{"id":1181,"date":"2022-09-11T10:00:30","date_gmt":"2022-09-11T08:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1181"},"modified":"2022-09-11T10:00:31","modified_gmt":"2022-09-11T08:00:31","slug":"komplo-teorileri-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1181","title":{"rendered":"                           KOMPLO TEOR\u0130LER\u0130 TAR\u0130H\u0130"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n

        Palavran\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc etkisiyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r.  Ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir palavra \u015fok etkisi yaratarak dikkatleri m\u0131knat\u0131s gibi \u00fczerine \u00e7eker.<\/p>\n\n\n\n

        Belirli bir izle\u011fi, yani ana y\u00f6nelimi olan, hedef kitlesi \u00f6zenle se\u00e7ilmi\u015f b\u00fcy\u00fck palavralar vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

        Mesela eski Meclis Ba\u015fkan\u0131 Kahraman\u2019\u0131n \u201cKurtulu\u015f olmad\u0131\u201d palavras\u0131 bu t\u00fcre girer. \u201cKur\u015fun s\u0131kmad\u0131k,\u201d dedi. \u201cM\u00fcstevliler alacaklar\u0131n\u0131n birka\u00e7 mislini ald\u0131lar, \u00f6yle gittiler.\u201d  Me\u011fer tek kur\u015fun atmadan elimiz b\u00f6\u011fr\u00fcm\u00fczde kalakalm\u0131\u015f\u0131z, neyi kutlayaca\u011f\u0131z!?<\/p>\n\n\n\n

        Bu bilin\u00e7li palavrad\u0131r. 30 A\u011fustos ile 29 Ekim aras\u0131nda, \u0130zmir\u2019in  kurtulu\u015funun y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l kutlamalar\u0131n\u0131n hemen \u00f6ncesinde, en gerici ve yobaz kesime a\u015f\u0131lanan tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 canl\u0131 tutmak, cahil kitleye moral vermek i\u00e7in ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

        \u00d6nemli ve bilgili g\u00f6r\u00fcnmek isteyen zeki cahillerin de palavralar\u0131 vard\u0131r. Mesela adam \u0130ttihat ve Terakki Merkez-i Um\u00fbmisi\u2019nin Alman casuslar\u0131ndan olu\u015ftu\u011funu, Abd\u00fclhamid\u2019in devrilmesinin bir Mason komplosu oldu\u011funu, Mustafa Kemal\u2019in \u00d6zbekler Tekkesi\u2019nden y\u00f6netildi\u011fini, hatta  b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya tarihinin  Yahudi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131  esoterik \u00f6rg\u00fctlerin faaliyetiyle bi\u00e7imlendi\u011fini iddia eder.  Tuhaf iddialar daima ilgi \u00e7eker. Okur yazar ge\u00e7inen pek \u00e7ok ki\u015fi adam\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131k ayran budalas\u0131 gibi, ezeli ve ebedi dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla, sorgulamadan okumaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

        Bu t\u00fcr\u00fcn cahil olmayan versiyonu da vard\u0131r. Muhtemelen  istihbarat \u00f6rg\u00fctlerinin ellerine tutu\u015fturdu\u011fu soyk\u00fct\u00fck \u015femalar\u0131ndan hareketle Cumhuriyeti kuran b\u00fct\u00fcn kadrolar\u0131n  k\u00f6ken olarak Sabetay Sevi m\u00fcritlerinden gelen tek bir  geni\u015f ailenin fertleri oldu\u011funu kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ya da Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u201ckay\u0131p Mu  K\u0131tas\u0131\u201dnda T\u00fcrklerin k\u00f6kenini, hatta Tanr\u0131\u2019y\u0131 arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da Sel\u00e2nik D\u00f6nmeleri\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomisini ve siyasetini y\u00f6netti\u011fini  iddia eder.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu palavralar\u0131 \u201ckomplo teorileri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplamak gerekir. Bu konuda  Veryans\u0131ntv\u2019de yer alan iki yaz\u0131m\u0131n birinde, do\u011frulanamad\u0131\u011f\u0131 ama ayn\u0131 zamanda yanl\u0131\u015flanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in  komplo teorisinin bir t\u00fcr dokunulmazl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, kulaktan kula\u011fa yay\u0131ld\u0131k\u00e7a \u201cger\u00e7eklik\u201d gibi alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131m (https:\/\/www.veryansintv.com\/komplo-teorisi<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

Yan\u0131lm\u0131\u015f\u0131m. Bir kitap okudum ve komplo teorilerine pek\u00e2l\u00e2 dokunulabildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. Nihayet sorunu tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde sa\u011flam referanslarla inceleyen, komplo teorilerinin ideolojik ve politik sebeplerini, yaratt\u0131\u011f\u0131 etkilerle birlikte sorgulayan bir kitap \u00e7\u0131kt\u0131 ve konuya ili\u015fkin her \u015fey kafamda yerli yerine oturdu.<\/p>\n\n\n\n

Haluk Hepkon, Komplo Teorileri Tarihi<\/em> (K\u0131rm\u0131z\u0131kedi 2022) adl\u0131 kitab\u0131nda  sorunun arka plan\u0131n\u0131n iki y\u00fczy\u0131ll\u0131k bir  zamanla s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu,  komplo teorilerinin Ayd\u0131nlanma \u00c7a\u011f\u0131\u2019na ve Frans\u0131z Devrimi\u2019ne g\u00f6sterilen gerici tepkilerden do\u011fdu\u011funu, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin bir yan-\u00fcr\u00fcn\u00fc olarak Bat\u0131\u2019dan Do\u011fu\u2019ya ihra\u00e7 edildi\u011fini, yak\u0131n d\u00f6nemde postmodernizm \u00fczerinden edebiyat ve g\u00f6rsel sanatlara aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, giderek pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu, belli ba\u015fl\u0131 b\u00fct\u00fcn komplocu tezlere yer vererek, yerli komplo teorisyenlerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini de ihmal etmeden anlat\u0131yor.  <\/p>\n\n\n\n

Kitab\u0131n iki \u00f6nemli katk\u0131s\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, tarihten \u00f6rneklerle komplo teorilerinin konjonkt\u00fcrel oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor ve \u015fu sonuca var\u0131yor: \u201cKomplo teorilerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla devrimler, krizler ve di\u011fer b\u00fcy\u00fck toplumsal alt\u00fcst olu\u015flar aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fki bulunmaktad\u0131r \u2026 Bu de\u011fi\u015fiklikleri ve krizi anlamadan ne komplo teorilerini ne de yay\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d (s. 199).<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, kitap  yerli komplo teorilerinin tamam\u0131n\u0131n  yabanc\u0131 kaynaklardan esinlendi\u011fini ya da d\u00fcped\u00fcz  a\u015f\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor ve \u015fu sonuca var\u0131yor: \u201cYerli komplo teorileri yabanc\u0131 benzerlerinin basit bir tekrar\u0131ndan ya da terc\u00fcmesinden \u00f6teye ge\u00e7memektedir \u2026 komplo teorileri hep Bat\u0131\u2019n\u0131n ve \u00fclke i\u00e7erisindeki gericili\u011fin hizmetinde olmu\u015ftur. Bu durumun nedeni, s\u00f6z konusu teorilerin yap\u0131s\u0131nda gizlidir. Sol bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle ya da BOP, AB gibi siyas\u00ee projelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak gibi ama\u00e7larla ortaya at\u0131lan komplo teorileri bile, bu gerici i\u00e7erik y\u00fcz\u00fcnden, eninde sonunda Bat\u0131\u2019ya ve yerli gericili\u011fe hizmet etme noktas\u0131na gelmektedir\u201d (s. 222).<\/p>\n\n\n\n

\u0130nternetin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, \u00f6zellikle k\u0131sa videolarla geni\u015f izleyici kitlesine ula\u015fma imk\u00e2n\u0131 komplo teorilerinin h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131n\u0131, belirli komplo teorilerine inanan, bunlarda \u00f6zel ve oyalay\u0131c\u0131 bir lezzet bulan izleyicilerin kendi aralar\u0131nda inan\u00e7 topluluklar\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her komplo teorisyeninin arkas\u0131nda ona madd\u00ee destek sa\u011flayan ve  palavralar\u0131n\u0131 \u00e7evresine yayan  bir fan kul\u00fcp olu\u015fmu\u015ftur. \u201cKitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131ndan d\u0131\u015flanan komplo teorisyenleri internet sayesinde fikirlerini ifade etmek ve ili\u015fki kurmak i\u00e7in \u00f6nemli bir f\u0131rsat yakalam\u0131\u015flard\u0131r\u201d (s. 25).<\/p>\n\n\n\n

Komplo teorilerinin s\u0131radan okura ya da seyirciye e\u015fsiz bir zihinsel konfor sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.  Kendi dinamikleri olan iktisad\u00ee ve toplumsal sistemlerin, ideolojik ve politik ayg\u0131tlar\u0131n i\u015fleyi\u015fini anlama zahmetine katlanamayan   tahsilli yar\u0131 cahiller, tercih ettikleri komplo teorisi sayesinde hakikat ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131   kolayca tatmin edebiliyor, var olmayan bir s\u0131rr\u0131 ke\u015ffetmenin ve onu ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015farak huzur i\u00e7inde sosyalle\u015fmenin tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karabiliyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00fc\u015f\u00fcnsel sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lacak hi\u00e7bir \u015fey yoktur. Konjonkt\u00fcr\u00fcn de\u011fi\u015fmesi, d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de yeni bir devrim s\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131, buna ba\u011fl\u0131 olarak medyan\u0131n ger\u00e7ek i\u015flevine kavu\u015fmas\u0131, bilimsel e\u011fitim \u00f6\u011fretimin yeniden kurumla\u015fmas\u0131 gerekir.  O zamana kadar okurun ve seyircinin daha sorgulay\u0131c\u0131 ve dikkatli olmas\u0131n\u0131,  sa\u00e7mal\u0131klar\u0131n pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklenecek yerde hakikati  arayacak cesareti g\u00f6stermesini ancak temenni edebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Immanuel Kant, yakla\u015f\u0131k iki y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, kendi akl\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011funa ba\u015fvurmadan kullanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn zihinsel ve varolu\u015fsal geli\u015fimini tamamlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu tamamlanma s\u00fcrecinin neredeyse  kesintiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rseydi, herhalde  \u015fu s\u00f6zleri tekrarlamaktan ba\u015fka elinden bir \u015fey gelmezdi: \u201cKendi akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanmaya cesaret ediniz!\u201d<\/p>\n\n\n\n

 Yazdan kalma bu pazar g\u00fcn\u00fcnde herkese, \u00f6zellikle meydan\u0131 bo\u015f zannederek at\u0131p tutan \u00f6zg\u00fcveni tavana vurmu\u015f komplo teorisyenlerine, \u201cKomplo Teorileri Tarihi\u201dni dikkatle okumalar\u0131n\u0131 tavsiye ediyorum.  Veryans\u0131n<\/em>, 11.09.2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yavuz Alogan         Palavran\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc etkisiyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r.  Ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir palavra \u015fok etkisi yaratarak dikkatleri m\u0131knat\u0131s gibi \u00fczerine \u00e7eker.         Belirli bir izle\u011fi, yani ana y\u00f6nelimi olan, hedef kitlesi \u00f6zenle se\u00e7ilmi\u015f b\u00fcy\u00fck palavralar vard\u0131r.         Mesela eski Meclis Ba\u015fkan\u0131 Kahraman\u2019\u0131n \u201cKurtulu\u015f olmad\u0131\u201d palavras\u0131 bu t\u00fcre girer. \u201cKur\u015fun s\u0131kmad\u0131k,\u201d dedi. \u201cM\u00fcstevliler alacaklar\u0131n\u0131n birka\u00e7 mislini … <\/p>\n

Continue reading ”                           KOMPLO TEOR\u0130LER\u0130 TAR\u0130H\u0130”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1181","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1184,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181\/revisions\/1184"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}