0131 iktidarlar Samet A\u011fao\u011flu\u2019nun yukar\u0131da yer alan ele\u015ftirisine denk d\u00fc\u015fen bir tutumla, 1963\u2019ten 1980\u2019e kadar 1961 Anayasas\u0131\u2019yla m\u00fccadele ettiler. B\u00fcy\u00fck bir direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Bu direni\u015f, elbette \u201casker ve sivil b\u00fcrokrasi\u201dden, ama ayn\u0131 zamanda \u00f6zerk \u00fcniversitelerden, sendikalardan, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve ayd\u0131nlanm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn toplum kesimlerinden geldi. TRT bile kendi \u00f6zerkli\u011fini korumak i\u00e7in sonuna kadar direndi. Nihayet 1971\u2019de Amerikanc\u0131 askerlerin deste\u011fiyle fazla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve m\u00fcstehcen bulduklar\u0131 anayasan\u0131n \u00fczerine \u015fal \u00f6rtt\u00fcler, 1980\u2019de onu katlettiler. Sonunda AKP kendi anayasas\u0131n\u0131 yaparak kuvvetler ayr\u0131m\u0131n\u0131 hukuken (de jure<\/em>) de\u011filse de fiilen (de facto<\/em>) ortadan kald\u0131rd\u0131 ve partili cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sistemiyle kendi ideolojisini topluma dayatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ama daha bitmedi. Muhtemelen AKP\u2019nin 2023 hedefleri b\u00fct\u00fcn kuvvetleri siyas\u00ee iktidarda toplayan yeni bir anayasayla Devlet\u2019i din\u00ee esaslara ba\u011flayan, Siyas\u00ee \u0130slam\u2019\u0131n nihai zaferini ilan eden yeni bir rejimi dayatacakt\u0131r. Bunun belirtileri ufak ufak de\u011fil, en miyoplar\u0131n bile g\u00f6rebilece\u011fi kadar b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Alternatif Anayasalar: 1921 ve 1924<\/strong><\/p>\n\n\n\n Burada en riyak\u00e2r tav\u0131r, \u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn 1921 ve 1924 anayasalar\u0131n\u0131 savunuyoruz\u201d s\u00f6ylemiyle sergilenmektedir. AKP bu s\u00f6ylemi bazen a\u00e7\u0131ktan, bazen laf\u0131 doland\u0131rarak savunmu\u015ftur. Mesela Burhan Kuzu, 2010\u2019da TBMM Anayasa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131yla, \u201c1921 Anayasas\u0131, milli egemenli\u011fi en iyi \u015fekilde vurgulayan metin olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor,\u201d demi\u015ftir. 1924 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 \u201cen mill\u00ee ve darbe sonras\u0131 haz\u0131rlanmayan tek anayasa\u201d olarak \u00f6vm\u00fc\u015f ve \u201cke\u015fke 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlayanlar, o metni oldu\u011fu gibi al\u0131p i\u00e7indeki eksiklikleri tamamlasalard\u0131\u201d s\u00f6zleriyle \u00f6zlemini dile getirmi\u015ftir (H\u00fcrriyet<\/em>, 08. 04.2010). Hi\u00e7 kimse 1924 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 2. Maddesi\u2019nde \u201cDevletin dini \u0130sl\u00e2md\u0131r\u201d yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyor; bu ifadenin 1928\u2019de anayasa metninden neden ve nas\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131yor. Neden acaba?<\/p>\n\n\n\n AKP\u2019nin 2009\u2019da ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci\u201d devam ederken, 1921 Anayasas\u0131, vil\u00e2yet temelinde muhtariyet (\u00f6zerklik) getirdi\u011fi i\u00e7in b\u00f6l\u00fcc\u00fcler ve neoliberaller taraf\u0131ndan \u00f6v\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1961 Anayasas\u0131\u2019nda yer alan \u201cMilli M\u00fccadele ruhunun, millet egemenli\u011finin, Atat\u00fcrk Devrimlerine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tam \u015fuuruna sahip olarak\u2026\u201d ifadesini be\u011fenmeyen ve yeterli g\u00f6rmeyen, hatta Cumhuriyet \u0130lkeleri\u2019nden bir sapma gibi de\u011ferlendiren baz\u0131 politik unsurlar, \u201cAlt\u0131 Ok\u201da anayasada yer verilmemesini ele\u015ftirmi\u015flerdir. (1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 yapanlar o d\u00f6nemde CHP program\u0131n\u0131 al\u0131p anayasa metnine koysalard\u0131 \u00e7ok partili sistem nas\u0131l devam edecekti?) 1961 Anayasas\u0131 Cumhuriyet Devrimi\u2019ni kurumsalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r; getirdi\u011fi kurumlara bug\u00fcn bile cepheden de\u011fil ancak yandan yandan sald\u0131rabiliyorlar. <\/p>\n\n\n\n 1921 ve 1924 Anayasalar\u0131n\u0131 farkl\u0131 politik manevralara alet ederek didiklemek AKP\u2019nin hedeflerine hizmet eder. \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda TBMM\u2019de kabul edilen ve devrimin esas kadrolar\u0131 taraf\u0131ndan uygulanan, o d\u00f6nemde ilerici ve devrimci olan bu anayasalar bug\u00fcne uyarlan\u0131rsa, ancak AKP diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne me\u015fruiyet sa\u011flayabilir.<\/p>\n\n\n\n 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan s\u00f6zlerle, \u201c\u0130nsan hak ve h\u00fcrriyetlerini, mill\u00ee dayan\u0131\u015fmay\u0131, sosyal ad\u00e2leti, ferdin ve toplumun huzur ve refah\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi ve teminat alt\u0131na almay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak, demokratik hukuk devletini b\u00fct\u00fcn hukuk\u00ee ve sosyal temelleriyle kuracak\u201d yeni bir Anayasa\u2019ya kesinlikle ihtiya\u00e7 duyulacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n \u00d6zetle, 27 May\u0131s H\u00fcrriyet ve Anayasa Devrimi toplumu \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiren, halk\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine imk\u00e2n veren, k\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda R\u00f6nesans etkisi yaratan b\u00fcy\u00fck bir ayd\u0131nlanma devrimidir. Bizim ku\u015fak, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu Devrim\u2019in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere bor\u00e7ludur. Altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131 y\u0131l\u0131nda Devrim\u2019i ger\u00e7ekle\u015ftiren asker\u00ee kadroyu; 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlayan Komisyon Ba\u015fkan\u0131 Ord. Prof. S\u0131dd\u0131k Sami Onar\u2019\u0131 ve \u00fcyeler, Prof. Nail Kubal\u0131, Prof. Naci \u015eensoy, Prof. Rag\u0131p Sar\u0131ca, Ord. Prof. H\u0131fz\u0131 Velded Velidedeo\u011flu, Prof. Tar\u0131k Zafer Tunaya ve Do\u00e7. \u0130smet Giritli\u2019yi sayg\u0131 ve minnetle an\u0131yorum. Veryans\u0131ntv<\/em>, 29. 05. 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin ilk d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 \u00c7u En-lay\u2019a \u201c1789 Frans\u0131z \u0130htilali hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?\u201d diye sormu\u015flar. \u201cBu konuda karar vermek i\u00e7in hen\u00fcz erken,\u201d diye cevap vermi\u015f. Devrimlerin anlam\u0131 tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de\u011fi\u015febilir. Fakat her devrim esas olarak toplum ve insanl\u0131k \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiyle an\u0131l\u0131r. Bu ba\u011flamda dedikodular\u0131n, \u00f6yk\u00fclerin, devrim hareketi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan hatalar\u0131n, … <\/p>\n