Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
2013 y\u0131l\u0131nda Rus askeriyesi Ortado\u011fu\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 inceleyerek yeni bir \u201chibrit sava\u015f\u201d doktrini geli\u015ftirdi. Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Valeriy Gerasimov yeni doktrini Rus Asker\u00ee Bilimler Akademisi\u2019nde verdi\u011fi bir konferansta a\u00e7\u0131klad\u0131. Konuya ili\u015fkin rapor \u00f6nce Rus asker\u00ee yay\u0131n organ\u0131nda (Military and Industrial Courier, \u015eubat 2013), daha sonra terc\u00fcme edilerek ABD askeriyesinin yay\u0131n organ\u0131 Military Review<\/em>\u2019da yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ruslar klasik sava\u015f tarz\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck asker\u00ee g\u00fc\u00e7lere bel ba\u011flamadan \u00e7at\u0131\u015fmalarda \u00fcst\u00fcnl\u00fck kazanabilecekleri bir y\u00f6ntem geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131 (Lawrence Freedman 2017).<\/p>\n\n\n\n Gerasimov Doktrini\u2019ne g\u00f6re yeni sava\u015flar art\u0131k \u00f6nbelirti vermeden, beklenmedik bir anda ba\u015fl\u0131yor, istikrarl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen bir \u00fclke aylar, hatta g\u00fcnler i\u00e7inde en \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febiliyordu. Bu \u00e7at\u0131\u015fmalarda sava\u015f ile bar\u0131\u015f, \u00fcniformal\u0131 personel ile \u00f6rt\u00fcl\u00fc faaliyet y\u00fcr\u00fcten unsurlar aras\u0131ndaki ay\u0131r\u0131m kayboluyordu. \u00d6rt\u00fcl\u00fc faaliyetlerden olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in kolayca ink\u00e2r edilebilen, sahiplenilmeyen asker\u00ee eylemler ile stratejik ama\u00e7lara hizmet eden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 faaliyetler e\u015fzamanl\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeliydi.<\/p>\n\n\n\n Bu sava\u015fta \u201cyeni enformasyon teknolojileri\u201d \u00f6nemli bir rol oynayacak; asker\u00ee ama\u00e7lar asker\u00ee olmayan ara\u00e7larla (politika, ekonomi, ileti\u015fim, siber alan, insan\u00ee yard\u0131m vs) birle\u015ftirilecek, farkl\u0131 kabiliyetler \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgelerindeki yerel n\u00fcfusla ili\u015fkilendirilecek, be\u015finci kol olarak faaliyet g\u00f6steren \u201cgizlenmi\u015f\u201d silahl\u0131 g\u00fc\u00e7ler yerel n\u00fcfusu, etnik ya da din\u00ee gruplar\u0131 harekete ge\u00e7irecekti.<\/p>\n\n\n\n Bu sava\u015f\u0131n temelini psikolojik harp ve bilgi harbi olu\u015fturuyordu. \u201c\u2026 ama\u00e7lanan en \u00f6nemli husus; gerekti\u011fi kadar asker\u00ee-fizik\u00ee kuvvetin maliyet-etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 yoluyla rakip \u00fclkenin kamuoyunun alg\u0131s\u0131n\u0131 kendi \u00fclkesini y\u00f6netenlerin aleyhine y\u00f6nlendirmek ve \u015fartland\u0131rmak\u201d idi (E. Hava Korgeneral Nihat K\u00f6kmen, \u201cGerasimov Doktrini Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131\u2019nda Neden Ba\u015far\u0131s\u0131z Oldu?,\u201d EDAM, 06. 06. 22).<\/p>\n\n\n\n K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131ndan (Mart 2014) sonra Ukrayna\u2019n\u0131n do\u011fu b\u00f6lgelerinde bu doktrin, r\u00fctbe i\u015fareti ta\u015f\u0131mayan Rus asker\u00ee personel ve istihbarat unsurlar\u0131 b\u00f6lgeye g\u00f6nderilerek uyguland\u0131. Ruslar b\u00f6lgede ger\u00e7ekle\u015fen eylemlerin yerli halk\u0131n kendili\u011finden hareketleri oldu\u011funu iddia ettiler.<\/p>\n\n\n\n Do\u011fu Ukrayna\u2019da uygulanan hibrit sava\u015f y\u00f6ntemleri yeni taktiklerin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ortaya koydu. \u201cKarma\u015f\u0131k komuta d\u00fczenlemeleri Ruslar\u0131n sahadaki durumu denetleme giri\u015fimlerini zorla\u015ft\u0131r\u0131rken, aldatma \u00e7abalar\u0131 etkisiz kald\u0131 ve giri\u015fim \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015feffafla\u015ft\u0131\u201d (Lawrence Freedman 2017). Doktrin daha \u00f6nce farkl\u0131 b\u00f6lgelerde uyguland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hareket tarz\u0131n\u0131n, uygulanacak y\u00f6ntem ve esaslar\u0131n d\u00fc\u015fman taraf\u0131ndan tahmin edilmesine imk\u00e2n vermi\u015f ve Rusya\u2019n\u0131n hangi b\u00f6lgeleri hedef alaca\u011f\u0131 bilindi\u011fi i\u00e7in Ukrayna taraf\u0131 (Bat\u0131l\u0131 istihbarat \u00f6rg\u00fctleri) zamana yay\u0131lan ak\u0131lc\u0131 ve etkili \u00f6nlemler alabilmi\u015fti (N. K\u00f6kmen, agy).<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak Rusya hibrit sava\u015f y\u00f6ntemlerini ask\u0131ya alarak en son II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda g\u00f6r\u00fclen klasik sava\u015f y\u00f6ntemleriyle (hava deste\u011fi e\u015fli\u011finde z\u0131rhl\u0131 birlik harek\u00e2t\u0131) Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgal etmeye ba\u015flad\u0131. Ama\u00e7 Kiev\u2019in i\u015fgal edilmesi, Zelenskiy h\u00fck\u00fcmetinin esir al\u0131nmas\u0131, sonradan ya da e\u015fzamanl\u0131 olarak Harkov, Mariopol, Herson, Odessa\u2019y\u0131 ele ge\u00e7irerek \u00f6nce Azak Denizi\u2019nin, daha sonra Karadeniz\u2019in kapat\u0131lmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Baz\u0131 T\u00fcrk asker\u00ee uzmanlar (Ahmet Yavuz, Nejat Eslen vd.) bu stratejinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Rus g\u00fc\u00e7lerinin fazla da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131k (siklet) merkezi olu\u015fturamad\u0131klar\u0131n\u0131, ikmal sorunlar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, harcanan birlik ve m\u00fchimmat\u0131 yenilemekte zorluk \u00e7ektiklerini, Rus birlikleri Kiev\u2019den g\u00fcneye do\u011fru \u00e7ekilirken meydana gelen \u201csava\u015f\u0131n doyma noktas\u0131\u201dnda karars\u0131z kald\u0131klar\u0131n\u0131 belirttiler.<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cephede 8 ya da 11 Rus generalin \u00f6lmesi, komuta kademesinin vurulmas\u0131na yol a\u00e7acak \u015fekilde yerini belli etti\u011fini, ba\u015fka deyi\u015fle Rus ordusunun sahrada \u00f6rt\u00fcl\u00fc elektronik haberle\u015fme yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Geri \u00e7ekilen birliklerin ge\u00e7tikleri yerle\u015fim yerlerindeki sivillere k\u00f6t\u00fc davranmalar\u0131 disiplin zaaf\u0131 olarak yorumland\u0131. Yerle\u015fim yerlerini f\u00fczelerle, fosfor bombalar\u0131yla rastgele vurman\u0131n asker\u00ee kazan\u0131m sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131, rakip \u00fclkelerde medyan\u0131n da k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131 ve abartmas\u0131yla tepkilere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve Cenevre Sava\u015f Konvansiyonlar\u0131\u2019n\u0131n ihl\u00e2l edildi\u011fi s\u00f6ylendi. Odessa\u2019ya \u00e7\u0131karma yapmas\u0131 beklenen Rus donanmas\u0131n\u0131n amiral (komuta) gemisi Moskova<\/em>\u2019n\u0131n Nept\u00fcn f\u00fczesiyle vurulup batmas\u0131, Kremlin\u2019in modern donan\u0131m ve uyar\u0131 sistemlerine sahip bir gemide meydana gelen bu olay\u0131 alev alan m\u00fchimmat ve yang\u0131nla a\u00e7\u0131klamas\u0131 asker\u00ee \u00e7evrelerde hayretle kar\u015f\u0131land\u0131 (E. T\u00fcmamiral Cem G\u00fcrdeniz: \u201cBu bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r,\u201d Veryans\u0131ntv,<\/em>14. 04. 2022).<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n bir sonucu olarak Ruslar\u0131n propaganda sava\u015f\u0131n\u0131 k\u00fcresel d\u00fczeyde kaybettiklerini, psikolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131 tarafa kapt\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Sahada da durum parlak de\u011fildi. Rus tanklar\u0131n\u0131n ve z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n teknolojik olarak \u00e7ok geri, neredeyse II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan kalma oldu\u011fu belirtildi. \u201cEldeki silahlar takti\u011fi de belirler. Halen II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndaki takti\u011fi kullan\u0131yorlar\u201d (E. Tu\u011fgeneral Osman Aydo\u011fan, Independent <\/em>-T\u00fcrk\u00e7e, 13. 09. 22)<\/p>\n\n\n\n Bu arada Gerasimov, doktriniyle birlikte fiziki olarak ortadan kayboldu. Zafer G\u00fcn\u00fc t\u00f6renlerinde (9 May\u0131s) yeri bo\u015f kald\u0131. Savunma Bakan\u0131 Sergey \u015eoygu onun yerini alm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Gerasimov\u2019un sava\u015fta yaraland\u0131\u011f\u0131, hatta \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc iddia edildi. Nihayet bat\u0131 medyas\u0131 Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Gerasimov\u2019un, Bat\u0131 Asker\u00ee B\u00f6lgesi Tank Birlikleri Komutan\u0131, G\u00fcney Asker\u00ee B\u00f6lgesi 22. Ordu Komutan\u0131 ve Karadeniz Filosu Komutan\u0131\u2019yla birlikte g\u00f6revden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Kremlin bu iddialar kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan ister istemez \u201ctank sava\u015f\u0131 doktrini\u201d geli\u015ftiren Mare\u015fal Tuha\u00e7evskiy\u2019nin 1937\u2019de sekiz generalle birlikte tasfiye edilmesinin K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun komuta heyetini zay\u0131flatarak Finlandiya K\u0131\u015f Sava\u015f\u0131\u2019nda (1939-40) a\u011f\u0131r kay\u0131plara sebep olmas\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Kremlin\u2019de Ukrayna Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde ve s\u0131ras\u0131nda neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileride tarih yazacak. \u015eimdilik kayd\u0131yla Putin ve \u00e7evresinin politik hedeflerin cazibesine kap\u0131larak asker\u00ee uzmanlar\u0131n tavsiyelerini dikkate almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak tahmin edebiliriz. \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya\u2019n\u0131n \u015fimdilik yabanc\u0131 asker bulundurmama kayd\u0131yla NATO \u00fcyeli\u011fine al\u0131nmas\u0131 Rusya\u2019n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 hedefinden (NATO\u2019nun geni\u015flemesini durdurma) biraz daha uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n Rusya\u2019n\u0131n gelece\u011fini belirleyece\u011fi, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ise Putin oligar\u015fisinin iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 neredeyse kesindir. Bu nedenle Rusya\u2019n\u0131n esas kuvvetlerini daha sonraki sava\u015flar i\u00e7in saklad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 temelsizdir.<\/p>\n\n\n\n Asker\u00ee uzmanlar nizami profesyonel ordusu olmasa da Ukrayna gibi bir \u00fclkenin i\u015fgalinde, ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda en az bir milyon askere ihtiya\u00e7 oldu\u011funu belirtmi\u015flerdi. Oysa harek\u00e2ta 150-200 bin (\u00e7o\u011funlu\u011fu etnik Rus olmayan) askerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Bat\u0131\u2019dan a\u015f\u0131r\u0131 miktarda mali ve asker\u00ee yard\u0131m g\u00f6ren Ukrayna askeriyesinin \u015fu anda 500 bin asker seviyesine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu ordunun kulland\u0131\u011f\u0131 modern harp vas\u0131talar\u0131n\u0131n m\u00fcrettebat\u0131yla birlikte ithal edilerek sahada faaliyete ge\u00e7irildi\u011fini anl\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn g\u00f6stergeler \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n NATO-Rusya sava\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n Ukrayna askeriyesi Eyl\u00fcl ay\u0131nda kar\u015f\u0131-taarruz ba\u015flatarak iki g\u00fcn \u00f6nce Harkov \u015fehrinin do\u011fusunu, Rusya\u2019n\u0131n lojistik merkezlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 stratejik \u0130zyum ve Kupyansk \u015fehirlerini ele ge\u00e7irdi. Bat\u0131 medyas\u0131 Rusya\u2019n\u0131n sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda sahip oldu\u011fu top\u00e7u avantaj\u0131n\u0131 kaybetti\u011fine, Moskova\u2019n\u0131n Kuzey Kore\u2019den top mermisi sat\u0131n almak istedi\u011fine dair haberlere yer verdi.<\/p>\n\n\n\n Bu arada Darya Dugina suikast\u0131 Bat\u0131l\u0131 istihbarat servislerinin cephe gerisinde sansasyonel eylemler d\u00fczenleme kapasitesine sahip olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak \u015fu anki durumda Rusya\u2019n\u0131n sava\u015f\u0131 geni\u015fletmek ya da Dombas ile K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 emniyete alacak \u015fekilde mevzilenmek d\u0131\u015f\u0131nda bir se\u00e7ene\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Belarus\u2019un Polonya s\u0131n\u0131r\u0131na y\u0131\u011f\u0131nak yapmas\u0131 ve 8 Eyl\u00fcl\u2019de s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesinde (yeniden) asker\u00ee tatbikata ba\u015flamas\u0131 Rusya\u2019n\u0131n sava\u015f\u0131 geni\u015fletme e\u011filiminde oldu\u011fu ya da Rus ordusunun Ukrayna askeriyesinin ilerledi\u011fi b\u00f6lgelerden d\u00fczenli bi\u00e7imde geri \u00e7ekilmesi Kremlin\u2019in g\u00fcneyde ve do\u011fuda savunma tahkimat\u0131 yapmaya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlanabilir.<\/p>\n\n\n\n Toplamda Rusya\u2019n\u0131n elinde \u00fc\u00e7 \u00f6nemli koz bulunuyor. Genel seferberlik ilan ederek birka\u00e7 milyon Rus\u2019u silah alt\u0131na al\u0131p i\u015fgali yeniden ba\u015flatmak; ikincisi, Avrupa\u2019n\u0131n gaz\u0131n\u0131 tamamen keserek NATO ittifak\u0131n\u0131 b\u00f6lme takti\u011fini derinle\u015ftirmek; ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, taktik olanlardan ba\u015flayarak n\u00fckleer silah kullanmak.<\/p>\n\n\n\n Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n ara sonucu ve olas\u0131l\u0131klar\u0131 Rusya\u2019n\u0131n birincisini yapmaya g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fini g\u00f6stermektedir. \u0130kincisinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (vanalar\u0131 kapaman\u0131n yarataca\u011f\u0131 gelir kayb\u0131 k\u0131sa vadede Asya enerji piyasalar\u0131yla telafi edilemez). \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise sava\u015flar\u0131n sebep ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde bir insan\u00ee felakete yol a\u00e7aca\u011f\u0131 i\u00e7in se\u00e7enek olarak g\u00f6r\u00fclemez.<\/p>\n\n\n\n En genelde Kremlin\u2019in 1991\u2019de Rusya\u2019n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 felaketi, Putin\u2019in s\u00f6zleriyle \u201c20. y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck jeopolitik felaketi\u201dni, \u00f6ncesi ve sonras\u0131yla, tarihsel, ideolojik ve politik y\u00f6nleriyle do\u011fru de\u011ferlendiremedi\u011fini, sahip oldu\u011fu kuvvetlerin emperyal hedeflerinin \u00e7ok gerisinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Veryans\u0131n<\/em>,16. 09.2022 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan 2013 y\u0131l\u0131nda Rus askeriyesi Ortado\u011fu\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 inceleyerek yeni bir \u201chibrit sava\u015f\u201d doktrini geli\u015ftirdi. Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Valeriy Gerasimov yeni doktrini Rus Asker\u00ee Bilimler Akademisi\u2019nde verdi\u011fi bir konferansta a\u00e7\u0131klad\u0131. Konuya ili\u015fkin rapor \u00f6nce Rus asker\u00ee yay\u0131n organ\u0131nda (Military and Industrial Courier, \u015eubat 2013), daha sonra terc\u00fcme edilerek ABD askeriyesinin yay\u0131n organ\u0131 Military Review\u2019da … <\/p>\n