Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n
S\u0131n\u0131f hareketinin y\u00fckseldi\u011fi kriz d\u00f6nemlerinde sosyalist solun farkl\u0131 partileri ve fraksiyonlar\u0131 kendi aralar\u0131nda ittifak kurma, hatta birle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterirler. S\u0131n\u0131f hareketinin yat\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, ezildi\u011fi, kendi m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlerini kaybetti\u011fi gerileme d\u00f6nemlerinde ise da\u011f\u0131l\u0131rlar, kitlesel ba\u011flar\u0131 zay\u0131flar, sadece kendilerinin anlayabildi\u011fi bir dille konu\u015farak kendi aralar\u0131nda rekabet ederler.<\/p>\n\n\n\n
Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkemizdeki sosyalist solun, b\u00fct\u00fcn partileri ve gruplar\u0131yla son 35 sene i\u00e7inde halk\u0131n hi\u00e7bir kesimine dokunamam\u0131\u015f, en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ba\u015far\u0131 bile kazanamam\u0131\u015f olmalar\u0131 do\u011fal kar\u015f\u0131lanabilir.<\/p>\n\n\n\n
Otuz be\u015f seneyi, darbenin geri \u00e7ekildi\u011fi, en az\u0131ndan b\u00fcy\u00fck kentlerde s\u0131k\u0131y\u00f6netimin kalkt\u0131\u011f\u0131, sosyalist dergi \u00e7evrelerinin olu\u015ftu\u011fu, \u00f6rg\u00fctlenmek i\u00e7in giri\u015fim komitelerinin kuruldu\u011fu 1986 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flat\u0131yoruz. Bu d\u00f6nemde, ad\u0131nda \u201csosyalist\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc olan ilk partinin kurulu\u015f tarihi 1 \u015eubat 1988\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n
So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n devam etti\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla \u201ckom\u00fcnizm\u201din h\u00e2l\u00e2 tehlike olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu d\u00f6nemde elbette tam bir serbestlik yoktu. \u0130zinli toplant\u0131larda 1. \u015eube polislerine salonun arkalar\u0131nda yer ayr\u0131l\u0131rd\u0131. Orada sessizce oturur, \u00e7aylar\u0131n\u0131 yudumlayarak not tutarlard\u0131. 2004 y\u0131l\u0131na kadar faaliyetini s\u00fcrd\u00fcren Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri sosyalist parti kurmak i\u00e7in giri\u015fimde bulunanlar\u0131 25 y\u0131l hapis cezas\u0131 istemiyle yarg\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00f6nemde sosyalistler 12 Mart d\u00f6neminden \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda, 1970\u2019lerin ortas\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sendikal m\u00fccadelenin y\u00fckselece\u011fini, toplumun en ilerici kesimlerinin \u00f6nderli\u011finde bir demokratik at\u0131l\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini ummu\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcnden geriye do\u011fru bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sosyalistlerin o d\u00f6nemde 12 Eyl\u00fcl ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve 24 Ocak kararlar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal etkilerin derinli\u011fini ve kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131layamad\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Amerikanc\u0131 asker\u00ee darbe, sosyalist hareketleri 1980 \u00f6ncesinde etkiledikleri ve i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 fakat kanl\u0131 1 May\u0131s 1977\u2019den sonra \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fckleri kitlelerden tamamen ay\u0131rarak, direnmelerine f\u0131rsat vermeden ezmi\u015f; Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n d\u00f6rt e\u011filimi birle\u015ftiren \u201corta direk\u201d partisi, bana hep Deng \u015eiao Ping\u2019in \u201cd\u00f6rt modernle\u015fme\u201d teorisini hat\u0131rlatan bir \u201ci\u015fbitiricilik\u201d ideolojisini topluma a\u015f\u0131layarak ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftu. T\u00fcrk-\u0130\u015f d\u00e2hil sendikalar\u0131n \u00f6zelle\u015ftirme at\u0131l\u0131m\u0131na direni\u015fi evreler h\u00e2linde denetim alt\u0131na al\u0131n\u0131p geri \u00e7ekilirken sosyalist solun etki alan\u0131 iyice darald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Reel sosyalist devletlerin kapitalizme teslim olarak \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, Tien Anmen Katliam\u0131\u2019ndan (1989) sonra \u00c7in\u2019in Kom\u00fcnist Partisi y\u00f6netiminde kapitalizme ge\u00e7i\u015fi gibi beklenmedik olaylar, 12 Eyl\u00fcl darbesinin T\u00fcrkiye\u2019de ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00fczerine geldi. Bu s\u00fcre\u00e7 tarihsel arg\u00fcmanlar\u0131, resm\u00ee anlat\u0131lar\u0131, sosyalizme ili\u015fkin farkl\u0131 teorik g\u00f6r\u00fc\u015fleri, devrim stratejileri, hatta sanat anlay\u0131\u015f\u0131 ve kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle birlikte bilinen sosyalizme ili\u015fkin her \u015feyi t\u00fcketti ve ard\u0131nda muazzam bir bo\u015fluk b\u0131rakarak h\u0131zla tamamland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1991 y\u0131l\u0131nda (tam da o y\u0131lda!) Nak\u015fibendi Derg\u00e2h\u0131 m\u00fcridi Turgut \u00d6zal \u201cTer\u00f6rle M\u00fccadele Yasas\u0131\u201d \u00e7\u0131kararak TCK\u2019n\u0131n 141-142. maddeleriyle birlikte 163. maddesini de kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
141-142. maddelerin \u00f6nemi kalmam\u0131\u015ft\u0131. Fakat 163. maddenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen muazzam bir etki yaratt\u0131. Bu maddenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla birlikte Devlet\u2019i ve toplumu cemaat ve tarikatlar\u0131n istilas\u0131ndan koruyan baraj\u0131n kapaklar\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu. O zamana kadar Devlet \u201ckom\u00fcnizm\u201d dedi\u011fi \u015feyin tan\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ok geni\u015f tutmu\u015f, iki asker\u00ee darbe ve s\u00fcrekli bask\u0131yla \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn entelekt\u00fcel ve ayd\u0131nlanmac\u0131 damarlar\u0131n\u0131 kurutmu\u015f, 1980\u2019den itibaren devlet kurumlar\u0131 T\u00fcrk-\u0130slam sentezine ters d\u00fc\u015febilecek b\u00fct\u00fcn unsurlardan sistematik bi\u00e7imde temizlenmi\u015fti. T\u00fcrk-\u0130slam sentezi, a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmese de, Kemalist Ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yerine ge\u00e7mi\u015fti. Zamanla sentezin \u201cT\u00fcrk\u201d k\u0131sm\u0131 d\u00fc\u015fecek, \u201c\u0130slam\u201d k\u0131sm\u0131 ise \u00f6zellikle 2000\u2019li y\u0131llardan ba\u015flayarak hegemonik bir nitelik kazanacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Neyse, konuyu da\u011f\u0131tmayal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00f6nemde sosyalist solun b\u00fct\u00fcn \u00f6rg\u00fctleri ve \u00e7evreleri zaman zaman ya da s\u00fcrekli olarak PKK\u2019nin sivil uzant\u0131s\u0131 olan partilerin etkisi alt\u0131nda kald\u0131. PKK unsurlar\u0131 bu d\u00f6nemde kurulan b\u00fct\u00fcn sosyalist partilere s\u0131zd\u0131. Mesela 1988\u2019de \u201csosyalist\u201d etiketiyle kurulan partinin MK\u2019sinde yer alan iki ki\u015fiden biri daha sonra PKK\u2019nin Avrupa te\u015fkilat\u0131 sorumlusu oldu, di\u011feri \u00f6rg\u00fct\u00fcn medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6netti.<\/p>\n\n\n\n
Sosyalist ortodoksinin bir bi\u00e7imine ba\u011fl\u0131 kalan, baz\u0131lar\u0131 partile\u015fmi\u015f gruplar giderek marjinalle\u015firken, sivil toplumcu g\u00f6r\u00fc\u015flerden etkilenerek liberalle\u015fen, soyut bir demokrasi talebiyle Avrupa\u2019daki ye\u015filleri, Eurokom\u00fcnizm\u2019den arta kalan fikirleri taklit eden; emperyalizmin yurtta\u015f haklar\u0131 olarak de\u011fil de etnik ve din\u00ee az\u0131nl\u0131klar\u0131n, cinsellik d\u00e2hil farkl\u0131 tercihleri olanlar\u0131n haklar\u0131 olarak yeniden tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 insan haklar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ele\u015ftirisiz kabul eden partiler kuruldu. O s\u0131rada PKK\u2019nin yasal uzant\u0131lar\u0131 etkili olmak i\u00e7in K\u00fcrtlerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerin d\u0131\u015f\u0131nda, bat\u0131da da \u00f6rg\u00fctlenmek, bir t\u00fcr demokratik-tik cephe kurmak gerekti\u011fini anlam\u0131\u015flard\u0131. \u201cDemokrasi\u201d kavram\u0131n\u0131 bir \u201ctik\u201d h\u00e2line getirmi\u015flerdi ve her laf\u0131n ba\u015f\u0131na mutlaka bir \u201cdemokratik\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yerle\u015ftiriyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sosyalist solun T\u0130P\u2019ten ve Dev-Gen\u00e7\u2019ten beri benimsedi\u011fi yurtseverlik, antiemperyalizm, s\u0131n\u0131f bilinci gibi kavramlar terk edildi, Cumhuriyetin kurucu de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131l\u0131k \u201cTam ba\u011f\u0131ms\u0131z ve demokratik T\u00fcrkiye\u201d anlay\u0131\u015f\u0131yla birlikte sosyalist solun saflar\u0131n\u0131 terk etti. Bunun yerini PKK\u2019nin s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen ve nihayet \u201cdemokratik-tik \u00f6zerlik\u201d hedefinde Avrupa Yerel Y\u00f6netimler \u00d6zerklik \u015eart\u0131\u2019yla bulu\u015fan yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ald\u0131. Bu d\u00f6nemde Karen Fogg ve Claudia Roth gibi PKK\u2019ye yard\u0131mc\u0131 emperyal ajanlar\u0131n genelde sol, medya ve sendikalar \u00fczerindeki etkisi ink\u00e2r edilemez. B\u00fct\u00fcn siyas\u00ee toplumun kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, AB\u2019ye \u00fcyelik vaatleriyle ate\u015flenen \u201cdemokrasi budalal\u0131\u011f\u0131\u201dndan sosyalist sol da nasibini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00f6nemde Negri ve Hardt\u2019\u0131n \u201c\u0130mparatorluk\u201d kitab\u0131ndaki d\u00fcnya tahlili ile anarko-ekolojist Murray Bookchin\u2019in tarih ve toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n PKK\u2019nin savundu\u011fu ve liberal solun benimsedi\u011fi \u201cdemokratik-tik \u00f6zerklik\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na, \u00fcniter ulus-devlet kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere esin kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
Eskiden solda kullan\u0131lan, Frans\u0131zca\u2019dan bozma antrizm (entrisme) diye bir kavram vard\u0131. T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u201cs\u0131zmac\u0131l\u0131k\u201d diye \u00e7evrilebilir. Bir \u00f6rg\u00fct ba\u015fka bir \u00f6rg\u00fcte adamlar\u0131n\u0131 s\u0131zd\u0131rarak onu etkilemeye, giderek y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130mk\u00e2nlar\u0131 ve kaynaklar\u0131 yetersiz ama bir \u015fekilde kendisini var etmek isteyen, gev\u015fek yap\u0131l\u0131, kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k \u00f6rg\u00fctlerin, parasal kaynaklar\u0131 ve imk\u00e2nlar\u0131 bol, hedefleri belirlenmi\u015f, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 gayet iyi bilen \u00f6rg\u00fctlerin s\u0131zmas\u0131na, antrizm uygulamas\u0131na direnmesi \u00e7ok zordur. <\/p>\n\n\n\n
Sosyalist hareket ve partilerin \u00f6nemli bir kesimi, \u015f\u0131mar\u0131k sosyetesi parlamentoda yer alan, AB partileriyle yak\u0131n ili\u015fkileri olan, medya imk\u00e2nlar\u0131 neredeyse b\u00fct\u00fcn k\u0131talara yay\u0131lm\u0131\u015f sivil PKK partilerinin cazibesine kap\u0131ld\u0131. Bir sosyalist partinin lideri PKK\u2019yle milletvekili pazarl\u0131\u011f\u0131na oturdu, bir ba\u015fka sosyalist partinin genel ba\u015fkan\u0131 partisinden istifa edip HDP milletvekili oldu, bir di\u011fer partinin genel ba\u015fkan\u0131 HDP\u2019nin s\u0131rt\u0131na binip milletvekili olduktan sonra ayr\u0131 bir parti kurdu ve sosyalist solun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc toplayarak HDP\u2019nin demokratik-tik se\u00e7im ittifak\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu uzun yaz\u0131n\u0131n sebebi, nihayet sosyalist solun i\u00e7indeki d\u00f6rt \u00f6rg\u00fct\u00fcn, T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi, Sol Parti, T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Hareketi ve Devrim Hareketi\u2019nin bir \u201cSosyalist G\u00fc\u00e7 Birli\u011fi\u201d kurarak PKK ve onun uzant\u0131s\u0131 olan HDP sosyetesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 etki alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Sosyalist G\u00fc\u00e7 Birli\u011fi, \u201cGericili\u011fe kar\u015f\u0131 ayd\u0131nlanmay\u0131, piyasac\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kamuculu\u011fu, emperyalizme kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 savunarak b\u00fcy\u00fct\u00fclecek emek\u00e7ilerin ve yurtseverlerin \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201dn\u00fc savunuyor. \u00dclkenin gelece\u011fine sahip \u00e7\u0131kan; emperyalizme, onun yerli i\u015fbirlik\u00e7ileri olan tarikat ve cemaatlere, milleti \u00fcmmete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek yok etmek isteyen \u201chalk d\u00fc\u015fman\u0131\u201d iktidara kar\u015f\u0131 tav\u0131r alan bu olu\u015fum, biraz gecikerek de olsa sosyalist solun namusunu kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Olumlu bir geli\u015fme olarak g\u00f6rmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fta da belirtti\u011fim gibi, sosyalist solun geli\u015fmesi, hatta varl\u0131\u011f\u0131 bile s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin, kitle hareketlerinin y\u00fckseli\u015fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu y\u00fckseli\u015f de sendikalar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na, toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerinin \u00f6rg\u00fctlenmesine; fabrika i\u015f\u00e7isinden tar\u0131m emek\u00e7isine, memurundan \u00f6\u011frencisine, polisinden akademisyenine kadar Saray rejiminin ma\u011fdur etti\u011fi b\u00fct\u00fcn kesimlerin taleplerini g\u00f6steri ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131 kullanarak dile getirebilmesine, siyas\u00ee toplumun bu yolla e\u011fitilmesine (e\u011fitilmesine!) ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde T\u00fcrkiye bir dizi anayasa m\u00fccadelesiyle kendi kimli\u011fini yeniden tan\u0131mlayacak, demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti mi yoksa \u015feriat kanunlar\u0131yla y\u00f6netilen bir t\u00fcr sultanl\u0131k m\u0131 oldu\u011funa karar verecektir. \u00dclkenin temel sorunu, her t\u00fcrl\u00fc siyasetin ve ideolojik k\u00fcmelenmenin esas konusu budur. Veryans\u0131n<\/em>, 28. 08. 2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yavuz Alogan S\u0131n\u0131f hareketinin y\u00fckseldi\u011fi kriz d\u00f6nemlerinde sosyalist solun farkl\u0131 partileri ve fraksiyonlar\u0131 kendi aralar\u0131nda ittifak kurma, hatta birle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterirler. S\u0131n\u0131f hareketinin yat\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, ezildi\u011fi, kendi m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlerini kaybetti\u011fi gerileme d\u00f6nemlerinde ise da\u011f\u0131l\u0131rlar, kitlesel ba\u011flar\u0131 zay\u0131flar, sadece kendilerinin anlayabildi\u011fi bir dille konu\u015farak kendi aralar\u0131nda rekabet ederler. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkemizdeki sosyalist solun, b\u00fct\u00fcn … <\/p>\n