{"id":1148,"date":"2022-08-07T10:06:15","date_gmt":"2022-08-07T08:06:15","guid":{"rendered":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1148"},"modified":"2022-08-07T10:06:15","modified_gmt":"2022-08-07T08:06:15","slug":"parti-devleti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yavuzalogan.com\/?p=1148","title":{"rendered":"PART\u0130 DEVLET\u0130"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Yavuz Alogan<\/p>\n\n\n\n

Sabahlar\u0131 bisiklet s\u00fcrerken Devlet teorisini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam ediyorum. Herkesin g\u00fcnde en az bir saat Devlet\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekir. \u015eahsen ben h\u00fck\u00fcmet ile Devlet\u2019in ayn\u0131 \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, birincisinin se\u00e7imlerle de\u011fi\u015fti\u011fini fakat ikincisinin kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini iyice anlad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

H\u00fck\u00fcmeti kuran siyas\u00ee parti Devlet\u2019i incitmeden \u00fclkeyi y\u00f6netmelidir. Kendi kadrolar\u0131n\u0131 devletin b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131na destursuz sokarak esas te\u015fkilat\u0131n anayasa ve kanunlarla belirlenmi\u015f yap\u0131s\u0131n\u0131 bozamaz.<\/p>\n\n\n\n

Her Devlet\u2019in kendi yerle\u015fik, geleneksel b\u00fcrokrasisi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Max Weber -\u00f6zetle- insanlar \u00fczerinde en etkili otorite kurma arac\u0131 olarak b\u00fcrokrasinin en y\u00fcksek verimlilik d\u00fczeyine ula\u015fma yetene\u011fine sahip oldu\u011funu; do\u011frulu\u011fu, istikrar\u0131, sert disiplini ve g\u00fcvenilirli\u011fiyle hem yo\u011fun etkinli\u011fi hem de i\u015flemlerinin kapsam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan b\u00fct\u00fcn di\u011fer formlardan \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu ve resm\u00ee olarak her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6netim g\u00f6revine uygulanabildi\u011fini s\u00f6yler (akt. G. Ritzer, Sociological Theory<\/em>, McGraw Hill 2011, s. 129).<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle bir yap\u0131 yoksa Devlet\u2019in varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez.  Siyas\u00ee parti kadrolar\u0131 b\u00f6yle bir yap\u0131n\u0131n yerini tutamaz.<\/p>\n\n\n\n

Se\u00e7im kazan\u0131p iktidara gelen siyas\u00ee parti haz\u0131r buldu\u011fu devlet b\u00fcrokrasisiyle \u00e7al\u0131\u015fmak zorundad\u0131r; onu ortadan kald\u0131ramaz, tahrip edemez, i\u015flevini bozamaz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ktidar partisi sokaktan toplad\u0131\u011f\u0131 e\u015f dost akraba ya da tarikat cemaat kadrosunu elbette mill\u00ee e\u011fitim ya da maliye bakan\u0131 yapabilir. Fakat bakan her istedi\u011fini yapamaz. Devlet b\u00fcrokrasisiyle \u00e7al\u0131\u015fmak zorundad\u0131r. M\u00fcste\u015far\u0131, genel m\u00fcd\u00fcr\u00fc, \u015fube m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve uzman kurullar\u0131yla b\u00fcrokratik yap\u0131 devlet gelene\u011fini, akl\u0131n\u0131, mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve terbiyesini politik\/idelojik bir karakter olan bakana aktar\u0131r, onun hareketlerini ve uygulamalar\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu ili\u015fkinin bozuldu\u011fu yerde Devlet\u2019ten s\u00f6z edilemez.<\/p>\n\n\n\n

Devlet kendi b\u00fcrokratlar\u0131n\u0131 se\u00e7kin (se\u00e7kin, elit!) bir tabaka olarak bizzat yeti\u015ftirir. Sadece e\u011fitim \u00f6\u011fretim yetmez. Adam ya da kad\u0131n tahsil terbiye g\u00f6rm\u00fc\u015f, Amerika\u2019da i\u015fletme mast\u0131r\u0131 yapm\u0131\u015f, ingilizceyi b\u00fclb\u00fcl gibi \u015fak\u0131yan biri olabilir. Fakat Devlet b\u00fcrokrat\u0131 olabilmesi i\u00e7in ya alt kademelerden ba\u015flayarak tecr\u00fcbe edinmi\u015f ya da b\u00fcrokrat olarak yeti\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Sokaktan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z adam\u0131 b\u00fcrokratik yetkilerle donat\u0131rsan\u0131z kendinize ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ete kurmu\u015f olursunuz. Bu durumda Devlet yoktur.<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 bile tarikat tekkelerinin devlet te\u015fkilat\u0131na sirayetini \u00f6nlemek i\u00e7in ba\u015f\u0131bozuk yap\u0131lar\u0131 Meclis-i Me\u015f\u00e2yih adl\u0131 bir kurulla denetim alt\u0131na alm\u0131\u015f; kendi b\u00fcrokrat\u0131n\u0131 Enderun\u2019da  din\u00ee bilgilerin yan\u0131 s\u0131ra matematik, mant\u0131k, co\u011frafya, edebiyat bilgisiyle donatm\u0131\u015f; ona Latince, Arap\u00e7a, Fars\u00e7a \u00f6\u011fretmi\u015f; onu protokol kurallar\u0131, saray terbiyesi, hatta sava\u015f becerileriyle  yeti\u015ftirmi\u015ftir.  <\/p>\n\n\n\n

Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Saray iktidar\u0131n\u0131n referans\u0131 ve onay\u0131 b\u00fcrokrat olmak i\u00e7in yeterlidir. \u0130ktidar makam\u0131na sadakatin tek \u00f6l\u00e7\u00fct oldu\u011fu yerde Devlet yoktur.<\/p>\n\n\n\n

Cumhuriyet d\u00f6neminde b\u00fcrokrat M\u00fclkiye\u2019de, Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi\u2019nde yeti\u015fmi\u015ftir. Devlet\u2019in belle\u011fini ve uzmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil eden kurumlar kanunla kurulmu\u015ftur.  AKP iktidar\u0131 bu kurumlar\u0131 bilin\u00e7li ve kas\u0131tl\u0131 bir tutumla yirmi y\u0131l i\u00e7inde evreler h\u00e2linde imha etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

1958\u2019de 7163 say\u0131l\u0131 kanunla Amme Enstit\u00fcs\u00fc ad\u0131yla kurulan, y\u00fcksek lisans ve doktora seviyesinde kamu personeli yeti\u015ftiren T\u00fcrkiye ve Ortado\u011fu Amme \u0130daresi Enstit\u00fcs\u00fc (TODA\u0130E) 2018\u2019de 703 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname\u2019yle la\u011fvedilmi\u015f, ar\u015fivine el konulmu\u015f, uzman personeli da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fck\u00fcmetlere ve devlet b\u00fcrokrasisine dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapmak i\u00e7in 1960\u2019da kurulan, iktisad\u00ee ve toplumsal kalk\u0131nma planlar\u0131 haz\u0131rlayan Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131, 1970\u2019lerin sonunda Nak\u015fibendi tarikat\u0131na teslim edilmi\u015f, 2011\u2019de birle\u015ftirilmi\u015f, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve imha edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Saray Rejimi, Cumhuriyetin ge\u00e7mi\u015ften devralarak geli\u015ftirdi\u011fi, modernle\u015ftirdi\u011fi M\u00fclkiye, Harbiye ve Maliye gelene\u011fini, b\u00fct\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131 ve altyap\u0131s\u0131yla birlikte yok etmi\u015ftir. Yerine e\u015fde\u011fer bir \u015fey koyamam\u0131\u015ft\u0131r. Burada Devlet\u2019in insan kayna\u011f\u0131n\u0131n kurutuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Bu Mo\u011fol istilas\u0131n\u0131, Devlet\u2019in esas te\u015fkilat\u0131na, belle\u011fine, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, gelene\u011fine yap\u0131lan bu hunharl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn bir siyas\u00ee toplum ve siyas\u00ee partiler tam bir dalg\u0131nl\u0131k i\u00e7inde aval aval seyretmi\u015flerdir. Devlet\u2019in devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 varm\u0131\u015f gibi, Saray kendi devletini kurmak i\u00e7in mevcut devleti kurulu\u015f ilkeleriyle ve b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131yla y\u0131k\u0131p yerine tarikatlardan, cemaatlerden ve menfaat \u015febekelerinden, hatta su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinden olu\u015fan bir yap\u0131 ikame etmemi\u015f gibi \u201cT\u00fcrkiye \u015f\u00f6yle yapmal\u0131d\u0131r, b\u00f6yle yapmal\u0131d\u0131r,\u201d diye ak\u0131l \u00f6\u011fretmeyi, ahk\u00e2m kesmeyi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. T\u00fcrkiye derken, kimden, neden s\u00f6z ettikleri belli de\u011fildir. Devlet\u2019in kimli\u011fi yoktur, anayasadaki tan\u0131m\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de entelijansiya benzeri kesimin son yirmi y\u0131lda olanlar\u0131 kavrayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kavrad\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftiremedi\u011fini, kafas\u0131 kesilmi\u015f tavuk gibi oraya buraya savrulan kurumlar\u0131 canl\u0131 sanmaya devam etti\u011fini, en tepede sahici bir Devlet duruyormu\u015f gibi, normal se\u00e7im yordamlar\u0131yla de\u011fi\u015febilecek bir siyas\u00ee iktidar varm\u0131\u015f gibi davranmay\u0131 tercih etti\u011fini, konforu iyice bozulana kadar bu uyur-gezer h\u00e2lini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

Bu b\u00fcrokrasi i\u015flerinden anlayan bir arkada\u015f\u0131m ge\u00e7enlerde bana, g\u00f6reve ba\u015flat\u0131lan 100 kaymakam\u0131n sadece 9\u2019unun M\u00fclkiye mezunu oldu\u011funu; mill\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015f k\u00f6kenli ya da iltisaklar\u0131 nedeniyle \u201cg\u00fcvenilir\u201d ki\u015filerin bir havuzda toplanarak ba\u015fta \u00fcniversiteler olmak \u00fczere devlet kurumlar\u0131na listeler h\u00e2linde teklif edildi\u011fini, paralel gayri resm\u00ee bir yap\u0131 olarak 2013 y\u0131l\u0131nda kurulan Cihann\u00fcma Derne\u011fi\u2019nin bu i\u015flerle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Terfi ve atama sistemini devlet-alt\u0131 gruplar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu yap\u0131ya Devlet denemez.   <\/p>\n\n\n\n

\u0130ktidar partisinin devletle\u015ferek geleneksel kurumlar\u0131 yok etti\u011fini ya da i\u015flevsizle\u015ftirdi\u011fi kurumlar\u0131 devlet d\u0131\u015f\u0131 paralel yap\u0131larla y\u00f6netti\u011fini; asl\u0131nda \u201ch\u00fck\u00fcmet\u201d diye bir yap\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00fcn g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 Saray\u2019\u0131n devrald\u0131\u011f\u0131n\u0131, kanunlar\u0131n Saray ofislerinde dan\u0131\u015fmanlar taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n tek ba\u015f\u0131na \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2le karar veren\u201d konumunda oldu\u011funu, Saray\u2019\u0131n icra kuvvetinin yarg\u0131y\u0131 esir ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

Son tahlilde bu ancak s\u00f6m\u00fcrgelerde g\u00f6r\u00fclen, kendi halk\u0131na, milletine de\u011fil emperyal merkezlere ve k\u00fcresel sermaye odaklar\u0131na hesap vermek durumunda olan bir parti devletidir ve bizzat yaratt\u0131\u011f\u0131 krizin \u00fcstesinden gelemeyece\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Veryans\u0131n<\/em>, 07. 08. 2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yavuz Alogan Sabahlar\u0131 bisiklet s\u00fcrerken Devlet teorisini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam ediyorum. Herkesin g\u00fcnde en az bir saat Devlet\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekir. \u015eahsen ben h\u00fck\u00fcmet ile Devlet\u2019in ayn\u0131 \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, birincisinin se\u00e7imlerle de\u011fi\u015fti\u011fini fakat ikincisinin kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini iyice anlad\u0131m. H\u00fck\u00fcmeti kuran siyas\u00ee parti Devlet\u2019i incitmeden \u00fclkeyi y\u00f6netmelidir. Kendi kadrolar\u0131n\u0131 devletin b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131na destursuz sokarak esas te\u015fkilat\u0131n anayasa … <\/p>\n

Continue reading “PART\u0130 DEVLET\u0130”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1150,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1148\/revisions\/1150"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yavuzalogan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}